W obrocie gospodarczym występują różne rodzaje opakowań i pełnią one różne funkcje w zależności od ich wykorzystywania. Opakowaniami są wprowadzone do obrotu wyroby wykonane z jakichkolwiek materiałów, przeznaczone do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji wszelkich produktów, od surowców do towarów przetworzonych, a także części opakowań i elementy pomocnicze połączone z opakowaniami i przeznaczone do tego samego celu, co dane opakowanie (art. 3 Ustawy o opakowaniach).
Producenci, importerzy i eksporterzy opakowań, a także produktów w opakowaniach, muszą przestrzegać przepisów o odpadach, a także zasad dotyczących odzysku i recyklingu określonych w Ustawie z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (dalej: Ustawa o opłacie produktowej).
Obowiązek zapewnienia odzysku i recyklingu
Przedsiębiorcy, którzy na terytorium Polski wprowadzają produkty w opakowaniach, których rodzaje określa załącznik nr 1 do Ustawy o opłacie produktowej oraz produkty wymienione w załączniku nr 3 do tej ustawy, są zobowiązani do uiszczania opłaty produktowej.
W załączniku nr 1 do Ustawy o opłacie produktowej wyszczególniono następujące rodzaje opakowań (jednostkowych, transportowych i zbiorczych) bez względu na PKWiU (Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług): z tworzyw sztucznych, z aluminium, ze stali (w tym z blachy stalowej), z papieru i tektury, ze szkła gospodarczego (poza ampułkami) oraz opakowania z drewna. W załączniku nr 3 do ustawy wymieniono następujące produkty: oleje smarowe (z wyjątkiem olejów bazowych i przepracowanych) oraz opony. Przedsiębiorcy, którzy wprowadzają do obrotu towary opakowane w powyższych opakowaniach albo powyższe produkty, mają obowiązek zapewnienia odzysku, w szczególności recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych. Obowiązek zapewnienia odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych może być realizowany przez przedsiębiorcę samodzielnie albo za pośrednictwem organizacji odzysku.
Opłata produktowa
Obowiązek uiszczania opłaty produktowej dotyczy przedsiębiorców:
wprowadzających na rynek krajowy (zarówno wytwarzających, jak i importujących) wymienione w załącznikach do Ustawy o opłacie produktowej produkty w opakowaniach oraz produkty uciążliwe dla środowiska
pakujących produkty wytwarzane przez innego przedsiębiorcę i wprowadzających je na rynek; przedsiębiorców, którzy zlecili jedynie wytworzenie produktu lub produktu w opakowaniu
prowadzących jednostkę lub jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 500 m2, sprzedających produkty tam pakowane
prowadzących więcej niż jedną jednostkę handlu detalicznego o łącznej powierzchni 5000 m2, bez względu na powierzchnię pojedynczej jednostki, sprzedających produkty tam pakowan
importerów towarów, których częściami składowymi lub przynależnościami są produkty wymienione w ustawie
przedsiębiorców wprowadzających na terytorium kraju produkty lub produkty w opakowaniach w drodze importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia, na potrzeby własne.
Obowiązek wnoszenia opłaty
Przedsiębiorca jest zobowiązany do wnoszenia opłaty produktowej tylko wtedy, gdy w danym roku nie osiągnie odpowiedniego poziomu odzysku i/lub recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych. Poziomy odzysku są ustalane w przepisach prawa o ochronie środowiska. Roczne poziomy odzysku i/lub recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych wymagane w latach 2008-2014 opublikowano w rozporządzeniu ministra środowiska z 14 czerwca 2007 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz.U. nr 109, poz. 752). A zatem, jeśli przedsiębiorca nie osiągnie poziomu odzysku i recyklingu odpadów przewidzianego w rozporządzeniu na dany rok, jest zobowiązany do zapłaty opłaty produktowej. Rozliczenia obowiązku osiągnięcia poziomu odzysku i recyklingu dokonuje się na koniec roku kalendarzowego. W przypadku nieosiągnięcia wymaganego poziomu, opłatę produktową oblicza się oddzielnie dla odzysku i dla recyklingu.
Przedsiębiorca wprowadzający na terytorium kraju produkty w opakowaniach, których rodzaje określa załącznik nr 1 do Ustawy o opłacie produktowej, jest obowiązany osiągnąć do 31 grudnia 2014 r. co najmniej 60-proc. poziom odzysku odpadów opakowaniowych łącznie dla wszystkich rodzajów opakowań, w których wprowadził produkty.
Opłata produktowa jest wpłacana na odrębny rachunek bankowy urzędu marszałkowskiego do 31 marca roku kalendarzowego następującego po roku, którego opłata dotyczy.
Ustalanie wysokości opłaty produktowej
Opłatę produktową oblicza się jako iloczyn stawki opłaty i różnicy pomiędzy wymaganym a osiągniętym poziomem odzysku (recyklingu) przeliczonej na wielkość wyrażoną w masie produktów lub opakowań. Podstawę obliczenia opłaty produktowej stanowi masa w kg.
N = W x (P – O)/100 x S
gdzie:
N − wysokość należnej opłaty produktowej z tytułu niewykonania obowiązku recyklingu w zł
W − masa w kg opakowań wprowadzonych przez przedsiębiorcę w roku sprawozdawczym
P − wyrażony w % wymagany w danym roku poziom recyklingu
O − wyrażona w % osiągnięta wielkość recyklingu odpadów opakowaniowych
S − stawka jednostkowa opłaty produktowej w zł za kg wymagana w danym roku dla danego rodzaju opakowania.
Wysokość należnej opłaty produktowej z tytułu niewykonania obowiązku odzysku odpadów opakowaniowych należy obliczać według wzoru:
OPodzysk = [(M1 x OP1 + M2 x OP2 + … + M6 x OP6): Mcałkowita] x (Podzysku x Mcałkowita – Modzyskana)
gdzie:
OPodzysk − wysokość należnej opłaty produktowej z tytułu niewykonania obowiązku odzysku w zł
M1-M6 − masa w kg opakowań wprowadzonych przez przedsiębiorcę na terytorium kraju w roku sprawozdawczym
OP1-OP6 − stawka jednostkowa opłaty produktowej w zł za kg wymagana w danym roku dla danego rodzaju opakowania
Mcałkowita − masa w kg wszystkich rodzajów opakowań wprowadzonych przez przedsiębiorcę w roku sprawozdawczym na terytorium kraju
Podzysku − wyrażony ułamkiem dziesiętnym wymagany w danym roku poziom odzysku
Modzyskana − masa w kg wszystkich rodzajów odpadów opakowaniowych poddanych odzyskowi w roku sprawozdawczym.
Maksymalne stawki opłaty produktowej na 2012 r. zostały opublikowane w obwieszczeniu ministra środowiska z 31 sierpnia 2011 r. w sprawie maksymalnych stawek opłat produktowych na rok 2012 („MP” nr 83, poz. 856). Wynoszą one na 2012 r.:
dla opakowań wymienionych w załączniku nr 1 do Ustawy o opłacie produktowej − 4,45 zł za 1 kg
dla olejów smarowych (z wyjątkiem olejów bazowych i przepracowanych) − 2,98 zł za 1 kg
dla opony nowej i używanej regenerowanej (bieżnikowanej) − 2,98 zł za 1 kg oraz dla opony używanej nieregenerowanej (niebieżnikowanej) − 11,89 zł za 1 kg.
Zwolnienia z opłaty produktowej
Nie ma obowiązku wniesienia opłaty produktowej, której łączna roczna wysokość dla opakowań wymienionych w załączniku nr 1 do Ustawy o opłacie produktowej oraz produktów wymienionych w załączniku nr 3 do Ustawy o opłacie produktowej nie przekracza 50 zł.
Dodatkowa opłata produktowa
W przypadku, gdy przedsiębiorca lub organizacja dokonująca odzysku nie dokonali wpłaty opłaty produktowej lub dokonali wpłaty w wysokości niższej od należnej, marszałek województwa wydaje decyzję, w której określa wysokość zaległości z tytułu opłaty produktowej. Jeśli w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, przedsiębiorca nie dokona wpłaty, marszałek województwa ustala (w drodze decyzji) dodatkową opłatę produktową w wysokości odpowiadającej 50% kwoty niewpłaconej opłaty produktowej, która jest płatna w terminie 14 dnia od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Za nieterminowe uiszczenie opłaty produktowej lub uiszczenie w wysokości niższej od kwoty należnej naliczane są odsetki za zwłokę w wysokości odsetek od zaległości podatkowych. Obowiązek uiszczenia opłaty produktowej przedawnia się, podobnie jak inne zobowiązania podatkowe, z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej wniesienia.
Obowiązki dokumentacyjne
Na przedsiębiorcy ciąży obowiązek sporządzenia sprawozdania o wysokości należnej opłaty produktowej. Obowiązek ten występuje również wtedy, gdy nie wystąpił obowiązek zapłaty opłaty produktowej. Wzór rocznego sprawozdania określono w rozporządzeniu ministra środowiska (Dz.U. z 2010 r., nr 259, poz. 1775). Sprawozdanie OŚ-OP1 o wysokości należnej opłaty produktowej za dany rok rozliczeniowy przedsiębiorca powinien złożyć do 31 marca roku kalendarzowego następującego po roku, którego opłata dotyczy.
Podstawa prawna:
● Ustawa z 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz.U. nr 63, poz. 638 ze zm.)
● Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2010 r., nr 185, poz. 1243 ze zm.)
● Ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej (Dz.U. z 2007 r., nr 90, poz. 607 ze zm.).
IWONA CZAUDERNA doradca podatkowy
źródło: Eurogospodarka nr 8/2012