Procedura upadłości konsumenckiej jako jedyna daje niewypłacalnym dłużnikom realną szansę umorzenia posiadanych zobowiązań. Jednakże z jej dobrodziejstwa może skorzystać jedynie osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej. Przedsiębiorca zaś nadal może ogłosić upadłość wyłącznie na zasadach ogólnych. To jednak nie daje mu większych szans za wyzbycie się posiadanego zadłużenia. Wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej złożony przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą zostanie albo odrzucony przez sąd jako niedopuszczalny, albo potraktowany jako wniosek o ogłoszenie upadłości na zasadach ogólnych.
To jak przedsiębiorca może upaść?
Możliwość ogłoszenia upadłości konsumenckiej przedsiębiorcy pojawia się dopiero po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej i upływie roku, licząc od dnia wykreślenia z właściwego rejestru, tj. Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Nie wystarczy jedynie zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą. Koniecznie muszą zaistnieć obie wyżej wskazane okoliczności. Samo zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nie będzie skutkowało nabyciem zdolności do ogłoszenia upadłości konsumenckiej, tak długo jak nie nastąpi wykreślenie z CEIDG i nie upłynie rok od daty wykreślenia. Przy czym ów roczny termin rozpoczyna swój bieg od daty, kiedy decyzja o wykreśleniu z CEIDG stała się ostateczna w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Co z upadłością byłych przedsiębiorców?
Uzyskanie ogłoszenia upadłości konsumenckiej w stosunku do byłego przedsiębiorcy nastręcza dużo większych problemów niż w przypadku osoby fizycznej nigdy nieprowadzącej działalności gospodarczej. Na każdym przedsiębiorcy, w tym także na osobach fizycznych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, ciąży bowiem obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości na zasadach ogólnych w terminie 14 dni od daty zaistnienia stanu niewypłacalności – co w praktyce rzadko kiedy jest czynione. Jeżeli zaś uchybienie temu obowiązkowi miało miejsce w okresie 10 lat przed dniem zgłoszenia wniosku o upadłość konsumencką, to sąd oddala wniosek. Sąd ogłosi upadłość konsumencką byłego przedsiębiorcy, który uchybił powyższemu obowiązkowi, jedynie w przypadku, gdy uzna, że przeprowadzenie postępowania jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.
Sprawa nie jest oczywista
Względy słuszności oraz względy humanitarne stanowią pojęcia nieostre, niezdefiniowane w przepisach. Posłużenie się nimi wprawdzie pozwala na elastyczne stosowanie przepisów i indywidualne podejście do każdej sprawy, jednakże w sposób nadmierny rozszerza zakres uznaniowości sądu. Już teraz daje się dostrzec znaczną rozbieżność w interpretacjach powyższych pojęć pomiędzy sądami w różnych miejscowościach. Można bez trudu wskazać te bardziej przychylne byłym przedsiębiorcom.