Główna zasada wydatkowania środków publicznych brzmi: „Wszystkie wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, efektywny oraz umożliwiający terminową realizację zadań”. No cóż, nadrzędnym celem audytu jest przynoszenie wartości dodanej, ale tak naprawdę audyt jest skuteczny, gdy sama organizacja dąży do zmiany i podnoszenia wartości efektów swoich działań i racjonalizacji wydatków.
Departament Audytu Sektora Finansów Publicznych Ministerstwa Finansów w sprawozdaniu rocznym „Audyt wewnętrzny i kontrola zarządcza w sektorze publicznym” za 2012 r. oszacował skutki finansowe. Ich analiza wykazała, że realizacja zaleceń, opinii i wniosków wydanych przez audytorów wewnętrznych w wyniku przeprowadzonych 84 zadań audytowych pozwoliła na zgromadzenie oszczędności w łącznej kwocie 36 378 416,43 zł. W tym artykule zaprezentowano znaczenie działalności audytu wewnętrznego w efektywnym zarządzaniu sektorem finansów publicznych.
Filozofia współczesnego audytu wewnętrznego w sektorze publicznym koncentruje się na bieżącym wspieraniu kierownika jednostki w realizacji założonych zadań przez systematyczną ocenę kontroli zarządczej oraz świadczenie usług doradczych na rzecz kierownictwa najwyższego szczebla. W świetle regulacji prawa ocena dokonywana przez audyt wewnętrzny dotyczy ustanowienia w jednostce systemów zarządzania, a w szczególności adekwatności, skuteczności i efektywności kontroli zarządczej w dziale administracji rządowej lub jednostce.
System audytu wewnętrznego sektora finansów publicznych funkcjonuje w polskim porządku prawnym już ponad 10 lat w sektorze publicznym. Ten okres sprzyjał doskonaleniu systemu i zdobywaniu nowych doświadczeń. Istotne zmiany w regulacji zostały zaprezentowane w Ustawie o finansach publicznych w art. 272, ust. 1, z którego wynika, że audytor wewnętrzny powinien być postrzegany także jako analityk ryzyka, którego kluczowym zadaniem jest pomoc w projektowaniu, organizowaniu i bieżącym testowaniu ustanowionych na różnych poziomach organizacji mechanizmów tworzących system kontroli zarządczej. Wynikiem realizowanych zadań powinno być przeciwdziałanie powstawaniu różnych dysfunkcji, które mogą zakłócić osiągnięcie założonych celów i zadań przez jednostkę.
Opiekunami dobrego zarządzania sektorem publicznym są audytorzy wewnętrzni. Swoją misję realizują poprzez ocenę kontroli zarządczej funkcjonującej w jednostce w sposób bezstronny, obiektywnie oceniają, czy środki publiczne są odpowiedzialnie, skutecznie, efektywnie wydatkowane, tym samym odpowiadają na pytanie: „Czy jednostka osiągnęła zamierzone cele?”. Pomagają organizacjom publicznym w działaniu uczciwym i odpowiedzialnym, budując zaufanie obywateli do sektora publicznego.
Istotne jest, żeby wprowadzenie nowoczesnego systemu audytu wewnętrznego powiązane było ze zmianą kultury i podejścia do wydania środków publicznych w administracji. Obecnie każdy decydent musi myśleć w kategorii wyników i ryzyka mogącego zagrozić jego osiągnięciu.
ANNA KARWOT, Szef Zespołu Audytu Wewnętrznego w Urzędzie Wojewódzkim w Opolu
Cały artykuł w numerze 10/2013 Eurogospodarki.