Republika Uzbekistanu, jako kraj wysyłający siłę roboczą, przywiązuje szczególną wagę do zapewnienia swoim obywatelom bezpiecznych, uporządkowanych i legalnych warunków migracji. W związku z tym współpraca międzynarodowa jest uważana za ważny środek prowadzenia skutecznej i skoncentrowanej na człowieku polityki migracyjnej.

W ostatnich latach w naszym kraju podjęto szereg ważnych kroków mających na celu usprawnienie systemu migracji zarobkowej, ochronę praw obywateli oraz ułatwienie im legalnego zatrudnienia za granicą.

1. Stworzono solidne ramy prawne – Przyjęto szereg dokumentów regulacyjnych i prawnych mających na celu ochronę praw migrantów zarobkowych i uproszczenie ich legalnego zatrudnienia za granicą.
2. Powołano nową agencję – 17 października 2024 r. dekretem Prezydenta Republiki Uzbekistanu Agencja ds. Zewnętrznej Migracji Zarobkowej została zreorganizowana w Agencję Migracyjną podlegającą Gabinetowi Ministrów Republiki Uzbekistanu. Rozszerzono uprawnienia agencji, zwiększono skuteczność polityki państwa w tym zakresie.
3. Podpisano umowy międzynarodowe – Zawarto umowy dwustronne z Japonią, Katarem, Koreą Południową, Rosją, Arabią Saudyjską, Turcją i krajami Unii Europejskiej, mające na celu stworzenie bezpiecznego środowiska pracy za granicą dla obywateli Uzbekistanu.
4. Centra Szkoleń Zawodowych i Nauki Języków Obcych (Monocentra) – Centra te, założone w całym kraju, zapewniają obywatelom możliwość zdobycia umiejętności zawodowych poszukiwanych przez pracodawców, nauki języków obcych oraz studiowania prawa pracy i kultury krajów goszczących.
5. Międzynarodowe Programy Edukacyjne – Wspólne programy edukacyjne z partnerami międzynarodowymi w zakresie migracji zwiększają konkurencyjność naszych obywateli na globalnym rynku pracy.
6. Wprowadzenie rozwiązań cyfrowych – Wdrażane są platformy cyfrowe służące do rejestracji migrantów zarobkowych, monitorowania ich warunków pracy i życia oraz świadczenia pomocy prawnej.
7. Pośrednictwo pracy i usługi doradcze – we współpracy z krajami przyjmującymi uruchamiane są systemy internetowe, które umożliwiają migrantom znalezienie legalnego zatrudnienia i skorzystanie z usług doradczych na odległość.
8. Wzmocniona ochrona socjalna – Podejmowane są wspólne wysiłki z krajami przyjmującymi w celu zapewnienia migrantom zarobkowym dostępu do usług medycznych, pomocy prawnej i usług finansowych.

Uzbekistan deklaruje gotowość do otwartej i efektywnej współpracy międzynarodowej w zakresie migracji zarobkowej oraz wyraża zainteresowanie dalszym zacieśnianiem więzi z Rzeczpospolitą Polską w tym zakresie.

Wartość jednostki – miara reform. Słowa te oddają ducha zakrojonych na szeroką skalę reform przeprowadzonych w ostatnich latach w Uzbekistanie. Stawiając interesy jednostki w centrum polityki państwa, każdy system dokonuje ponownej oceny swoich działań w celu zapewnienia praw człowieka i możliwości. W tym procesie szczególne miejsce zajmuje kwestia migracji zarobkowej. Dzieje się tak dlatego, że praca Uzbeków za granicą to nie tylko ich osobisty dochód, ale także czynnik stabilności rodziny i rozwoju społeczno-gospodarczego regionów.

Jeszcze do niedawna osoby wyjeżdżające za granicę w celu podjęcia pracy, utrzymania rodziny lub zdobycia wiedzy i doświadczenia często były obarczone niepewnością, pozbawione ochrony i narażone na wiele zagrożeń. Dziś jednak rozpoczęła się zupełnie nowa era w tej sferze. Zorganizowana migracja, szkolenia zawodowe i językowe, umowy o współpracy międzynarodowej, ochrona socjalna, pomoc prawna – wszystko to sprawiło, że migracja zarobkowa stała się integralną częścią systematycznej polityki państwa.

Uzbekistan stale dąży do dołączenia do grona wiodących krajów świata w dziedzinie migracji. Rozwija się współpraca międzynarodowa, za granicą tworzone są godne warunki pracy, a proces przygotowania pracowników do zatrudnienia wzbogaca się o nowe podejścia.

Obecnie Uzbekistan wdraża poważne reformy w polityce migracyjnej, a poprzez rozszerzanie współpracy międzynarodowej z roku na rok zwiększa możliwości swoich obywateli w zakresie podejmowania bezpiecznej i legalnej pracy za granicą. Podczas gdy w przeszłości głównymi kierunkami były Rosja i Kazachstan, obecnie otworzyły się drogi do Turcji, Korei Południowej, Japonii, Unii Europejskiej i innych krajów rozwiniętych gospodarczo, a liczba państw partnerskich zbliża się do 30.

W pierwszej połowie tego roku podpisano umowy bilateralne w dziedzinie migracji z takimi krajami jak Kuwejt, Francja, Włochy i Szwecja. Obecnie rozpatrywane są projekty umów z Czechami, Łotwą, Litwą, Węgrami, Słowacją, Słowenią, Austrią i Chorwacją. W przyszłości planowane są umowy o współpracy w dziedzinie migracji i mobilności z Polską, Belgią, Holandią, Estonią, Finlandią i Hiszpanią.

W Uzbekistanie odbyły się negocjacje i nawiązano ścisłą systematyczną współpracę z ambasadorami i przedstawicielami misji dyplomatycznych z 22 obcych państw w kwestiach współpracy w zakresie uporządkowanej migracji i mobilności, a także zwalczania nielegalnej migracji zarobkowej i handlu ludźmi.

Podczas tych negocjacji priorytetowymi tematami były uproszczenie i cyfryzacja procedur wizowych dla obywateli Uzbekistanu, ochrona praw naszych rodaków pracujących w tych krajach oraz stworzenie stabilnych mechanizmów zapewniających im zdolność do legalnej pracy.

Doskonalenie systemu kształcenia zawodowego i językowego – inwestycja w przyszłość

Współczesny rynek pracy wymaga wysoko wykwalifikowanych specjalistów. Jednym z obszarów priorytetowych Agencji ds. Migracji są szkolenia zawodowe i językowe mające na celu zwiększenie konkurencyjności obywateli poszukujących pracy za granicą.

Wymagania zewnętrznego rynku pracy to przede wszystkim biegła znajomość języka obcego używanego w kraju docelowym, a także niezbędne umiejętności zawodowe w kluczowych sektorach gospodarki i branży usługowej.

Obecnie zarówno na zewnętrznym, jak i wewnętrznym rynku pracy istnieje duże zapotrzebowanie na 25 zawodów i specjalności, a także na języki takie jak angielski, niemiecki, koreański, japoński, arabski i inne języki.

W kształceniu specjalistów aktywnie wykorzystywane są takie zasoby jak Centra Umiejętności Zawodowych, kursy krótkoterminowe prowadzone przez Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego, Nauki i Innowacji, Centra Szkoleniowe dla Wykwalifikowanych Specjalistów Budowlanych, kursy języka niemieckiego, koreańskiego i innych języków online z wykorzystaniem nowoczesnych technologii oraz prywatne placówki edukacyjne.

Otwarcie nowych rynków pracy sprawia również, że szczególnie ważne staje się wdrażanie programów współpracy z tymi rynkami oraz prowadzenie ukierunkowanych szkoleń specjalistów w zależności od zapotrzebowania.

Szczególną uwagę przywiązuje się do szkoleń w sektorze budowlanym, ponieważ zapotrzebowanie za granicą, zwłaszcza w Europie, jest duże. Priorytetowo traktowane jest również kształcenie wykwalifikowanego personelu w przemyśle i produkcji, rolnictwie, handlu i usługach oraz ochronie zdrowia.

Warto zwrócić uwagę na następujące projekty współpracy:

We współpracy z Hyundai Heavy Industries i administracją miasta Ulsan w Korei Południowej, język koreański i szkolenie zawodowe dla przemysłu stoczniowego w Centrum KOICA w Ferganie.

We współpracy z niemiecką firmą SBH WEST GmbH szkolenia z języka niemieckiego dla kierowców; z firmami Bildung und Beruf GmbH, RekruitMed GmbH, KlettEDU GmbH i Globogate recruitment GmbH w ramach różnych projektów szkoleniowych; oraz z Kliniką w Akwizgranie w sprawie utworzenia akademii medycznych w Uzbekistanie w celu kształcenia pielęgniarek w języku niemieckim i zatrudniania ich w niemieckich klinikach.

We współpracy z Japan’s Proud Partners oferujemy bezpłatne kursy języka japońskiego i umiejętności dla kierowców ciężarówek; oraz wraz z Office Wise, utworzenie centrów szkoleniowych w zakresie rozwoju języków i umiejętności w zakresie opieki nad osobami starszymi, budownictwa i opieki zdrowotnej w Japonii.

We współpracy z bułgarskim Centrum Rusztowań VERO, centra oceny umiejętności w zakresie budowy i montażu rusztowań.

W sektorze opieki zdrowotnej, zwłaszcza w pielęgniarstwie, programy szkoleniowe zostały opracowane zgodnie z wymaganiami Niemiec i innych krajów europejskich.

Dodatkowo zorganizowano kursy języka niemieckiego, angielskiego i koreańskiego, a także rozszerzono możliwości nauki języków obcych poprzez nowoczesne programy online.

Każdy program językowy jest dostosowany do potrzeb obywateli zamierzających pracować w konkretnych krajach – na przykład kursy niemieckiego dla osób chcących pracować w Niemczech oraz kursy języka koreańskiego dla osób wybierających się do Korei Południowej.

Wszystkie programy szkoleniowe zostały opracowane zgodnie z międzynarodowymi standardami i wymaganiami innych krajów. Obywatele nie tylko zdobywają praktyczne umiejętności, ale także zapoznają się z prawem pracy, zasadami zachowania w miejscu pracy i specyfiką kulturową krajów docelowych.

W trakcie szkolenia uczestnicy są również informowani o swoich prawach i obowiązkach, zasadach postępowania za granicą oraz procedurach postępowania w sytuacjach awaryjnych. Po ukończeniu otrzymują certyfikaty, które spełniają międzynarodowe standardy.

Certyfikaty te są uznawane przez zagranicznych pracodawców i znacznie zwiększają szanse obywateli na znalezienie zatrudnienia. W szczególności świadectwa zawodowe wydane dla krajów takich jak Niemcy i Austria spełniają ich krajowe standardy, pomagając obywatelom w szybszym znalezieniu pracy.

W przyszłości planowane są działania mające na celu dalszą poprawę systemu kształcenia zawodowego i językowego poprzez opracowanie programów dla nowych dziedzin, takich jak technologie informacyjne, logistyka i turystyka.

Zapewnione jest stopniowe otwieranie nowoczesnych centrów szkoleniowych w każdym regionie, rozszerzanie programów szkoleniowych online, angażowanie instruktorów z międzynarodowymi certyfikatami oraz wprowadzanie innych nowoczesnych technologii do procesu uczenia się.

Świadczenie usług na rzecz migrantów zarobkowych – ogniwo w bezpiecznej, uporządkowanej i legalnej migracji

Wprowadzono środki mające na celu pokrycie kosztów transportu obywateli za pomocą mikropożyczek, zapewnienie ubezpieczenia na życie i zdrowotnego oraz zwrot kosztów uzyskania międzynarodowych certyfikatów i wiz pracowniczych.

W szczególności, zgodnie z Uchwałą Nr 252 Rady Ministrów Republiki Uzbekistanu, ze środków Funduszu Migracyjnego dla obywateli wyjeżdżających na migrację zarobkową w sposób zorganizowany wdrażane są następujące instrumenty socjalne i finansowe:

• Zwrot wydatków związanych z przystąpieniem do egzaminów z języka obcego i/lub egzaminów kwalifikacyjnych – do wysokości trzykrotności BCA (Base Calculation Amount).
• Pokrycie kosztów uzyskania „wizy pracowniczej” – do pięciokrotności BCA.
• Zwrot kosztów biletu podróżnego – do dwukrotności BCA.
• Wypłata na rzecz organizacji ubezpieczeniowych za ubezpieczenie zdrowia, życia i innych ryzyk obywateli wyjeżdżających na migrację zarobkową – do 300 000 soums na ubezpieczonego obywatela, raz w roku.
• Dla maksymalnie 50 nauczycieli, których absolwenci uzyskali międzynarodowy certyfikat co najmniej na poziomie B1 (lub równoważnym) z języka niemieckiego, angielskiego, japońskiego lub koreańskiego – po 50 mln soums.
• Udzielanie mikropożyczek w wysokości do 10 mln soum na okres dwóch lat obywatelom wyjeżdżającym w celu podjęcia pracy.

Obecnie jednym z głównych zadań Agencji ds. Migracji jest zapewnienie kompleksowego wsparcia 2 milionom obywateli Uzbekistanu pracujących za granicą oraz ochrona ich praw. W pierwszej połowie 2025 r. wdrożono szeroko zakrojone działania w tym zakresie.

Działalność zagranicznych przedstawicielstw Agencji jest kluczowym środkiem wspierania migrantów zarobkowych. Biura te regularnie monitorują pracę naszych rodaków w zagranicznych przedsiębiorstwach przemysłowych i budowlanych, w których zatrudniona jest duża ich liczba.

Podczas monitorowania dokładnie badane są warunki pracy, warunki mieszkaniowe, zaopatrzenie w żywność, wypłaty wynagrodzeń i inne kwestie. Z każdym rodakiem przeprowadzane są indywidualne wywiady w celu zidentyfikowania ich problemów i określenia działań mających na celu ich rozwiązanie. Jednocześnie prowadzone są kampanie uświadamiające, aby obywatele byli informowani o przysługujących im prawach.

Dla rodaków czasowo przebywających za granicą, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej, z Funduszu Migracyjnego przewidziane są następujące narzędzia pomocy finansowej i prawnej:

• Pokrycie kosztów leczenia (do 1 000 USD w krajach WNP, do 1 500 USD w innych krajach).
• Płacenie za usługi hostelowe i codzienne usługi hotelowe (nie dłużej niż 30 dni, do 300 USD w krajach WNP, do 500 USD w pozostałych krajach).
• Pokrycie kosztów biletów lotniczych i kolejowych na powrót do Uzbekistanu (zgodnie z cenami firmy transportowej).
• Jednorazowa pomoc finansowa dla rodaków znajdujących się w trudnej sytuacji za granicą (do trzykrotności BCA w krajach WNP, do pięciokrotności BCA w innych krajach).
• Repatriacja ciał zmarłych obywateli Uzbekistanu z zagranicy (do 1 500 USD z krajów WNP, do 9 000 USD z innych krajów).
• Płacenie za prawnika i usługi prawne zgodnie z umową (do 3 000 USD).

Należy zauważyć, że w ciągu ostatnich sześciu miesięcy przedstawicielstwa Agencji świadczyły usługi pomocy informacyjnej, prawnej, socjalnej i materialnej dla 84 900 rodaków.

Ogólnie rzecz biorąc, konsekwentne działania prowadzone na rzecz rozszerzenia współpracy międzynarodowej w dziedzinie migracji zwiększają możliwości obywateli Uzbekistanu w zakresie bezpiecznej i legalnej pracy za granicą. Poprzez dywersyfikację geograficzną, doskonalenie systemu umów międzynarodowych i nawiązywanie bezpośredniej współpracy z pracodawcami tworzone są nowe możliwości zatrudnienia dla siły roboczej Uzbekistanu na zagranicznych rynkach pracy.

W przyszłości naszymi głównymi zadaniami pozostanie dalsze rozszerzanie tej pracy, nawiązywanie współpracy z nowymi krajami, tworzenie nowych miejsc pracy dla naszych rodaków w krajach rozwiniętych gospodarczo oraz zapewnienie rzetelnej ochrony ich praw.

System szkolenia zawodowego i językowego tworzy solidne podstawy dla naszych obywateli, aby mogli być konkurencyjni za granicą. Programy szkoleniowe organizowane zgodnie ze światowymi standardami, projekty realizowane z zagranicznymi partnerami oraz nowoczesne metody nauczania zapewniają naszym rodakom wszelkie niezbędne warunki do odniesienia sukcesu na międzynarodowym rynku pracy.

Źródło: Ambasada Uzbekistanu w RP