Podpisane niedawno porozumienie o wolnym handlu (FTA) między Unią Europejską a Indiami tworzy jedną z największych stref wolnego handlu na świecie, znacznie ułatwiając transfer towarów i usług pomiędzy dwiema gospodarkami. Skala porozumienia sprawia, że w debacie publicznej pojawiają się także pytania o jego konsekwencje dla europejskiego rynku pracy – także w Polsce. Coraz częściej wybrzmiewają obawy dotyczące konkurencji o miejsca pracy, presji płacowej czy potencjalnego „zalewu” rynku pracownikami z Indii. Czy umowa i związane z nią ułatwienia migracyjne mogą stanowić zagrożenie dla polskich pracowników?
Głównym celem umowy jest zniesienie barier celnych i regulacyjnych w handlu towarami oraz szeroka liberalizacja handlu usługami. UE zobowiązała się do zniesienia ceł na ponad 97 proc. importu z Indii, natomiast Indie – na 96,6 proc. towarów eksportowanych z Unii. Obniżone lub wyeliminowane zostaną m.in. wysokie taryfy na maszyny, pojazdy, sprzęt lotniczy, farmaceutyki i chemię. Cło na europejskie samochody spadnie ze 110 proc. do 10 proc., a na komponenty motoryzacyjne – do zera. Równolegle Indie zgodziły się na bezprecedensowe otwarcie rynku usług – w tym finansowych, telekomunikacyjnych, transportu morskiego oraz usług profesjonalnych.
Wpływ umowy UE–Indie będzie najbardziej widoczny w branżach przemysłowych i usługowych powiązanych z eksportem oraz obsługą międzynarodowych projektów.
Najwięcej zyskają sektory maszynowy i komponentowy, hutnictwo oraz przetwórstwo metali, które dzięki obniżce ceł i rosnącym inwestycjom infrastrukturalnym w Indiach mogą liczyć na stabilny wzrost zamówień, długoterminowe kontrakty i rozwój współpracy produkcyjnej. Silnym beneficjentem będzie również branża lotnicza i kosmiczna – udział Polski w europejskich łańcuchach dostaw otwiera drogę do zaangażowania w indyjskie programy modernizacyjne i serwisowe. Branża chemiczna i kauczukowa skorzysta na większym wolumenie sprzedaży komponentów dla przemysłu motoryzacyjnego i produkcji masowej, co pozwoli dywersyfikować rynki zbytu. Rosnąca skala wymiany handlowej przełoży się na rozwój logistyki, transportu i spedycji oraz popyt na wyspecjalizowane usługi doradcze, prawne i podatkowe.
W efekcie FTA stanie się impulsem nie tylko dla wzrostu eksportu, ale także dla stworzenia bardziej złożonych, długofalowych ekosystemów współpracy między firmami z UE i Indii.
Dodatni bilans rynku pracy
Choć umowa dotyczy przede wszystkim handlu, jej wpływ może wykraczać poza przepływ towarów i usług, oddziałując także na rynek pracy i dostęp do talentów. FTA otwiera przed polskimi eksporterami przemysłowymi i usługowymi nowe możliwości. Komisja Europejska podkreśla, że handel z Indiami już dziś wspiera około 800 tys. miejsc pracy w UE, a porozumienie ma ten efekt wzmocnić. Tańszy dostęp do rynku indyjskiego może przełożyć się na wzrost zamówień i zatrudnienia w przemyśle maszynowym, elektromaszynowym, chemicznym, farmaceutycznym czy spożywczym. Na uproszczeniu procedur skorzystają również MŚP, dla których barierą były dotąd koszty i złożoność wejścia na indyjski rynek. Stabilniejsze zasady handlu i mniejsza biurokracja mogą zachęcić kolejne firmy do ekspansji, a co za tym idzie – zwiększyć zapotrzebowanie na nowych pracowników.
– Bilans dla rynku pracy jest pozytywny. Powstaną nowe miejsca pracy w takich sektorach jak eksport, logistyka, usługi biznesowe, doradztwo prawne i podatkowe, technologie oraz projekty międzynarodowe. Zwiększona mobilność specjalistów, szczególnie w branży IT i inżynierii, z jednej strony wpłynie na konkurencję w obszarze pozyskiwania talentów, z drugiej zaś przyspieszy transfer wiedzy. Dzięki relatywnie atrakcyjnym kosztom pracy, Polska ma szansę stać się kluczowym hubem dla obsługi projektów między UE a Indiami – wskazuje Włodzimierz Kucharczuk, Project Manager w Smart Solutions HR.
Branżą, która może odczuć relatywnie negatywne skutki jest przemysł tekstylno-odzieżowy, szczególnie w kontekście małych szwalni i lokalnych producentów, dla których intensyfikacja importu odzieży z Indii może oznaczać trudniejszą konkurencję cenową.
Ułatwienia migracyjne – szansa czy zagrożenie?
Poza ułatwieniami celnymi i handlowymi, porozumienie zakłada wprowadzenie procedur umożliwiających większą mobilność zawodową pracowników Indii i UE. Krótkoterminowe delegacje, transfery wewnątrzkorporacyjne oraz współpraca projektowa staną się łatwiej dostępne, zwłaszcza w sektorach takich jak IT, inżynieria, doradztwo czy usługi profesjonalne. Tego rodzaju ułatwienia mogą doprowadzić do częstszych transferów wysoko wykwalifikowanych specjalistów z Indii do Polski.
– Jednocześnie warto zaznaczyć, że ułatwienie procedur nie oznacza całkowitego otwarcia granic ani automatycznego dostępu do rynków pracy państw UE. Krajowe przepisy wizowe i pracownicze, w tym polskie regulacje dotyczące zezwoleń na pracę, pozostają w mocy. Mimo to skala porozumienia rodzi pytania o potencjalny wpływ na zatrudnienie w Polsce i obawy przed „zalewem” rynku pracownikami z Indii. Naszym zdaniem nie ma powodu do obaw – porozumienie nie umożliwia masowej migracji zarobkowej, a raczej wprowadzi intensyfikację współpracy między pracownikami obu narodowości – podkreśla Kucharczuk.
Dane zawarte w raporcie „Cudzoziemcy na polskim rynku pracy. Jak biznes ocenia współpracę z pracownikami z zagranicy” opracowanym przez Smart Solutions HR pokazują, że niemal 11 proc. wszystkich zatrudnionych w Polsce obcokrajowców stanowią Indusi, co oznacza, że już teraz są ważną częścią polskiego rynku pracy. Ułatwienia wizowe mogą nieznacznie zwiększyć liczbę indyjskich specjalistów tymczasowo pracujących w UE – głównie w branżach wysokich technologii. W praktyce chodzi jednak o współpracę projektową i outsourcing wybranych procesów niż pełnoprawne zatrudnienie.
– Taki stan rzeczy w perspektywie długoterminowej powinien mieć pozytywne skutki dla rozwoju polskiej branży IT, w której aktualnie zauważamy pewien przestój. Aby utrzymać konkurencyjność, będzie musiała przesuwać się w stronę usług wysokiej wartości dodanej – cyberbezpieczeństwa, analityki danych czy zaawansowanego rozwoju oprogramowania. To z kolej może stworzyć popyt na rodzimych specjalistów. W dłuższej perspektywie FTA stawia więc przed polskim rynkiem pracy nie zagrożenie utratą miejsc pracy, co wyraźne wyzwanie: przesunięcie w stronę kompetencji wysoko wyspecjalizowanych, większej wartości dodanej i modeli współpracy opartych na wiedzy, a nie wyłącznie na kosztach pracy – podsumowuje ekspert.
Źródło: materiały prasowe. Zdjęcie ilustracyjne – fot. Shutterstock.
