Odpowiedzialność komornika

Za niezgodne z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu czynności służbowych komornik sądowy może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej, dyscyplinarnej i odszkodowawczej.
Kara za przestępstwo
Najbardziej rażące nadużycia są przestępstwami. Za popełnienie ich komornik podlega odpowiedzialności karnej na zasadach ogólnych. Oznacza to, że jeśli coś ukradnie, przywłaszczy mienie, wręczy łapówkę osobie pełniącej funkcję publiczną czy popełni jakiekolwiek inne przestępstwo powszechne – podlega takiej samej odpowiedzialności karnej, jak każdy z nas. Z tą różnicą, że komornik sądowy – jako funkcjonariusz publiczny – podlega także zaostrzonej odpowiedzialności karnej.
Komornik karany jest za następujące przestępstwa:

tzw. sprzedajność czy łapownictwo bierne, tj. przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej albo przyjęcie obietnicy takiej korzyści (art. 228 k.k.), przy czym musi mieć to związek z funkcją pełnioną przez komornika;
płatną protekcję (art. 230 k.k.) – komornik popełniający tego rodzaju przestępstwo, powołując się na wpływy w instytucji, pośredniczy lub obiecuje pośredniczyć w załatwieniu sprawy w zamian za korzyść majątkową lub jej obietnicę;
tzw. nadużycie władzy czy nadużycie funkcji, czyli działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego w wyniku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków (art. 231 k.k.);
wymuszanie bezprawną groźbą, przemocą czy jakąkolwiek formą znęcania się psychicznego lub fizycznego określonych zeznań, wyjaśnień, informacji, oświadczenia (art. 246 k.k.);
ujawnienie informacji niejawnej, opatrzonej klauzulą „zastrzeżone” czy „poufne”, a także informacji uzyskanej w związku z wykonywaniem czynności służbowych, której ujawnienie może narazić na szkodę każdy prawnie chroniony interes (art. 266 § 2 k.k.);
poświadczenie nieprawdy o okoliczności  mającej znaczenie prawne, czyli takiej, która wywołuje określone skutki prawne (art. 271 k.k.).

Jeżeli komornik zostanie skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne automatycznie (z mocy prawa) ulega wygaśnięciu powołanie go na stanowisko. To postęp. Jeszcze bowiem do marca 2015 roku trzeba było w tym celu przeprowadzić dodatkowe postępowanie administracyjne, którego wynikiem była stosowna decyzja ministra sprawiedliwości.
Postępowanie dyscyplinarne
Za naruszenia określonych prawem procedur komornik sądowy odpowiada także przed komisją dyscyplinarną Krajowej Rady Komorniczej. Właściwa w tym przypadku ustawa o komornikach sądowych i egzekucji podaje jedynie przykłady przewinień, za które grożą kary dyscyplinarne. Komornik odpowiada w szczególności za:

naruszenie powagi i godności urzędu (np. podjęcie dodatkowego zajęcia czy zatrudnienia, uchybiającego powadze urzędu);
rażącą obrazę przepisów prawa;
niewykonanie poleceń powizytacyjnych;
wydatkowanie środków podlegających dokumentacji na działalność rażąco niezgodną z ich przeznaczeniem (np. gdy komornik nie przekaże uprawnionemu wierzycielowi wyegzekwowanych kwot);
podejmowanie czynności z nieuzasadnioną zwłoką (komornik jest zobowiązany do podejmowania czynności zmierzających do skutecznej egzekucji niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni od daty otrzymania wniosku wierzyciela; zwłokę w czynnościach może uzasadniać, np. choroba czy inna przyczyna niezależna od komornika);
naruszenie właściwości obszaru działania (działanie poza własnym rewirem komorniczym).

Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego może być złożony przez ministra sprawiedliwości, prezesów sądów, sędziów-wizytatorów, organy samorządu komorniczego oraz komorników-wizytatorów.
Najmniej dolegliwą karą, z jaką musi liczyć się niezdyscyplinowany komornik, jest upomnienie. Komisja dyscyplinarna może jednak nałożyć kary cięższe: naganę, karę pieniężną (maksymalnie 20-krotność przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego), a także wydalenie ze służby komorniczej.
W przypadku nałożenia kary nagany albo kary pieniężnej na komorniku ciąży zakaz wybierania go do organów samorządu komorniczego przez trzy lata. Natomiast wydalenie ze służby komorniczej sprawia, że ukarany w ten sposób komornik traci na 10 lat możliwość ponownego powołania na stanowisko. Przy czym powrót do zawodu możliwy jest dopiero od marca bieżącego roku. Wedle wcześniej obowiązujących przepisów komornik ukarany wydaleniem ze służby tracił stanowisko dożywotnio.
Pozew o odszkodowanie od komornika
Jeśli przez swoje niezgodne z prawem działanie (lub zaniechanie) komornik wyrządzi szkodę majątkową lub niemajątkową (krzywdę), ma obowiązek ją naprawić. Wynika z tego także obowiązek ubezpieczenia komornika od odpowiedzialności cywilnej. Pamiętać należy, że komornik odpowiada nie tylko za działania własne, ale także za działania związane z postępowaniem egzekucyjnym podjęte przez pracownika kancelarii komorniczej, aplikanta i asesora komorniczego.
Istotne jest, że odpowiedzialność odszkodowawcza komornika nie zależy od jego winy – wystarczy, by działanie (lub zaniechanie) było niezgodne z prawem i stało się przyczyną wystąpienia szkody. Gdy ta ma postać majątkową (np. strata w majątku, zmniejszenie możliwości zarobkowych, koszty leczenia) odszkodowanie jest jej pieniężną równowartością. Gdy zaś wyrządzona szkoda polega na doznaniu cierpień psychicznych czy fizycznych – poszkodowany może dochodzić jako zadośćuczynienia pieniężnej rekompensaty odczuwanej krzywdy.
Każdy poszkodowany bezprawnym działaniem komornika może się domagać odszkodowania czy zadośćuczynienia na drodze powództwa cywilnego, nawet jeśli nie jest dłużnikiem czy wierzycielem. Sprawę można wnieść do sądu w okresie trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i komorniku zobowiązanym do jej naprawienia, jednak nie później niż z upływem 10 lat od dnia wystąpienia zdarzenia, które szkodę wyrządziło.
Warto pamiętać, że solidarną odpowiedzialność odszkodowawczą z komornikiem ponosi Skarb Państwa. Do poszkodowanego należy wybór, czy odszkodowania będzie dochodził od obydwu podmiotów łącznie, czy tylko od jednego z nich. Nieco inaczej wygląda odpowiedzialność odszkodowawcza komornika za ujawnienie i niezgodne z prawem wykorzystanie tajemnicy bankowej i tajemnicy skarbowej. Jeśli działaniem takim komornik (aplikant, asesor, pracownik) ze swojej winy wyrządził szkodę, zobowiązany jest do jej naprawienia. Na przykład, gdy komornik ujawnił stan rachunku bankowego dłużnika, na którym zgromadzone były pieniądze powierzone dłużnikowi przez osobę trzecią, i na skutek działania komornika dłużnik nie dostał zapomogi, o którą się starał. W tym przypadku komornik nie jest wspierany solidarną odpowiedzialnością Skarbu Państwa.
W praktyce egzekwowanie każdej z opisanych prawnych możliwości odpowiedzialności komornika napotyka wiele trudności. Mimo wszystko jednak warto zdać sobie sprawę z tego, że wbrew panującym przekonaniom społecznym – komornik nie jest bezkarny.

Twoja subskrypcja nie mogła zostać zapisana. Spróbuj ponownie.
Potwierdzamy zapisanie się na nasz Newsletter.

Otrzymuj darmowe e-wydanie na e-maila

Otrzymuj co miesiąc DARMOWY numer miesięcznika Eurogospodarka w formie e-wydania. Ponad 60 stron ważnych i aktualnych tekstów.

Pozostałe artykuły

EKF nigdy nie śpi

Sektor bankowy powinien skupić się na udzielaniu kredytów, nawet...

UE postrzegana jako źródło stabilności

Nowy Eurobarometr, opublikowany z okazji Dnia Europy, pokazuje, że coraz...

Obszary wiejskie potrzebują strategicznego planu oraz dedykowanego budżetu

Europejski Komitet Regionów (KR) zaapelował o uznanie rozwoju obszarów...

Parlament Europejski wnioskuje o ambitny budżet na wyjątkowe czasy

Na kończącej się właśnie sesji Parlamentu Europejskiego w Strasburgu...

Dzisiejsze warunki funkcjonowania polskiego biznesu

Polski biznes funkcjonuje dziś w rzeczywistości, którą najlepiej opisuje...

Różnice w zarobkach kobiet i mężczyzn skutkują luką emerytalną

Luka płacowa, czyli różnice w zarobkach kobiet i mężczyzn, to wciąż...

Inwestowanie po pracy – jak budować portfel bez rzucania etatu?

Łączenie etatu z inwestowaniem jeszcze kilka lat temu wydawało się...

UE. Większe środki na walkę z ubóstwem

Jeszcze w tym roku Komisja Europejska ma przedstawić strategię walki...

Typowy dłużnik 2026. Większość przedsiębiorców twierdzi, że rozpoznaje go bez trudu

Niemal 8 na 10 przedsiębiorców twierdzi, że niesolidnego kontrahenta...

Ten rok upłynie pod znakiem negocjacji ram finansowych UE na lata 2028-34

Rozpoczęta 1 stycznia prezydencja Cypru w Radzie UE stawia sobie...

Jak budować portfel inwestycyjny w 2026 roku?

Po dwóch latach gwałtownych zmian – od szoku inflacyjnego,...

Niższe stopy procentowe oznaczają nowe wyzwania dla płynności i planowania finansowego firm

Listopadowa decyzja Rady Polityki Pieniężnej o obniżeniu stóp procentowych...

Cztery branże kumulują 60 procent długów

Przemysł, budownictwo, handel i transport skupiają dziś blisko 60...

Polacy podatnicy nie korzystają z ulg

Aż 24,5% spośród wszystkich deklaracji PIT za 2024 rok...

Polacy oszczędzają jak nigdy wcześniej – co się zmieniło?

Od 2022 roku rośnie odsetek Polaków posiadających oszczędności –...

Transport w kryzysowej luce – rośnie zadłużenie, maleją przewozy

Branża transportowo-spedycyjno-logistyczna w Polsce w drugiej połowie 2025 r....

Tysiąc upadłości konsumenckich mniej niż przed rokiem. Chwilowa poprawa czy długotrwały trend?

Jak wynika z danych Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej, w...

Koniec wakacji. Co drugi przedsiębiorca odetchnie z ulgą

Co drugi mikro i mały przedsiębiorca przyznaje, że sezon...

Dłużnicy na parkiecie

Z najnowszej edycji badania „Długi spółek giełdowych” przeprowadzonego przez...

Polskie kredyty hipoteczne wciąż należą do najdroższych na naszym kontynencie

Hipoteki w Polsce, co podkreśla też wielu polityków, należą do...

Małe miejscowości, małe długi

Blisko 2 mln Polaków ma trudności z terminową spłatą...

Współpraca z dużym kontrahentem. Mikrofirmy czują, że są na przegranej pozycji

Mikroprzedsiębiorcy nieraz wchodzą w relację z dużą firmą z...

Banki spółdzielcze coraz ważniejsze dla finansowania gospodarki

Banki spółdzielcze w coraz większym stopniu odpowiadają za finansowanie rozwoju...

Komisja Europejska zaprezentowała wstępny projekt unijnego budżetu na lata 2028-2034

Negocjacje z Komisją Europejską ws. unijnego budżetu na lata...

Biznesowe wykorzystanie kryptowlut

Kryptowaluty już od kilku lat przestają być ciekawostką, a...

Ograniczona odpowiedzialność, rosnące długi

Żadna forma prawna nie chroni przed długiem, jeśli ktoś...

Większość Polaków sprzeciwia się wprowadzeniu euro

– ​Polska należy do siedmiu krajów UE, które do tej...

W rok przybyło pół miliarda złotych długu. Małe firmy na minusie

O ponad pół miliarda złotych wzrosło w ciągu zaledwie...

Polacy odczuwają brak wiedzy na temat inwestowania

Co trzeci Polak odczuwa brak wiedzy w obszarze inwestowania, a...

Eldorado w IT przechodzi do historii 

Sektor IT, od lat uznawany za stabilny finansowo, w...

Scena pełna świateł, zaplecze pełne długów 

Rosnąca dysproporcja pomiędzy kosztami świadczenia usług a tempem wzrostu...

Coraz mniej kredytów bankowych płynie do polskiej gospodarki

Polskie przedsiębiorstwa w coraz mniejszym stopniu finansują się kredytem bankowym,...

Nowy budżet UE. Obronność priorytetem, ale nie będzie cięć w polityce spójności

Obronność ma być priorytetem nowego wieloletniego budżetu UE po...

Rejestracja samochodów za granicą. Czy to się nadal opłaca? 

Rejestracja samochodu poza granicami Polski to temat, który wraca regularnie...

Prace nad projektem unijnego budżetu na lata 2028-2034

Polska prezydencja zbiegła się z rozpoczęciem rozmów na temat wieloletnich...

Branża budowlana zjada swój ogon

Dla budownictwa miniony rok był jednym z najgorszych od...

Motoryzacja ma pod górkę: jej długi wzrosły, wiarygodność płatnicza spadła

Po polskich drogach jeździ coraz więcej aut. Rośnie liczba...

Euro czy złoty? Opinie Polaków

74% Polaków sprzeciwia się wprowadzeniu euro, a tylko 26%...

Gra o dług 

Choć 81 proc. polskich przedsiębiorców wie, że mogą przenieść...

Równia pochyła firm – restrukturyzacja albo upadłość i 139 mln zł długów

34,9 mln zł zaległości finansowych pozostawiły po sobie firmy...

Prywatne usługi medyczne. Przybywa dłużników, ale zadłużenie spada

Choć liczba dłużników rośnie, ich łączne zadłużenie maleje. Zgodnie...

Co czwarty Polak uważa, że przepisy podatkowe są niejasne 

26% ankietowanych Polaków uważa, że przepisy podatkowe są niejasne,...

Przedsiębiorco: termin wyboru formy opodatkowania mija 20 lutego

Już tylko do 20 lutego przedsiębiorcy mogą decydować o wyborze...

Korzystanie z pomocy Funduszu Wsparcia Kredytobiorców

W II półroczu 2024 r. kredytobiorcy zawarli nieco ponad...

Polaków nie stać na oszczędzanie? Analiza najnowszego raportu

Polacy coraz rzadziej odkładają pieniądze - w 2024 roku...

ZUS alarmuje. Polakom grozi emerytalne ubóstwo

Milionom Polaków, zwłaszcza samozatrudnionym, grozi emerytalne ubóstwo. Jak wynika...

Jeżeli Europa ma być bezpieczna, musi być uzbrojona

Bezpieczeństwo jest w tym półroczu terminem odmienianym przez wszystkie przypadki za...

Zmiany w składce zdrowotnej – przedsiębiorca zapłaci mniej już od marca 2025

Przypominamy, że od 1 stycznia 2025 roku obowiązują nowe...

Czy darowizna na WOŚP podlega odliczeniu od podatku?

W najbliższą niedzielę (26.01.2025 r.) swój Finał będzie miała...

Dobrostan finansowy Polaków. Co mówią najnowsze badania?

Najnowsze badania przeprowadzone na ogólnopolskim panelu Ariadna pokazują, że...

Księgowi muszą zdążyć przed końcem stycznia

Najbliższe tygodnie nie dadzą księgowym wytchnienia. Maraton obowiązków rozliczeniowych...

Co dziesiąty mieszkaniec średniego miasta jest dłużnikiem

W miastach o wielkości 20-50 tys. mieszkańców żyje w...

5 rad dla przedsiębiorców na 2025 rok od lidera finansowania pozabankowego

Rok 2024 przyniósł przedsiębiorcom wyzwania związane z wysokimi stopami...

Święta jakby luksusowe

Aż 1/4 Polaków zadłuża się na organizację świąt Bożego...

Eksperci o kredytach frankowych i WIBOR. Trzeba dostarczyć sędziom argumentacji ekonomicznej

„Ochrona konsumenta w sprawach kredytów frankowych została przejęta przez...

Długi handlowe wynoszą 2,4 miliarda złotych, ale to hurtownicy czekają na pieniądze

Ostatnie dane o sprzedaży detalicznej nie napawają optymizmem. Mimo...

Pożyczanie i oddawanie. Dzieci napisały książkę dla dzieci

Co czujesz, kiedy ktoś nie dotrzymuje słowa? Jak ważne...

Sektor przemysłowy wyprodukował prawie 1,2 miliarda złotych długów

Produkcja mebli, baterii elektrycznych, części do maszyn i pojazdów...

Polacy spodziewają się gigantycznych rachunków za ogrzewanie i wzrostu innych opłat

Główny Urząd Statystyczny poinformował, że w październiku 2024 r....

Liczna grupa Polaków planuje pracować na emeryturze

Co szósty Polak to emeryt – wynika z danych...

Z końcem roku przedsiębiorcy ryzykują utratę miliardów złotych z zaległych faktur

W średnich firmach przeterminowane płatności stanowią ponad 20 proc....

Budżet UE na 2025 r. Państwa członkowskie osiągnęły porozumienie

16 listopada 2024 r. w godzinach nocnych zakończyły się...

Gdy firmy tracą stabilność finansową, skutki odczuwają również pracownicy

Zmniejszenie rentowności, problemy z wypłacalnością, a nawet ograniczenie skali...

Polacy boją się obniżenia poziomu życia na emeryturze

Myśląc o emeryturze, dwa razy więcej Polaków odczuwa lęk niż...

Dzieci o finansach. Co wiedzą, o czym rozmawiają i skąd czerpią wzorce?

Szkoła i przedszkole są drugim po rodzicach/opiekunach najpopularniejszym źródłem wiedzy...

W jakich bankach otrzymasz najtańszy kredyt gotówkowy?

Zastanawiasz się, w jakich bankach otrzymasz najtańszy kredyt gotówkowy?...

Wiele wyzwań polskiej prezydencji w UE

Prezydencja Polski w Radzie UE przypadnie na pierwsze półrocze...

Kto udźwignie przyszłoroczny budżet? Nadzieją przedsiębiorcy

Jeśli przedsiębiorcy „nie dźwigną” PKB, Polskę czekają kary....

Długi w paczkach. Rosną zaległości finansowe kurierów

Kurierzy mają pełne ręce roboty. Mimo że maleje wartość...

Wiceminister Szyszko: 120 milionów z KPO to dopiero początek

Pieniądze dla samorządów terytorialnych z puli Krajowego Planu Odbudowy...

Wsparcie przedsiębiorców poszkodowanych przez powódź

Powódź zabiera polskim rodzinom dobytek życia. Cierpią przez nią...

Stawka zero proc. VAT dla darowizn towarów lub usług przekazywanych na rzecz powodzian

Rozporządzenie przewiduje możliwość stosowania obniżonej do 0 proc. stawki...

Wzrost płacy minimalnej w 2025 roku. Komentarz BCC

Rząd ponownie podnosi płacę minimalną. Organizacje pracodawców alarmują: tempo...

EBC dokona kolejnych cięć? Cel inflacyjny coraz bliżej

Allianz Trade spodziewa się drugiej rundy obniżek stóp przez...

Dobrowolne oszczędzanie na emeryturę wciąż mało popularne

Na koniec 2023 roku systemem emerytalnym w Polsce w...

Prawie 90 procent dłużników nie wstydzi się swoich zaległości finansowych

Jedynie 14 proc. firm przyznaje, że ich dłużnicy są...

Czy restrukturyzacja to cudowne lekarstwo na zadłużenie?

„Restrukturyzacja - ulga od zadłużenia w 48h”, „Zredukuj zadłużenie...

mObywatel. Płatności kartą są już dostępne

Do usługi ePłatności udostępnionej w aplikacji mObywatel dodana została...

Zadłużeni „milionerzy” drenują mniejsze firmy 

Przedsiębiorstwo z Warszawy, działające w branży nieruchomości, ustanowiło rekord...

Unia Europejska zakaże płatności gotówką?

Ograniczenia płatności gotówką miały w Polsce wprowadzić w 2023...

Oszustwa „na BLIK-a” coraz powszechniejsze

Czy warto pożyczać pieniądze znajomym z social mediów? Te...

Liczba upadłości konsumenckich bije rekordy, ale nastroje są coraz lepsze

W I półroczu 2024 roku sądy zatwierdziły upadłość 10,8...

Spłacone kredyty frankowe. Zapomnieć, czy może nie…

Choć wiele mówi się na temat pozywania banków przez...

Makrodługi mikrofirm 

Jednoosobowe działalności gospodarcze to dominująca pod względem liczebności część...

600 milionów złotych. Tyle Polacy są winni firmom ubezpieczeniowym

Lawinowo rosną zaległe płatności klientów wobec towarzystw ubezpieczeniowych –...

Sektor MŚP wyczekuje cofnięcia Polskiego Ładu

Obrona interesów MŚP w postępowaniach interwencyjno-procesowych oraz uruchomienie mediacji...

Czy powinniśmy zapłacić podatek od prezentów ślubnych? 

Lato to nie tylko czas wyjazdów wakacyjnych i odpoczynku....

XIV Europejski Kongres Finansowy

W dniach 10-12 czerwca miał miejsce XIV Europejski Kongres...

Miliardowe długi za telefon oraz Internet

83 proc. dłużników firm telekomunikacyjnych stanowią konsumenci. Ich zaległości...

Wzmocnienie konkurencyjności Europy może przynieść 400 mld euro rocznie

Pomimo technologicznego zaawansowania europejskie PKB w przeliczeniu na jednego...

Europejski Kongres Finansowy

W poniedziałek 10 czerwca, po raz 14 w sopockim...

Tyle zarabiają Polacy

Z najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że przeciętne...