Teoria
Ważne jest, aby przed wyborem formy uzupełnienia niedoboru finansowego dokonać dokładnej analizy ekonomicznej. O to, czy warto korzystać z obligacji, zapytałem skarbnika jednego z powiatów. Odpowiedź była zdecydowanie pozytywna. Szczególnie w przypadku inwestycji obligacje są lepsze od kredytów. Na czym ich wyższość polega?
O wyjaśnienie poprosiłem burmistrza miasta Ząbki, Roberta Perkowskiego. Samorząd tej podstołecznej miejscowości już od kilku lat korzysta z pomocy finansowej w postaci obligacji komunalnych.
Pan burmistrz stwierdził, że najważniejszym argumentem za wyborem obligacji zamiast kredytu bankowego na budowę dużej, nowoczesnej inwestycji były stosunkowo proste procedury – znacznie łatwiejsze od wymaganych przy staraniu się o kredyt. Na dodatek, gdy dokładnie przeanalizowano koszty, wyszło na to, że pozyskanie każdego miliona w postaci obligacji, obsługiwanych w tym przypadku przez Bank Ochrony Środowiska, będzie mniej kosztowne niż spłacanie odsetek bankowych. Okazało się również, że obsługa obligacji jest tańsza od obsługi uznanych za bardzo atrakcyjne obligacje wykorzystane przez Miasto Stołeczne Warszawa przy budowie metra. Na dodatek w 2009 r., gdy zaplanowano inwestycję, trudno było o kredyt bankowy. To kolejny argument za obligacjami.
Burmistrz Perkowski jest dumny z tego, że jego miasto znalazło się w grupie pierwszych samorządów korzystających z obligacji komunalnych notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych catalyst
Rynek giełdowy wymaga przecież pełnej przejrzystości dłużnika. Taką przejrzystość ułatwiają kontakty z różnymi podmiotami współpracującymi z miastem.
Plusem i to bardzo istotnym okazał się także fakt, że miasto mogło sobie – w sposób dla siebie korzystny – ustalić terminy wykupu obligacji. Banki tymczasem ustalają zazwyczaj sztywne terminy spłaty poszczególnych rat. Jak wiadomo, wpływy do budżetu samorządu bywają bardzo różne w poszczególnych okresach.
Jednak zmieniono prawo i wprowadzono art. 243 Ustawy o finansach publicznych, który określa indywidualny wskaźnik zadłużania się dla każdego samorządu, co w wielu przypadkach wymusiło wcześniejszy niż ustalono termin wykupu obligacji.
Wiele samorządów poradziło sobie z problemem, poprzez rolowanie obligacji – czyli emisję nowych obligacji, które pomogły w spłacie poprzednio wyemitowanych
W ten sposób wydłużył się okres spłaty, ale jednocześnie samorządy zachowały płynność finansową i wskaźnik z art. 243 Ustawy o finansach publicznych.
Konkret
Wyobrażam sobie minę doradcy czy eksperta bankowego, gdy usłyszy, że samorząd chce dość wysoki (23 mln zł) kredyt na budowę obiektu nieprzynoszącego żadnych zysków i trudnego do uznania za zabezpieczenie kredytu. Tym obiektem były… przedszkole lub drogi.
Dzięki skorzystaniu z obligacji komunalnych powstało jedno z najnowocześniejszych przedszkoli w Europie. Uczęszcza do niego ponad 400 dzieci
W przedszkolu zaprojektowano m.in. sale audiowizualne, sale komputerowe i salę gimnastyczną. Dzięki nowoczesnym rozwiązaniom i profesjonalnej obsłudze koszty utrzymania przedszkola są, w przeliczeniu na dziecko, stosunkowo niskie.
Niestety, to ogromne przedszkole nie zaspakaja potrzeb miasta. Potrzebne są kolejne dwa. Bo miasto Ząbki ma najwyższy przyrost naturalny w ogromnym województwie mazowieckim. Znajduje się pod tym względem na drugim miejscu w kraju. Chociaż w samym mieście zameldowanych jest jedynie ok. 30 tys. mieszkańców, to szacuje się, że faktycznie mieszka w nim ponad dwa razy tyle. Teren posiada plan przestrzennego zagospodarowania oraz dobrze wyposażoną infrastrukturę techniczną. Budowane osiedla przyciągają głównie młodych ludzi z odległych od stolicy miejscowości. Osiedlają się tu zatem osoby w wieku produkcyjnym, stosunkowo łatwo znajdujące pracę w stolicy.
Burmistrz Perkowski stara się zaspakajać potrzeby nie tylko młodych mieszkańców. Miasto ma dochody na poziomie znacznie poniżej średniej wojewódzkiej, stąd trudno mu szastać pieniędzmi. Część środków uzyskanych dzięki wyemitowanym obligacjom skierował jednak nie tylko na przedszkola, ale także na inne cele inwestycyjne, zwłaszcza te realizowane dzięki środkom unijnym. Dofinansowano budowę kilkunastu dróg gminnych i remonty kilku szkół, a nawet lekko wsparto budowę rzadko spotykanego w małych miastach, nowego tunelu pod torami kolejowymi.
Samorząd, a zwłaszcza burmistrz, szczycą się tym, że miasto Ząbki znalazło się w mazowieckiej pierwszej trójce rankingu miejscowości najefektywniej wykorzystujących środki unijne. We wszystkich trzech kategoriach. W gabinecie burmistrza stoją trzy identycznie wyglądające statuetki przyznane: za efektywność pozyskiwania środków, za skuteczność w ich pozyskiwaniu i za ilość pozyskanych środków w przeliczeniu na jednego mieszkańca.
Łącznie miasto wydało ok. 60 mln zł pochodzących z Brukseli. Ponadto wykorzystano środki z narodowego i wojewódzkiego funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, z rządowego programu budowy orlików, a także od prywatnych deweloperów mających siedziby i budujących w Ząbkach. Łącznie środki pozabudżetowe burmistrz miasta szacuje na ok. 100 mln zł.
Burmistrz nie wyklucza kolejnej emisji obligacji. Gdy tylko pojawi się możliwość skorzystania z pieniędzy na prorozwojowe inwestycje, trzeba będzie do nich parę milionów dołożyć. Obligacje komunalne są lepsze niż kredyt bankowy. Przeważają za tym szybkość działania, atrakcyjne oprocentowanie i modelowanie terminów wykupów obligacji.
