Zasady i tryb udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie regulują przepisy art. 4 i art. 8-28 Ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227, z późn. zm.), zw. Uooś. Zgodnie z ustawą (art. 9), informacjami o środowisku są informacje dotyczące:
• stanu elementów środowiska
• emisji zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą wpłynąć na elementy środowiska
• środków ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska oraz na emisje i zanieczyszczenia
• raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska
• analiz wykorzystywanych w ramach stosowania środków ochrony środowiska i działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska
• stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi oraz stanu obiektów kultury i obiektów budowlanych.
Sposoby udostępniania informacji
Każdy ma prawo do informacji o środowisku i jego ochronie (art. 4 Uooś) i w przypadku żądania informacji nie można wymagać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Informacje o środowisku zawarte są w różnego rodzaju dokumentach, w których zapisane są różnorodne informacje, z których nie wszystkie muszą być informacjami o środowisku w sensie wskazanym wyżej. Uooś zakłada, że informacje o środowisku są udostępniane w dwóch podstawowych trybach: przez ich upowszechnianie (upublicznianie) i na indywidualny wniosek.
Prowadzenie publicznie dostępnych wykazów danych o dokumentach zawierających informacje o środowisku jest jedną z form ich upowszechniania. Wykazy te, a także inne rejestry zawierające informacje o środowisku, ułatwiają dostęp do opisanych tam dokumentów. Upowszechnianie powinno odbywać się za pośrednictwem oraz przy użyciu systemów teleinformatycznych, przede wszystkim przy wykorzystaniu elektronicznych baz danych na stronach Biuletynu Informacji Publicznej. Opublikowanie informacji w ten sposób pozwala na zapoznanie się z jej treścią w sposób nieograniczony i dowolny.
Prowadzenie publicznie dostępnych wykazów danych o dokumentach jest także jedną z form upowszechniania informacji o środowisku, co do którego prowadzenia zobowiązane są organy właściwe w sprawach, w których takie dokumenty się pojawiają, a także właściwe do prowadzenia postępowania, w ramach którego lub w wyniku którego sporządzane są te dokumenty. Wykaz musi być prowadzony w formie elektronicznej oraz udostępniony na stronie BIP organu.
Jednostki odpowiedzialne
Do udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie zobligowane są wszystkie organy administracji, które posiadają takie informacje lub dla których takie informacje są przeznaczone. Obowiązek ten dotyczy administracji rządowej i samorządowej wszystkich szczebli, a także innych podmiotów powołanych z mocy prawa lub na podstawie porozumień do wykonywania zadań publicznych dotyczących środowiska i jego ochrony. Organy te są również zobowiązane do prowadzenia publicznie dostępnego wykazu danych na temat informacji o środowisku i jego ochronie.
W praktyce informacje dotyczące ochrony środowiska mogą zostać udzielone przez organy, takie jak: minister środowiska, główny inspektor ochrony środowiska, generalny dyrektor ochrony środowiska czy dyrektor Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej.
Wniosek o dostęp do informacji
W naszym kraju podstawową formą dostępu do informacji o środowisku jest dostęp na indywidualny pisemny wniosek. Informacje takie udostępniane są w formie: ustnej, pisemnej, wizualnej, dźwiękowej, elektronicznej i innej. Wybór formy zależy od osoby składającej wniosek i właśnie w nim powinna być ta forma określona. Jeżeli jednak środki techniczne, którymi dysponuje organ administracji, uniemożliwiają udostępnienie informacji w sposób i w formie określonych we wniosku, wówczas organ taki zobowiązany jest do powiadomienia o tej sytuacji, a także o innych przyczynach uniemożliwiających udzielenie informacji zgodnie z wnioskiem, o czym powinien zawiadomić w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku oraz wskazać w zawiadomieniu, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona. Ustawa Uooś nie wskazuje jednak żadnego szczególnego terminu na udostępnienie informacji, jednak wiążące są tutaj przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i dlatego wniosek powinien być rozpatrzony bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia jego otrzymania. Termin ten może zostać przedłużony do 2 miesięcy, ze względu na stopień skomplikowania sprawy, jednak organ musi poinformować o tym na piśmie, podać przyczynę oraz wskazać konkretny termin udostępnienia informacji.
Informacja o środowisku może być udostępniona bez pisemnego wniosku w przypadku informacji niewymagających wyszukiwania (udzielanej głównie w postaci ustnych wyjaśnień) oraz w sytuacji o charakterze nadzwyczajnych (gdy istotne znaczenie ma szybkość udzielenia informacji).
Odmowa udostępnienia informacji
Odmowa udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie jest możliwa tylko w przypadku, jeśli ustawa Uooś wyraźnie na to pozwala, a więc zachodzi okoliczność w niej wskazana, zobowiązująca bądź pozwalająca na odmowę (odmowa o charakterze
obligatoryjnym bądź fakultatywnym) i mająca postać decyzji administracyjnej.
Organ administracji nie udostępnia informacji o środowisku i jego ochronie, jeżeli informacja dotyczy: danych jednostkowych uzyskiwanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej chronionych tajemnicą statystyczną, spraw objętych toczącym się postępowaniem sądowym, dyscyplinarnym lub karnym, jeżeli udostępnienie informacji mogłoby zakłócić przebieg postępowania, spraw będących przedmiotem praw autorskich lub patentowych, jeżeli udostępnienie informacji mogłoby naruszyć te prawa itd. – więcej na stronie www.ekoportal.gov.pl
Opłaty za udostępnienie informacji
Dostęp do informacji o środowisku powinien być bezpłatny zgodnie z Uooś, która stwierdza, że wyszukiwanie i przeglądanie dokumentów wyszczególnionych w publicznie dostępnym wykazie w siedzibie organu administracji jest bezpłatne. Przy tradycyjnym wystąpieniu z wnioskiem o udostępnienie informacji, o pobraniu opłaty i jej wysokości decydują czynności organu administracji z tym związane. Opłata pobierana jest za wyszukiwanie informacji, a także za ich formę wskazaną we wniosku, sporządzenie kopii dokumentów lub danych oraz ich przesłanie. Wysokości stawek opłat pobieranych za czynności związane z udostępnianiem informacji o środowisku i jego ochronie zawarte są w art. 27 Uooś.
Górne jednostkowe stawki opłat za udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie (art. 27 Uooś)
za wyszukiwanie informacji – 10 zł – do 10 dokumentów, powyżej wskazanej ilości opłata ulega zwiększeniu o 1 zł za każdy kolejny dokument
za przekształcanie informacji w formę wskazaną we wniosku – 3 zł za każdy informatyczny nośnik danych
za sporządzanie kopii dokumentów lub danych w formacie 210 mm x 297 mm (A4) – za stronę kopii czarno-białej – 0,60 zł, za stronę kopii kolorowej – 6 zł
za przesłanie kopii dokumentów lub danych drogą pocztową – opłata za przesyłkę wg stawek Poczty Polskiej, zwiększoną o: • 4 zł za kopię dokumentów lub danych w formie wydruku lub kserokopii • 10 zł za kopię dokumentów lub danych na informatycznym nośniku danych dostarczonym przez podmiot żądający informacji
EWELINA TYSZKO
oprac. na podst. www.ekoportal.gov.pl
źródło: Eurogospodarka nr 7/2012