Aby zwiększyć świadomość lokalnych przedsiębiorców na temat możliwości inwestycyjnych na tych obszarach i wypracować dobre praktyki z tym związane, Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska zainicjowała projekt „Natura i gospodarka – podstawy dialogu” realizowany w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Projekt skierowany jest do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, które prowadzą bądź zainteresowane są prowadzeniem działalności gospodarczej na obszarach cennych przyrodniczo, przede wszystkim na obszarach Natura 2000 albo też w ich bliskim sąsiedztwie. Drugą ważną grupą docelową projektu są instytucje otoczenia biznesu (IOB), pełniące istotną rolę we wspieraniu konkurencyjności przedsiębiorstw. Odbiorcami projektu są ponadto jednostki samorządu terytorialnego (JST) i instytucje administracji publicznej powołane do wspierania przedsiębiorczości i ochrony środowiska.
W ramach projektu zaplanowano kilka bardzo interesujących zadań. Należy do nich m.in. tworzenie na wybranych obszarach Natura 2000 lokalnych Partnerstw Naturowych mających zapoczątkować dialog i współpracę między zainteresowanymi stronami w zakresie działalności inwestycyjnej na obszarach chronionych. Zaplanowano również organizację ogólnopolskich spotkań tematycznych, których zadaniem jest zainicjowanie i wzmocnienie współpracy pomiędzy instytucjami otoczenia biznesu i instytucjami publicznymi odpowiedzialnymi za obszary Natura 2000.
Koncepcja Partnerstw Naturowych polega na współpracy instytucji otoczenia biznesu z przedsiębiorcami i innymi podmiotami na wybranych obszarach Natura 2000. Partnerstwo Naturowe ma służyć dzieleniu się między jego uczestnikami doświadczeniami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej na obszarach chronionych. Polegać ma również na informowaniu i edukacji przedsiębiorców na temat możliwości inwestowania na obszarach Natura 2000 przy zachowaniu idei zrównoważonego rozwoju.
Głównym obszarem aktywności Partnerstwa Naturowego są działania ukierunkowane na dialog i integrację interesów przedsiębiorców, a także organizacji prośrodowiskowych oraz instytucji publicznych i samorządowych. Ma to służyć tworzeniu warunków dla rozwoju przedsiębiorczości i przyczyniać się do poprawy warunków życia społeczności lokalnych na obszarach Natura 2000. Jako warunki konieczne wymienia się przy tym poszanowanie bioróżnorodności i ochronę środowiska naturalnego.
Organizacja spotkań w ramach Partnerstwa Naturowego przypada Liderom Partnerstw Naturowych wybranym w organizowanym przez GDOŚ konkursie. Zadaniem lidera jest koordynacja i organizacja działań Partnerstwa Naturowego, utworzonego przez niego na wybranym obszarze/obszarach Natura 2000. Zakres działań w poszczególnych regionach jest dostosowany do lokalnych warunków gospodarczych i przyrodniczych. Może on się koncentrować np. wokół dominującego lokalnie rodzaju działalności gospodarczej i branży, czy też na rodzaju obszaru Natura 2000.
W lipcu 2014 r. ogłoszono wyniki kolejnej edycji realizowanego w ramach projektu konkursu „Lider Partnerstwa Naturowego”. Komisja konkursowa wyłoniła 20 Partnerstw Naturowych realizowanych przez 16 IOB, które otrzymały tytuł Lidera Partnerstwa Naturowego. Instytucje te realizowały działania w drugiej połowie 2014 r. W poprzedniej edycji konkursu wyłoniono 14 liderów, którzy utworzyli 16 Partnerstw Naturowych.
Efektem pracy Partnerstw Naturowych poprzedniej edycji było przygotowanie listy rekomendacji dotyczących rozwiązań systemowych wspierających prowadzenie działalności gospodarczej na obszarach Natura 2000. Wypracowane w ramach każdego z partnerstw rekomendacje podzielono na pięć głównych obszarów dotyczących:
działań edukacyjnych i informacyjno-promocyjno-marketingowych
wzmacniania pozycji Partnerstw Naturowych, w tym ich liderów
stworzenia bądź doskonalenia procedur i działań w instytucjach (m.in. GDOŚ, samorządy)
nowych aktywności na obszarach chronionych, w tym na obszarach Natura 2000
źródeł finansowania i możliwości pozyskiwania środków finansowych na działalność partnerstw i szerzej działalność gospodarczą na obszarach Natura 2000.
Profil Partnerstwa Naturowego koordynowanego w województwie lubelskim przez Fundację Rozwoju Lubelszczyzny związany był z branżą energetyki odnawialnej, stanowiąc bardzo ciekawy przykład realizowanych w ramach partnerstw spotkań.
Partnerzy chcieli stymulować rozwój gospodarki lokalnej m.in. poprzez rozwijanie lokalnej mikroenergetyki czy wykorzystanie biomasy odpadowej do produkcji zielonej energii cieplnej i elektrycznej. Zauważono również potencjał gospodarczy w możliwości rozwoju ekoturystyki opartej na czystym środowisku oraz produkcji biomasy przy zachowaniu zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich.
Obszary chronione, w tym obszary Natura 2000, uznano za perspektywiczne w zakresie rozwoju produkcji biomasy oraz budowy i rozbudowy instalacji odnawialnych źródeł energii. – W naszym województwie obserwujemy bardzo duże zainteresowanie przedsiębiorców realizacją inwestycji w branży energetyki odnawialnej, szczególnie uruchamianiem farm fotowoltaicznych. Wynika to z naturalnych uwarunkowań na Lubelszczyźnie. Przedsiębiorcy, z którymi jesteśmy w kontakcie, są w trakcie realizacji inwestycji na obszarach Natura 2000, co pokazuje, że uzyskanie pozwoleń na realizację inwestycji na obszarach chronionych jest możliwe, a przedsiębiorcy takie lokalizacje biorą pod uwagę. Celem naszych działań jest zachęcanie przedsiębiorców do wykorzystania takich terenów m.in. przez pokazywanie dobrych praktyk. W ramach planowanych działań Lubelskiego Energetycznego Partnerstwa Naturowego mamy organizację wizyt studyjnych w przedsiębiorstwach, które realizują inwestycje na obszarach Natura 2000, m.in. budują farmę fotowoltaiczną lub zakończyły proces inwestycyjny związany z uruchomieniem małej elektrowni wodnej. Chcemy także zaprezentować doświadczenia związane z przygotowaniem dokumentacyjnym inwestycji budowy farmy wiatrowej i biogazowni na obszarach Natura 2000 – mówi Małgorzata Gałczyńska, dyrektor działu rozwoju lokalnego Fundacji Rozwoju Lubelszczyzny.
Ponadto rozmówczyni bardzo dobrze ocenia ideę organizacji spotkań dla przedsiębiorców i JST w ramach Partnerstw Naturowych. Dodaje, że: – Organizacja spotkań pozwoliła na realizację kilku celów. Przekazano m.in. wiedzę nt. aspektów prowadzenia działalności gospodarczej na obszarach Natura 2000, a przedsiębiorcy uczestniczący w spotkaniach zostali włączeni w proces wypracowania rekomendacji dotyczących systemowych rozwiązań w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej na obszarach Natura 2000, przekazanych następnie do GDOŚ. Mają oni nadzieję, że zaproponowane przez nich rekomendacje przyczynią się do uproszczenia i skrócenia procesu uzyskiwania pozwoleń na realizację inwestycji w branży OZE na obszarach Natura 2000.
Wśród rekomendacji wypracowanych w ramach tego partnerstwa podczas czterech spotkań wymienić można m.in. promowanie wykorzystania przez przedsiębiorców, takich jak producenci biogazu, brykietu czy peletu, siana pochodzącego z łąk znajdujących się na obszarach Natura 2000. Związane jest to z tym, że siano w praktyce jest rzadko wykorzystywane, a 70% łąk w województwie w ogóle nie jest koszonych. Zalecono również większą promocję OZE na obszarach Natura 2000 oraz wypracowano szereg rekomendacji w zakresie stworzenia bądź doskonalenia procedur i działań w instytucjach.
Jednym z przedsiębiorców biorących udział w poprzedniej edycji Partnerstwa Naturowego był Patryk Charkot z firmy SMIF Sp. z o.o., który także pozytywnie ocenia ideę organizacji takich spotkań. – W trakcie spotkań możliwe było wymienienie się doświadczeniami z innymi podmiotami i poznanie różnych możliwości prowadzenia działalności na obszarach chronionych – mówi.
Przyznaje, że poziom jego świadomości na temat możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na obszarach Natura 2000 uległ zwiększeniu, zwracając jednak uwagę na potrzebę większego zaangażowania się w proces dialogu niektórych instytucji. Jest on przykładem przedsiębiorcy, który pokazuje, że prowadzenie działalności gospodarczej na obszarze Natura 2000 jest rzeczywiście możliwe. – Obecnie realizowana jest budowa farmy fotowoltaicznej na obszarze Natura 2000. Projekt ten jak najbardziej wpisuje się w ideę prowadzenia działalności prośrodowiskowych na terenach chronionych. W przyszłości zamierzam prowadzić również inne inwestycje na takich obszarach – dodaje.
Również w tym roku profil Partnerstwa Naturowego utworzonego przez Fundację Rozwoju Lubelszczyzny związany jest z branżą energetyki odnawialnej i działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej. W ramach partnerstwa współpracować będą 23 podmioty – przedsiębiorcy zajmujący się energią odnawialną i budownictwem energooszczędnym, jednostki samorządu terytorialnego, IOB i uczelnie wyższe.
Inicjatywy, takie jak Partnerstwa Naturowe organizowane w ramach projektu „Natura i gospodarka – podstawy dialogu”, udowadniają, że tworzenie obszarów chronionych nie musi oznaczać jednocześnie braku możliwości rozwoju gospodarczego danego regionu. Działalność gospodarcza, jeśli nie wpływa negatywnie na przedmiot ochrony, może być tam normalnie prowadzona. Tworzenie obszarów chronionych stymuluje natomiast zrównoważony rozwój regionów, gdzie są one tworzone, ponieważ przy powstawaniu nowych inwestycji konieczne jest szczególne uwzględnienie ich wpływu na lokalne środowisko. Umożliwiają one także rozwój turystyki, ponieważ są swoistym certyfikatem świadczącym o walorach przyrodniczych terenu.
