Wierzytelność na sprzedaż

0
8

Gdy kontrahent nie spłaca wynikających z umowy zobowiązań, po stronie wierzyciela powstają wierzytelności. Jeżeli wierzyciel nie chce sam dochodzić niezapłaconych wierzytelności, może je sprzedać, np. firmie windykacyjnej. Jeśli wcześniej wierzytelność ta była zaliczona do przychodów, strata z tytułu jej sprzedaży może być kosztem podatkowym. Dotyczy to również sprzedaży wierzytelności przedawnionych.

Nie ma przeszkód, aby sprzedać wierzytelność. Stanowi ona bowiem kategorię majątkową, która może być przedmiotem obrotu prawnego. Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią. Obowiązkiem wierzyciela jest powiadomienie dłużnika o przeniesieniu wierzytelności. Prawo jej zbycia może podlegać ograniczeniom wynikającym z przepisów ustawy, zapisów umownych lub właściwości wierzytelności.

Wartość wierzytelności

W przypadku odpłatnego zbycia praw majątkowych przychodem jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Przy sprzedaży wierzytelności przychodem spółki (wierzyciela) będzie cena tej wierzytelności, która wynika z umowy sprzedaży (cesji) wierzytelności.

Ważne
Przychód z tytułu sprzedaży wierzytelności należy ustalić w wysokości ceny ustalonej w umowie zbycia wierzytelności, na dzień zbycia wierzytelności, z uwzględnieniem treści art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: u.p.d.o.p.). Z przepisu tego wynika, że jeżeli cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej, przychód określa organ podatkowy w wysokości rynkowej.

Sprzedaż wierzytelności a przychód

Kwota uzyskana ze sprzedaży wierzytelności nie generuje przychodu podlegającego opodatkowaniu. W takim bowiem przypadku następuje tylko spłata należności zaliczonej wcześniej do przychodów. Zgodnie z art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p. za przychody związane z działalnością gospodarczą uważa się także przychody należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. A zatem, wierzytelność zostaje zaliczona do przychodów w dniu wystawienia przez wierzyciela faktury dłużnikowi i podlega opodatkowaniu.

Strata ze sprzedaży wierzytelności a koszt podatkowy

W przypadku uzyskania ze sprzedaży wierzytelności sumy niższej od jej wartości netto, powstała różnica będzie stanowić stratę. Spółka może tę stratę zaliczyć do kosztów podatkowych, oczywiście jeśli sprzedana wierzytelność była uprzednio zaliczona do przychodów należnych.

Czy stratę zawsze można zaliczyć do kosztów podatkowych?

Należy przede wszystkim sprawdzić, czy koszt ten nie został wyłączony z kosztów uzyskania przychodów w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. Straty z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności co do zasady nie są kosztem. Jednak do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć stratę ze zbycia wierzytelności, jeżeli ta wcześniej została zarachowana jako przychód należny. A zatem w sytuacji, gdy sprzedaż wierzytelności dokonana jest poniżej jej wartości nominalnej, którą wcześniej spółka zaliczyła do przychodów należnych, powstałą różnicę w cenie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

Przykład
Spółka w ramach prowadzonej działalności gospodarczej sprzedała towary swojemu kontrahentowi. Należność za towar wynikającą z wystawionej faktury w kwocie 50 000 zł zaliczyła jako przychód należny. Spółka nie mogła odzyskać należności, postanowiła zatem sprzedać wierzytelność. Ze sprzedaży wierzytelności uzyskała cenę w wysokości 30 000 zł. A zatem różnica między ceną nominalną zbywanej wierzytelności a jej ceną zbycia (50 000 zł – 30 000 zł) stanowi stratę.

Sprzedaż wierzytelności przedawnionej a koszt podatkowy

Czy kosztem podatkowym może być strata ze sprzedaży wierzytelności odpisanej jako przedawnionej?
Z art. 16 ust. 1 pkt 20 u.p.d.o.p. wynika, że: „Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wierzytelności odpisanych jako przedawnione”. Natomiast zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p.: „Nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności, chyba że wierzytelność ta uprzednio została zarachowana jako przychód należny”.
Wynikł zatem spór. Organy podatkowe uważają, że nie jest to możliwe. Przeciwnego zdania są sądy administracyjne. W ich ocenie zakres regulacji art. 16 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. dotyczy odpłatnego zbycia wszelkich wierzytelności, a ustawodawca nie przewidział żadnych dodatkowych obostrzeń lub ograniczeń dla zaliczania w poczet kosztów podatkowych strat poniesionych na zbywanych wierzytelnościach, np. tego, że nie mogą być przedawnione. Zakresy przepisów art. 16 ust. 1 pkt 20 i art. 16 ust. 1 pkt 39 u.p.d.o.p. są rozłączne i dotyczą odmiennych sytuacji – odpisania jako przedawnionych wierzytelności i sprzedaży wierzytelności. Tym samym nieprawidłowe jest stanowisko organów podatkowych, które ograniczają prawa do uznawania za koszty uzyskania przychodów strat ze sprzedaży wierzytelności i uznają, że mogą to być tylko wierzytelności nieprzedawnione.

Strata w kosztach wraz z VAT

Przez dłuższy czas przyczyną sporu pomiędzy podatnikami a fiskusem było ustalenie wartości straty ze sprzedaży, którą wierzyciel mógł zaliczyć do kosztów podatkowych. Organy podatkowe, a także niektóre sądy administracyjne konsekwentnie zajmowały stanowisko, że wysokość straty to różnica między ceną uzyskaną za sprzedaną część wierzytelności odpowiadającą uprzednio zarachowanemu przychodowi netto a wartością netto uprzednio zarachowanej wierzytelności do przychodu należnego (czyli bez VAT). Natomiast podatnicy i część sądów administracyjnych, która przyznała im rację, zajmowali stanowisko, że kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży wierzytelności jest wartość nominalna wierzytelności, a więc obejmująca również kwotę należnego VAT (kwota brutto). Ostatecznie problem rozstrzygnął NSA uchwałą siedmiu sędziów, uznając, że zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów straty z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności następuje przy uwzględnieniu wartości wierzytelności z należnym VAT.

Sprzedaż wierzytelności własnych a opodatkowanie VAT

Sprzedaż wierzytelności własnych nie stanowi ani odpłatnej dostawy towaru, ani odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu ustawy o VAT, a zatem nie podlega opodatkowaniu VAT.

Sprzedaż wierzytelności a PCC

Sprzedaż wierzytelności własnych podlega natomiast opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC) w wysokości 1 proc. wartości rynkowej wierzytelności.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here