„Offshore” rozumiany jest jako pewien region zapewniający firmom zagranicznym łagodne, preferencyjne traktowanie podatkowe, jeżeli prowadzą one działalność na terytorium innego państwa. Offshoring zapewnia uproszczony system rejestracji firm i tajemnicę bankową. Zazwyczaj rozwija się na wyspach na morzu, gdzie firmy z innych krajów, poprzez strefy offshore, prowadzą swoje transakcje finansowe. Z trzech tuzinów małych i dużych Wysp Kurylskich zamieszkałe są tylko cztery, a ludność tego regionu liczy mniej niż 19 tys. osób. Mieszkańcy utrzymują się głównie z wydobycia i przetwórstwa ryb, które w większości są eksportowane do Japonii, Chin i innych krajów azjatyckich. Sachalin jest lepiej zaludniony – mieszka tu prawie pół miliona osób. Wyspa jest bogata w ropę i gaz, co czyni ją jednym z przyczółków Rosji przyciągających inwestycje. Jednak dla gospodarki Sachalin ma takie same wady jak Wyspy Kurylskie: wysokie – w porównaniu z centralnymi okręgami Rosji – ceny, niska jakość infrastruktury (asfalt jest tylko w południowej części wyspy), brak jakichkolwiek poważnych projektów biznesowych z wyjątkiem wydobywania zasobów naturalnych.
Rosja ma już wiele tzw. rajów podatkowych w 30 specjalnych strefach ekonomicznych, gdzie firmy płacą niższe podatki. Do 1 lipca 2012 r. zainwestowano w nich ponad 115 trylionów rubli i stworzono tylko 6700 miejsc pracy. Decyzję o powstaniu SSE podejmuje rząd FR. W momencie powstania strefy na jej terytorium nie powinny znajdować się jakiekolwiek obiekty należące do osób fizycznych lub prawnych (z wyłączeniem obiektów państwowych lub władz miejskich). Specjalny status na terytorium stref mają wyłącznie osoby prawne (rosyjskie i zagraniczne), które w określonym trybie zostaną zarejestrowane w charakterze rezydentów SSE. Rezydentem może być osoba prawna zarejestrowana na jej terytorium, po podpisaniu z Dyrekcją SSE Porozumienia Inwestycyjnego. W przypadku strefy przemysłowo-produkcyjnej kapitał przewidziany Porozumieniem Inwestycyjnym musi przekroczyć 3 mln euro, przy czym w pierwszym roku funkcjonowania strefy rezydent musi zainwestować co najmniej milion euro. Dla stref portowych kapitał minimalny wynosi 10 mln euro. Ustawa przewiduje także, że na czas podpisania Porozumienia Inwestycyjnego rezydent będzie miał zagwarantowaną stabilność prawną, tzn. podstawy prawne jego działalności nie mogą być gorsze niż w momencie rejestracji (z wyjątkiem regulacji dotyczących opodatkowania towarów akcyzowych). Na terytorium SSE tworzy się specjalny reżim celny „wolnego obszaru celnego”. Rezydenci mogą wwozić bez opłat celnych i podatkowych do strefy urządzenia i materiały konieczne dla realizacji projektu inwestycyjnego.
Wszyscy inwestorzy SSE posiadający status rezydenta korzystają z ulg podatkowych gwarantowanych przez prawo. Przedsiębiorstwa zarejestrowane w SSE otrzymują ulgę w podatku dochodowym w wysokości 4,5%. Zatem, przy średniej stawce podatkowej dla firm w Rosji wynoszącej 20%, inwestorzy SSE płacą 15,5-16%. Wakacje podatkowe przyznawane przez władze publiczne na szczeblu regionalnym wynoszą od 5 do 10 lat. Inwestorzy mają prawo nie płacić podatku od majątku od czasu rejestracji własności (średnia stawka tego podatku w Rosji wynosi 2,2%). Inwestorzy SSE są zwolnieni z podatku od ziemi (ok. 1,5%), a także całkowicie zwolnieni z płacenia podatku od środków transportu od momentu ich rejestracji. Inwestorzy w strefach produkcyjno-przemysłowych oraz turystyczno-rekreacyjnych mogą stosować przyspieszoną amortyzację. Dodatkowe ulgi podatkowe otrzymują inwestorzy-rezydenci w strefach techniczno-wdrożeniowych. Płacą składki ubezpieczeniowe obliczone według stawki niższej niż na całym terytorium Rosji.
Prezydent Rosji Władimir Putin podpisał też na początku br. ustawę, mocą której zagraniczni przedsiębiorcy mogą odbierać rosyjską wizę służbową ważną przez pięć lat. Ustawa ma na celu zapewnienie możliwości uzyskania rosyjskich wiz dla przedstawicieli lub pracowników dużych firm zagranicznych, które inwestują w Rosji.
JAN WYGANOWSKI
Cały artykuł w numerze 5/2013 Eurogospodarki.