Osoby fizyczne, które uzyskały w 2011 r. przychód z tytułu:
1) odpłatnego zbycia (np. sprzedaży, zamiany):
• papierów wartościowych
• pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka)
• pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających
• udziałów w spółkach mających osobowość prawną
2) objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny (np. maszynę, samochód itp.) w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część
– są zobowiązane samodzielnie obliczyć od tych przychodów podatek i wpłacić go na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Powinny to zrobić do 30 kwietnia bieżącego roku.
Należy pamiętać, że tych dochodów nie łączy się z innymi dochodami uzyskiwanymi w ciągu roku ze stosunku pracy, działalności gospodarczej itd. i nie wykazuje się ich w zeznaniach podatkowych PIT-36 lub PIT-37. Dochody te należy wykazać w odrębnym zeznaniu podatkowym na druku PIT-38.
Termin i miejsce złożenia zeznania
Zeznanie podatkowe PIT-38 i wynikający z niego podatek dochodowy należy złożyć do urzędu skarbowego właściwego według zamieszkania podatnika w ostatnim dniu roku podatkowego (tj. na dzień 31.12.2011 r.). Jeśli jego miejsce zamieszkania ustałoby w Polsce w ciągu roku, to zeznanie powinien złożyć do urzędu skarbowego właściwego według jego ostatniego miejsca zamieszkania w Polsce. Jeśli podatnik jest osobą zagraniczną, zeznanie podatkowe powinien składać do urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.
W każdym województwie jest wyznaczony jeden urząd skarbowy odpowiedzialny za rozliczanie osób zagranicznych (osób niemających stałego miejsca zamieszkania w Polsce).
Wpisać NIP czy PESEL?
Osoby składające zeznanie podatkowe za 2011 r. powinny w pierwszej kolejności wskazać prawidłowy identyfikator podatkowy. Obecnie jest to NIP albo numer PESEL. Numer PESEL powinny wpisać do zeznania osoby objęte rejestrem PESEL i które w roku podatkowym:
– nie prowadziły działalności gospodarczej
– nie były zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług
– nie były płatnikami (zarówno składek na ubezpieczenia społeczne/ ubezpieczenie zdrowotne, jak i podatku np. z tytułu zatrudnienia pracownika).
Jeśli podatnik nie spełnia któregoś z tych warunków, powinien w zeznaniu wpisać NIP.
Przychody podlegające opodatkowaniu
Opodatkowaniu podlegają dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych uzyskane przez osoby fizyczne zamieszkałe w Polsce, uzyskane zarówno od spółek mających siedzibę w Polsce, jak i za granicą. Zeznanie PIT- 38 składają również zagraniczne osoby fizyczne, które uzyskują w Polsce przychody, o których mowa w art. 29 ustawy o PIT (np. z praw autorskich, umów know-how) bez pośrednictwa płatników, tzn. płatnik nie miał ustawowego obowiązku odprowadzić zaliczki na podatek od tych dochodów.
Podstawą do rozliczenia przychodów ze zbycia papierów wartościowych na giełdzie uzyskanych w Polsce jest informacja PIT-8C. Biuro maklerskie prowadzące indywidualny rachunek inwestora (podatnika) powinno sporządzić i wysłać tę informację do podatnika i urzędu skarbowego do końca lutego następnego roku podatkowego po roku, w którym wystąpił przychód. Podobnie spółka, której udziały podatnik sprzedał powinna wykazać je w PIT-8C i przesłać go podatnikowi.
Dane o przychodach i kosztach wymienione w PIT-8C podatnik wpisuje do zeznania PIT-38. Ponadto w zeznaniu należy wykazać przychody kapitałowe:
• uzyskane w Polsce, od których płatnik nie musiał odprowadzać podatku, ani też sporządzać PIT-8C
• z odpłatnego zbycia akcji, zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną, w tym także objętych za wkład niepieniężny, uzyskane za granicą.
Stawka podatku
Uzyskany dochód z przychodów kapitałowych rozliczanych w zeznaniu podatkowym PIT-38 podlega – co do zasady – opodatkowaniu zryczałtowanemu 19-procentowym podatkiem dochodowym, który podatnik ma obowiązek wpłacić do końca kwietnia. Jeśli zeznanie składa zagraniczna osoba fizyczna, stawkę podatku stosuje się z uwzględnieniem przepisów Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej przez Polskę z krajem, z którego pochodzi osoba zagraniczna. Jednak, aby stosować takie rozwiązanie, osoba zagraniczna musi przedstawić certyfikat rezydencji. Jest to zaświadczenie o miejscu zamieszkania tej osoby dla celów podatkowych wydane przez organ podatkowy kraju, w którym osoba ta mieszka.
Dochody uzyskane w zagranicznych spółkach
Jeśli osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania w Polsce uzyskała dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych, udziałów w spółkach mających osobowość prawną (spółce z o.o. lub spółce akcyjnej) lub z tytułu objęcia udziałów (akcji) w zamian za wkład niepieniężny w spółkach mających osobowość prawną, których siedziba nie znajduje się w Polsce, ma obowiązek również te dochody wykazać i rozliczyć w zeznaniu podatkowym PIT-38.
W takiej sytuacji do zeznania należy dołączyć załącznik PIT/ZG. Jest to informacja o wysokości dochodów z zagranicy i zapłaconym podatku w danym roku podatkowym. W informacji PIT/ZG dołączanej do zeznania PIT-38 podatnik (osoba fizyczna) wykazuje dochody rozliczane w zeznaniu PIT-38 (np. ze sprzedaży udziałów w spółce z o.o. z siedzibą w Niemczech) i podatek zapłacony za granicą. Jeśli podatnik posiada udziały (akcje) w spółkach mających siedzibę w różnych krajach poza Polską i w roku podatkowym sprzeda te udziały (akcje), to dla dochodów uzyskanych z każdego kraju sporządza oddzielnie PIT/ZG.
Przychody z kapitałów uzyskane od spółek mających siedzibę za granicą, a także od spółek mających siedzibę w Polsce łączy się. Podatek oblicza się od sumy tych dochodów, jednak od tak obliczonego podatku odlicza się kwotę podatku zapłaconego za granicą. Odliczenie to nie może przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany za granicą.
Przykład
Osoba fizyczna uzyskała 10.000 zł ze sprzedaży udziałów spółki niemieckiej i 20.000 zł ze sprzedaży papierów wartościowych na polskiej giełdzie. Podatek zapłacony w Niemczech wyniósł 1.000 zł. Sposób rozliczenia: 10.000 zł + 20.000 zł = 30.000 zł. Podatek od sumy dochodów: 30.000 zł x 19% = 5.700 zł.
Aby uzyskać maksymalną kwotę podatku zagranicznego, którą można odliczyć, należy kwotę podatku obliczoną według stawki 19% od łącznych dochodów uzyskanych w Polsce i za granicą pomnożyć przez kwotę dochodu uzyskanego za granicą, a następnie podzielić przez kwotę łącznego dochodu uzyskanego za granicą i w Polsce.
Przykład
W naszym przykładzie będzie to: 5.700 zł (podatek od łącznych dochodów) x 10.000 zł (dochód z Niemiec) / 30.000 z ł ( łączny dochód) = 1.900 zł (max. kwota podatku do odliczenia). A zatem podatnik może w całości odliczyć podatek zapłacony w Niemczech: 5.700 zł – 1.000 zł (podatek zapłacony w Niemczech) = 4 .700 z ł (podatek do zapłaty w Polsce).
Przekazanie 1% podatku
Podatnicy uzyskujący w roku podatkowym dochody, które powinni wykazać i rozliczyć w zeznaniu podatkowym PIT-38, mogą również od podatku od tych dochodów przekazać 1% podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego. Aby przez urząd skarbowy został przekazany 1% podatku, podatnik musi podać numer KRS organizacji wybranej z wykazu organizacji pożytku publicznego prowadzonej przez ministra pracy i polityki społecznej.
Przesłanie zeznania
Zeznanie podatkowe PIT-38 można złożyć do właściwego urzędu skarbowego: bezpośrednio w urzędzie, w formie przesyłki poleconej pocztą (za datę złożenia uważa się datę stempla pocztowego) lub w formie dokumentu elektronicznego przez Internet, bez konieczności potwierdzania go kwalifikowanym podpisem elektronicznym (za datę złożenia uznaje się datę Urzędowego Potwierdzenia Odbioru).
Za 2011 r. zeznania podatkowe PIT-38, podobnie jak zeznania: PIT-36, PIT-36L, PIT-37 i PIT-39, można przesłać przez Internet, stosując pięć cech osobowych zamiast podpisu elektronicznego z kwalifikowanym certyfikatem (e-podpisu). Składając e-PIT do identyfikacji podatnika należy podać następujące dane: imię i nazwisko, datę urodzenia, numer identyfikatora podatkowego NIP, PESEL/NIP oraz wysokość osiągniętego w 2010 r. przychodu wykazanego w zeznaniu za 2010 r.
Szczegółowe informacje dotyczące złożenia zeznania podatkowego drogą elektroniczną znajdują się na stronie Ministerstwa Finansów (więcej: www.e-deklaracje.gov.pl). Należy pamiętać, że dowodem złożenia zeznania drogą elektroniczną jest UPO – Urzędowe Poświadczenie Odbioru.
Podstawa prawna: art. 30b, art. 45 ust. 1a pkt 1 Ustawy z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.).
IWONA CZAUDERNA doradca podatkowy
źródło: Eurogospodarka nr 4/2012