Od dochodów rozliczanych w PIT-36 (np. dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej) bądź PIT-37 (np. dochody ze stosunku pracy) podatnicy mogą odliczać zwolnienia i ulgi przewidziane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W zeznaniu podatkowym od dochodu podatnicy m.in. mogą odliczyć:
1) składki na ubezpieczenie społeczne:
a) zapłacone bezpośrednio przez podatnika oraz osoby z nim współpracujące
b) potrącone w roku podatkowym przez płatnika składek ze środków podatnika
2) wydatki ponoszone przez podatnika z tytułu użytkowania sieci Internet, w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 760 zł
3) darowizny przekazane na cele:
a) określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego, organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy (szeroko rozumiane cele dobroczynne)
b) kultu religijnego
c) krwiodawstwa (wysokości ekwiwalentu pieniężnego za pobraną krew) tylko w wysokości dokonanej darowizny, nie więcej jednak niż kwoty, która stanowi 6% dochodu!
4) wydatki na cele rehabilitacyjne
5) wydatki na nowe technologie.
Od obliczonego podatku dochodowego
podatnik może odliczyć:
• składki na ubezpieczenie zdrowotne
• ulgę na dzieci.
Ponadto osoby same rozliczające zeznanie mogą w tym zeznaniu złożyć wniosek o przekazanie 1% podatku należnego na rzecz organizacji pożytku publicznego (OPP).
Na obniżenie opodatkowania może mieć także wpływ wspólne rozliczenie z małżonkiem lub wspólne rozliczenie z dzieckiem (w przypadku osoby samotnie wychowującej dzieci).
Wspólne opodatkowanie małżonków
Zasadą jest, że małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu. Jednak na wspólny wniosek małżonków wyrażony w zeznaniu podatkowym mogą oni być opodatkowani łącznie od sumy uzyskanych przez nich dochodów po uprzednim odliczeniu, odrębnie przez każdego z małżonków kwot na składki ubezpieczeniowe, darowizn, wydatków na Internet, rehabilitację i nowe technologie. Małżonkowie mogą rozliczyć się łącznie także wtedy, gdy w roku podatkowym jeden z małżonków nie uzyskał dochodów lub osiągnął dochody w wysokości niepowodującej obowiązku uiszczenia podatku (za 2011 r. jest to kwota 3091,00 zł). Jednak wspólne opodatkowanie nie jest możliwe, jeżeli jeden z małżonków uzyskiwane dochody z pozarolniczej działalności opodatkowuje podatkiem liniowym.
Możliwość wspólnego opodatkowania dotyczy tylko małżonków, między którymi istnieje przez cały rok podatkowy wspólność majątkowa i pozostawali w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy. Warto pamiętać, że oświadczenie o wspólnym opodatkowaniu może być wyrażone w zeznaniu przez jednego z małżonków. Wówczas traktuje się taki wniosek o wspólne rozliczenie z małżonkiem na równi ze złożeniem przez niego oświadczenia o upoważnieniu go przez jego małżonka do złożenia wniosku o wspólne opodatkowanie ich dochodów. Takie oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.
Małżonkowie korzystający ze wspólnego opodatkowania obliczają podatek w podwójnej wysokości podatku obliczonego przy zastosowaniu skali podatkowej od połowy ich łącznych dochodów.
Przykład
W 2011 r. mąż uzyskał 100.000 zł dochodu, żona nie uzyskała żadnych dochodów. Cały rok przebywali w związku małżeńskim i mają wspólność majątkową. W tej sytuacji wspólne opodatkowanie należy obliczyć następująco: 100.000 zł (dochód męża) : 2 = 50.000 zł x 18% (podatek) = 9000 – 556,02 (kwota wolna od podatku) = 8443,98 (kwota podatku) x 2 = 17.687,98 = 17.678 zł (podatek obojga małżonków). Gdyby mąż rozliczał się sam, od 100.000 zł dochodów zapłaciłby 19.470 zł podatku. A zatem małżonkowie rozliczając się razem zapłacili mniej o 1.782 zł. Wynika z tego, że łączne opodatkowanie małżonków jest korzystne w przypadku, gdy dochody osiągnięte w roku podatkowym przez jednego z małżonków przekraczają kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego progu podatkowego (aktualnie 85,528 zł), a drugi z małżonków ma niskie dochody lub nie uzyskał żadnych dochodów. Jeśli ustalona podstawa opodatkowania obojga małżonków mieści się w pierwszym przedziale skali podatkowej, podatek od wspólnych dochodów oblicza się przy zastosowaniu 18% stawki podatku. W rezultacie, nawet po podwojeniu kwoty podatku, podatek jest niższy, niż gdyby każde z małżonków (lub jeden z nich) rozliczało się osobno.
Dla małżonków, których łączny dochód nie przekracza kwoty stanowiącej górną granicę pierwszego progu podatkowego albo których indywidualne dochody są wyższe od tej kwoty, łączne opodatkowanie dochodów nie przynosi wymiernych korzyści podatkowych.
Wydatki na Internet
Najpopularniejszą ulgą podatkową są wydatki na użytkowanie Internetu. Od dochodu można odliczyć wydatki ponoszone z tytułu użytkowania Internetu w roku podatkowym w kwocie nieprzekraczającej 760 zł. W tym roku można odliczyć wydatki również na Internet bezprzewodowy (np. w telefonie komórkowym). Ponadto, faktura nie jest już jedynym dokumentem, który potwierdza ten wydatek. Oczywiście wydatek musi być udokumentowany, ponieważ z ulgi mogą skorzystać osoby mające dokument, spełniający następujące kryteria:
• stwierdzający faktyczne poniesienie wydatku, a nie tylko zamówienie usługi lub korzystanie z niej
• zawierający w szczególności: dane identyfikujące kupującego (odbiorcę usługi lub towaru), dane identyfikujące sprzedającego (towar lub usługę), rodzaj zakupionej usługi, kwotę zapłaty.
Ulga prorodzinna
Od podatku dochodowego po odliczeniu składki zdrowotnej można również odliczyć ulgę podatkową na dzieci. Ulga przysługuje na każde małoletnie dziecko (do 18 r. ż.) w stosunku, do którego podatnik w roku podatkowym:
• wykonywał władzę rodzicielską
• pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało
• sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.
Ponadto ulga ma zastosowanie do podatników utrzymujących dzieci:
• bez względu na ich wiek, które otrzymują zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną
• do ukończenia 25. roku życia uczące się, jeśli nie uzyskują dochodów.
Odliczenie ulgi dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Kwotę ulgi mogą odliczyć w częściach równych lub w dowolnej proporcji przez nich ustalonej. Rodzice po rozwodzie lub będący w separacji – jeśli obydwoje wykonują władzę rodzicielską – muszą ustalić, w jakiej kwocie każde z nich korzysta z odliczenia. W 2011 r. maksymalna wysokość odliczenia na jedno dziecko za cały rok podatkowy wynosi 1.112,04 zł (92,67 zł za każdy miesiąc x 12 miesięcy). Jeśli dziecko urodziło się lub jeśli opieka prawna została przyznana w połowie roku, podatnik ma prawo do ulgi wyłącznie za miesiące, kiedy faktycznie był rodzicem lub opiekunem prawnym.
Odliczenie nie przysługuje, poczynając od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko:
1) na podstawie orzeczenia sądu umieszczono w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych
2) wstąpiło w związek małżeński.
Organ podatkowy może zażądać od podatnika przedstawienia dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do odliczenia, np. odpisu aktu urodzenia dziecka, zaświadczenia o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły.
Darowizny
Darowizny podlegające odliczeniu to te, które przekazane są na szeroko pojętą działalność charytatywną, pomoc społeczną, ochronę zwierząt czy na wspieranie kultury i sztuki, prowadzone przez organizacje pożytku publicznego. Nie podlegają odliczeniu darowizny poniesione na rzecz osób fizycznych oraz podmiotów prowadzącą działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego i alkoholi zawierających powyżej 1,5% oraz wyrobów z metali szlachetnych.
Odliczeniu podlegają darowizny łącznie nieprzekraczające 6% dochodu. Z takiego limitu zwolnione są darowizny na rzecz kościelnych osób prawnych oraz na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą. W takim przypadku odliczeniu podlega całość darowanej kwoty, nieograniczona żadnym limitem. Dokumentem uprawniającym do ulgi jest w przypadku darowizny pieniężnej – dowód wpłaty na konto bankowe danej instytucji lub w przypadku darowizny rzeczowej – dowód, z którego wynikają dane identyfikujące darczyńcę oraz wartość przekazanej darowizny wraz z oświadczeniem obdarowanego o jej przyjęciu.
Uldze podlega również darowana krew. Za każdy litr krwi przysługuje ekwiwalent w wysokości 130 zł. Należy mieć oświadczenie z obdarowanej instytucji potwierdzające liczbę oddanych litrów krwi. Z odliczenia darowizny nie korzystają osoby, które pobrały wcześniej opłatę za oddaną krew. Słodycze, które otrzymuje honorowy dawca krwi, nie są ekwiwalentem za krew i nie pozbawiają prawa do ulgi z tego tytułu.
Podatnik może przekazać na cele dobroczynne na rzecz organizacji pożytku publicznego, wybranej z wykazu organizacji, kwotę nieprzekraczającą 1% podatku należnego wynikającego z zeznania podatkowego. Warunkiem przekazania jest zapłata podatku należnego w pełnej wysokości w terminie dwóch miesięcy od upływu terminu do złożenia zeznania (czyli do końca czerwca). Za wniosek o przekazanie 1% podatku należnego uważa się podanie nr KRS wybranej organizacji w zeznaniu podatkowym. Przekazania kwoty dokonuje urząd skarbowy.
IWONA CZAUDERNA doradca podatkowy
źródło: Eurogospodarka nr 1/2012