Reformy gospodarcze, społeczne i …polityczne

Na wspólnym posiedzeniu Parlamentu, 2 września 2024 r. Prezydent Kasym-Żomart Tokajew wygłosił do obywateli Kazachstanu doroczne orędzie o stanie państwa zatytułowane „Sprawiedliwy Kazachstan: prawo i porządek, wzrost gospodarczy, optymizm społeczny”. W swoim przemówieniu nakreślił kluczowe cele rozwoju kraju. Skupił się na rozwoju gospodarczym i społecznym Kazachstanu, stwierdzając, że głównymi celami państwa są zrównoważony postęp społeczno-gospodarczy, uwolnienie potencjału obywateli i poprawa dobrobytu narodowego.

Niniejsze zestawienie przedstawia kluczowe priorytety i zadania nakreślone przez Prezydenta Tokajewa.

Referendum w sprawie budowy elektrowni jądrowej

• Ogólnokrajowe referendum w sprawie budowy elektrowni jądrowej odbędzie się 6 października 2024 r., co będzie znaczącym krokiem we wspieraniu nowej kultury społeczno-politycznej i przykładem koncepcji „państwa słuchającego”.

Ostatnie osiągnięcia

• Podczas ostatniej sesji uchwalono 102 ustawy, w tym ważne przepisy dotyczące nadzoru publicznego, zwalczania handlu ludźmi, polityki naukowej i technologicznej oraz energii cieplnej.
• Szczególną uwagę poświęcono kwestiom społecznym, zwłaszcza ochronie dzieci, wprowadzając nowe ustawy zapewniające wsparcie finansowe dla dzieci z Funduszu Narodowego, nakładające kary administracyjne za udział nieletnich w grach hazardowych oraz zaostrzające kary za przemoc wobec nieletnich.
• Weszła w życie ustawa mająca na celu zapewnienie bezpieczeństwa dzieci i zapobieganie przestępstwom przeciwko kobietom i dzieciom.
• W odpowiedzi na kwestię powszechnego zadłużenia konsumentów wprowadzono nowe przepisy mające na celu złagodzenie zagrożeń społecznych.
• Podjęto systematyczne wysiłki w celu poprawy dobrobytu obywateli, przyczyniając się do wdrożenia koncepcji „państwa słuchającego”.
• Kazachstan przechodzi poważne reformy polityczne, przekształcając świadomość społeczną, kulturę prawną i wartości społeczne, zgodnie z celem budowania „sprawiedliwego Kazachstanu”.
• Pomimo napięć geopolitycznych, kraj podąża pokojową, ewolucyjną ścieżką rozwoju i dywersyfikacji gospodarczej.
• Inflacja znacznie spadła, międzynarodowe rezerwy przekraczają 100 miliardów dolarów, a produkcja przewyższa wzrost wydobycia.

Kluczowe zadania wyznaczone przez Prezydenta Tokajewa

1. Zlikwidowanie nierównowagi między polityką monetarną a fiskalną:

Prezydent polecił Rządowi podjęcie skutecznych działań na rzecz efektywnego wykorzystania budżetu, ścisłej kontroli wydatków i poprawy relacji między budżetami. W szczególności:

• Skupienie się na restrukturyzacji gospodarki, zwiększeniu dochodów obywateli, zmniejszeniu nierówności i wzmocnieniu klasy średniej, z wydajnością jako kluczowym kryterium.
• Zachęcanie banków do większego inwestowania w gospodarkę i zapewnienie sprawiedliwego opodatkowania dostosowanego do ich zysków, zwłaszcza biorąc pod uwagę wcześniejsze wsparcie ze strony państwa.
• Opracowanie nowego prawa bankowego w celu wspierania działalności gospodarczej i rozwoju technologii finansowych.
• Zajęcie się kwestią niewystarczającego poboru dochodów w budżecie krajowym.
• Kluczowe znaczenie ma przyciągnięcie prywatnych inwestycji poprzez stabilną, przyjazną dla biznesu politykę podatkową.
• Zajęcie się wysokim poziomem szarej strefy za pomocą ukierunkowanych środków, w tym zabezpieczenie granicznych posterunków celnych.

• Reformy podatkowe:

– Potrzebny jest nowy kodeks podatkowy w celu ustanowienia prostszego, bardziej przejrzystego systemu.

– Optymalizacja systemów podatkowych bez szkody dla przedsiębiorców, na przykład udane wprowadzenie podatku od sprzedaży detalicznej.

– Kompleksowa cyfryzacja administracji podatkowej w celu ograniczenia korupcji i zwiększenia przejrzystości.

– Ustanowienie zróżnicowanych stawek podatku dochodowego od osób fizycznych i odejście od represyjnej administracji podatkowej.

– Podniesienie progu dla powiadomień o zaległościach podatkowych bez przymusowej windykacji.

– Wyeliminowanie zaplanowanych kontroli podatkowych poprzez poprawę zarządzania ryzykiem.

– Zwiększenie skuteczności zachęt podatkowych, z zachowaniem tych, które naprawdę stymulują biznes.

2. Poprawa klimatu inwestycyjnego i warunków prowadzenia działalności gospodarczej:

– Zwiększenie inwestycji bezpośrednich w gospodarce, z naciskiem na poprawę projektów partnerstwa publiczno-prywatnego.

– Preferencje dla inwestorów skoncentrowanych na rozwoju produkcji, w tym jednorazowe odliczenia na budowę, nabycie, modernizację i przebudowę aktywów.

– Rząd musi zwiększyć udział średnich przedsiębiorstw w gospodarce do 15% do 2029 r., z obecnych 7%.

– Działania deregulacyjne usunęły ponad 10 000 niepotrzebnych ograniczeń biznesowych, ale nadal istnieją problemy z nadmiernym nadzorem rządowym.

– Przeprowadzony zostanie przegląd ponad 100 środków wsparcia dla biznesu w celu oceny ich skuteczności, a także stworzona zostanie jasna, ujednolicona lista preferencji i korzyści dla firm.

– Informacje na temat zwróconych aktywów państwowych i ich wykorzystania muszą być systematycznie organizowane.

– Amnestia kapitałowa powinna być powiązana z ponownym inwestowaniem w gospodarkę Kazachstanu, a przedsiębiorcy powinni być zachęcani do wnoszenia wkładu w infrastrukturę społeczną.

• Rolnictwo

– Kluczowym zadaniem jest stopniowe odchodzenie od bezpośrednich dotacji w rolnictwie na rzecz zapewniania dostępnych kredytów, zapewniając efektywne wykorzystanie wszystkich przydzielonych środków.

– Podwojenie finansowania wiosennych prac polowych w 2024 r., przy 70% finansowania rolnictwa przez państwo.

– Rozważenie nowego narzędzia, „kredytu towarowego”, w ramach projektu „Auył Amanaty”.

3. Uwolnienie potencjału przemysłowego kraju:

– Skupienie się na 17 dużych projektach, które priorytetowo traktują zaawansowane przetwarzanie i wykorzystanie krajowych surowców i komponentów.

– Priorytetem pozostaje rozwój przemysłu petrochemicznego, w ramach którego realizowane są duże projekty w zakresie produkcji polipropylenu i polietylenu.

• Infrastruktura gazowa:

– Zapewnienie dostaw gazu dla ludności i gospodarki jest kluczowym zadaniem Rządu.

– Rząd ma za zadanie przyspieszyć budowę zakładów przetwarzania gazu w Żanaozenie, Kaszaganie i Karaczaganaku.

– Ukończenie modernizacji ponad 800 kilometrów gazociągu „Azja Środkowa – Centrum”.

– Rozwój nowych rezerw gazu o rocznej produkcji na poziomie miliarda metrów sześciennych.

4. Zajęcie się pilnymi kwestiami infrastrukturalnymi, szczególnie w sektorze energetycznym i użyteczności publicznej:

Państwo nadal aktywnie rozwija infrastrukturę transportową, energetyczną, wodną i społeczną. W szczególności:

• Sektor energetyczny

– Krajowy projekt modernizacji sektora energetycznego i użyteczności publicznej musi zostać zatwierdzony do końca roku.

– Jasne i długoterminowe planowanie polityki taryfowej ma kluczowe znaczenie dla przyciągnięcia znaczących inwestycji do sektora.

• Sektor transportu i logistyki

– Rozwój sektora transportu i logistyki jest strategicznym priorytetem dla Kazachstanu.

– Stan autostrad jest palącą kwestią, a w tym roku ma zostać naprawionych lub zbudowanych bezprecedensowe 12 000 km dróg.

– Kluczowy jest program naprawy dróg średniego szczebla, obejmujący 2 500 km dróg międzyregionalnych, który powinien zostać rozszerzony do co najmniej 10 000 km w całym kraju.

– Rozwój węzłów lotniczych jest kluczowym zadaniem, z potencjałem podwojenia rocznego obsługiwania 150 000 ton ładunków lotniczych w ciągu najbliższych czterech lat

• Cyfryzacja

– Kazachstan musi wzmocnić swoje wysiłki w zakresie cyfryzacji, koncentrując się na integracji sztucznej inteligencji z platformą e-administracji.

– Narodowe Centrum Sztucznej Inteligencji w Astanie zostanie uruchomione w przyszłym roku.

– Ukończenie linii światłowodowej przez Morze Kaspijskie do 2025 r. ma kluczowe znaczenie dla infrastruktury cyfrowej Kazachstanu.

• Sektor wodny

– Konieczne jest stworzenie rezerw wody z wód powodziowych do użytku rolniczego, naprawa i modernizacja stacji hydrologicznych.

5. Wzmocnienie krajowej siły roboczej:

– Rząd rozpoczął internacjonalizację szkolnictwa wyższego, przyciągając 23 wybitne zagraniczne uniwersytety.

– Rok 2025 zostanie ogłoszony „Rokiem zawodów roboczych”.

– Wprowadzone zostaną nowe tytuły honorowe dla inżynierów, geologów, pracowników transportu i rolnictwa oraz naukowców.

– Krajowy projekt „Wygodna Szkoła” ma na celu budowę 217 nowoczesnych szkół do końca 2025 roku. Ponadto w ciągu trzech lat wyremontowanych zostanie prawie 1300 szkół.

6. Poprawa zdrowia publicznego i przebudowa systemu wsparcia społecznego:

– Należy opracować ujednolicony pakiet podstawowych państwowych usług opieki zdrowotnej, zrównoważony z możliwościami budżetu.

– Jednolity państwowy system informacji medycznej powinien zastąpić obecne rozdrobnione programy i bazy danych.

– Rozwój opieki zdrowotnej powinien skuteczniej wykorzystywać partnerstwo publiczno-prywatne (PPP).

– Rząd ma za zadanie wdrożyć mechanizm „portfela społecznego” do przyszłego roku, by mieć pewność, że pomoc jest kierowana do tych, którzy naprawdę jej potrzebują.

7. Poprawa sytuacji środowiskowej i promowanie kultury zarządzania środowiskiem:

– Zadaniem Rządu jest wdrożenie zaawansowanych technologii i ustanowienie nowoczesnego systemu monitorowania emisji.

– Ponowne zalesianie ma kluczowe znaczenie dla utrzymania równowagi ekologicznej i będzie kontynuowane. Zwiększanie obszarów leśnych powinno stać się ruchem narodowym.

– Ogólnokrajowa kampania ekologiczna „Taza Kazachstan” powinna być kontynuowana przez cały rok. Władza regionalna (akimowie) jest bezpośrednio odpowiedzialna za skuteczne wdrożenie kampanii „Taza Kazachstan”.

8. Zwiększenie skuteczności administracji publicznej:

– Od 2021 r. wybrano około 2500 akimów wiejskich, co stanowi 90% ich ogólnej liczby. W pozostałych terenach wiejskich wybory odbędą się po zakończeniu obecnej kadencji.

– Jesienią ubiegłego roku po raz pierwszy odbyły się wybory akimów okręgowych i miejskich o znaczeniu regionalnym. Podjęto decyzję o pełnym przejściu na ten nowy system od przyszłego roku. Wszyscy akimowie okręgowi i miejscy będą wybierani bezpośrednio po wygaśnięciu ich kadencji.

– Reformy polityczne będą kontynuowane w miarę potrzeb, aby wspierać rozwój państwa, zapewniając ciągły postęp.

– Wdrożenie skutecznych środków w celu zapewnienia efektywnego wykorzystania środków budżetowych, przy ścisłej kontroli wydatków.

– Opracowanie jednolitego ekosystemu obsługi zapytań publicznych, identyfikacja bieżących potrzeb i oczekiwań obywateli.

9. Promowanie prawa i porządku:

– Kluczowym celem jest uczynienie Kazachstanu wygodnym i bezpiecznym miejscem do życia.

– Dzięki kompleksowym reformom Kazachstan znacznie rozszerzył wolność słowa.

– Transformacje społeczno-gospodarcze i środki ochrony praw człowieka mają na celu budowanie sprawiedliwego społeczeństwa. Reformy będą kontynuowane.

– Zwalczanie narkomanii jest kluczowym zadaniem.

– Projekt „Karyszsyz Kogam”, zainicjowany w celu zwiększenia wiedzy finansowej obywateli, dotarł w ubiegłym roku do 65 000 osób i zostanie rozszerzony w tym roku.

– Opracowywana jest nowa ustawa o zapobieganiu przestępczości.

– Zapewnienie dyscypliny w wojsku ma kluczowe znaczenie dla skutecznego wypełniania obowiązków przez młodych żołnierzy.

O polityce zagranicznej Kazachstanu

– Kazachstan prowadzi pokojową i zrównoważoną politykę zagraniczną, koncentrując się na wzmacnianiu suwerenności, ochronie obywateli za granicą, promowaniu interesów narodowych i przyciąganiu inwestycji.

– Kraj jest zaangażowany w wielostronną współpracę zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych, odgrywając aktywną rolę w międzynarodowym bezpieczeństwie i stabilności.

– Kazachstan wspiera wysiłki ONZ i innych organizacji międzynarodowych w walce z terroryzmem, ekstremizmem, nielegalną migracją, zmianami klimatycznymi i innymi globalnymi zagrożeniami.

– Kazachstan wspiera działania pokojowe ONZ i inicjatywy rozbrojeniowe oraz opowiada się za rozwiązywaniem konfliktów zbrojnych środkami dyplomatycznymi.

– Kazachstan był gospodarzem ważnych wydarzeń międzynarodowych w Astanie, w tym szczytów Konferencji w sprawie Współdziałania i Środków Budowania Zaufania w Azji, Wspólnoty Niepodległych Państw, Szanghajskiej Organizacji Współpracy i Organizacji Państw Tureckich.

Opr. A.Kaz.