Normy stanowią fundament jednolitego rynku UE i globalnej konkurencyjności. Dzięki nim producenci mogą zapewnić interoperacyjność produktów i usług, obniżać koszty, zwiększać bezpieczeństwo i wprowadzać innowacje.

KE przedstawia nową strategię normalizacji, w której zawarto europejską koncepcję norm zarówno w ramach jednolitego rynku, jak i w skali światowej. Strategii towarzyszy wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia w sprawie normalizacji, sprawozdanie z wdrażania tego aktu oraz roczny program prac Unii w zakresie normalizacji europejskiej na 2022 r. Nowa strategia ma na celu wzmocnienie konkurencyjności UE na świecie, wsparcie odpornej, zielonej i cyfrowej gospodarki oraz uwzględnienie wartości demokratycznych w zastosowaniach technologicznych.

Normy stanowią fundament jednolitego rynku UE i globalnej konkurencyjności. Dzięki nim producenci mogą zapewnić interoperacyjność produktów i usług, obniżać koszty, zwiększać bezpieczeństwo i wprowadzać innowacje. Normy są niewidoczną, ale zasadniczą częścią codziennego życia: dotyczą tak rozmaitych dziecin jak częstotliwości Wi-Fi, zabawki łączące się z internetem czy wiązania narciarskie, a to tylko niektóre przykłady. Normy dają nam pewność, że towary lub usługi są funkcjonalne i bezpieczne oraz nie szkodzą ludziom ani środowisku. Zgodność z normami zharmonizowanymi gwarantuje, że produkty są zgodne z prawem UE.

Szybkie tempo innowacji, nasze ambitne cele dotyczące ekologii i cyfryzacji oraz wpływ norm technologicznych na wartości demokratyczne UE wymagają coraz bardziej strategicznego podejścia do normalizacji. Ambitne plany UE dotyczące odpornej i neutralnej dla klimatu gospodarki o obiegu zamkniętym nie zostaną zrealizowane bez norm europejskich. Silna rola w działaniach normalizacyjnych oraz inicjowanie prac na kluczowych forach i w instytucjach międzynarodowych będą miały zasadnicze znaczenie dla utrzymania pozycji UE jako globalnego podmiotu wyznaczającego normy. Ustanawiając normy ogólnoświatowe, UE rozpowszechnia swoje wartości, a jednocześnie zapewnia unijnym przedsiębiorstwom istotną przewagę pioniera.

Wiceprzewodnicząca wykonawcza do spraw Europy na miarę ery cyfrowej MargretheVestager powiedziała: – Ochrona danych w przypadku sztucznej inteligencji czy zabezpieczanie urządzeń mobilnych przed hakowaniem opierają się na normach i muszą być zgodne z wartościami demokratycznymi UE. Na tej samej zasadzie potrzebujemy norm dotyczących wdrażania ważnych projektów inwestycyjnych, takich jak wodór czy akumulatory, oraz musimy wspierać inwestycje w innowacje poprzez zapewnienie unijnym przedsiębiorstwom ważnej przewagi pioniera.

Komisarz ds. rynku wewnętrznego ThierryBreton zauważył: – Normy techniczne mają strategiczne znaczenie. Suwerenność technologiczna Europy, jej większa niezależność i ochrona wartości UE będzie zależeć od tego, czy będziemy mieć wpływ na normy ogólnoświatowe. Dzięki przedstawionej dziś strategii nasze stanowisko w sprawie priorytetów dotyczących normalizacji jest bardzo jasne, a ponadto mamy możliwość, by normy europejskie stały się punktem odniesienia dla norm ogólnoświatowych. Podejmujemy działania, żeby ochronić integralność europejskiego procesu normalizacji, mając przede wszystkim na względzie europejskie małe i średnie przedsiębiorstwa oraz interesy Europy.

W przedstawionej strategii zaproponowano pięć zasadniczych grup działań:

1. Przewidywanie, ustalanie priorytetów i podejmowanie działań w odniesieniu do potrzeb potrzeby w zakresie normalizacji w obszarach strategicznych: normy należy przyjmować szybciej i zgodnie z europejskim programem na rzecz innowacji i polityki. Komisja uznała, że pilne potrzeby w zakresie normalizacji występują w przypadku: szczepionki przeciwko COVID-19 i produkcji leków na COVID-19, recyklingu surowców krytycznych, łańcucha wartości w zakresie wodoru odnawialnego, niskoemisyjnej produkcji cementu, certyfikacji chipów oraz norm dotyczących danych. W tym roku priorytety dotyczące normalizacji będą jasno określone w rocznym programie prac Unii w zakresie normalizacji na 2022 r. Utworzone zostanie forum wysokiego szczebla, które będzie zapewniać informacje na potrzeby przyszłych priorytetów dotyczących normalizacji. Aby zapewnić wszystkim swoim służbom wytyczne wysokiego szczebla w zakresie działań normalizacyjnych, Komisja powoła głównego urzędnika ds. normalizacji, którego będzie wspierać unijne centrum doskonałości w zakresie norm, składające się ze służb Komisji.
2. Poprawa zarządzania i integralności europejskiego systemu normalizacji: o normach europejskich – które wspierają politykę i prawodawstwo UE – muszą decydować podmioty europejskie. Komisja proponuje zmianę rozporządzenia w sprawie normalizacji aby poprawić zarządzanie europejskim systemem normalizacji. Chociaż europejski system pozostanie otwarty, przejrzysty, inkluzywny i bezstronny, wniosek przewiduje, że za zlecenia udzielane europejskim organizacjom normalizacyjnym na wniosek Komisji muszą odpowiadać krajowi przedstawiciele krajowi – krajowe organy normalizacyjne – z państw członkowskich UE i EOG. Pozwoli to zapobiec ewentualnemu nadmiernemu wpływowi organizacji spoza UE i EOG na proces podejmowania decyzji w trakcie opracowywania norm dla kluczowych sektorów, takich jak cyberbezpieczeństwo czy normy dotyczące wodoru. Komisja będzie ponadto zwracać baczną uwagę na inkluzywny charakter systemu – czyli na rolę MŚP i społeczeństwa obywatelskiego. W związku z tym wzywa europejskie organizacje normalizacyjne do unowocześnienia struktur zarządzania oraz rozpocznie proces wzajemnej oceny między państwami członkowskimi i krajowymi organami normalizacyjnymi, żeby zapewnić większą inkluzywność w procesie normalizacji z punktu widzenia społeczeństwa obywatelskiego, użytkowników i MŚP. Jednocześnie Komisja rozpocznie ocenę rozporządzenia w sprawie normalizacji.
3. Wzmocnienie wiodącej pozycji Europy w zakresie norm ogólnoświatowych: za pośrednictwem forum wysokiego szczebla Komisja będzie pracować nad ustanowieniem nowego mechanizmu z udziałem państw członkowskich i krajowych organów normalizacyjnych w celu wymiany informacji oraz koordynowania i wzmacniania europejskiego podejścia do normalizacji międzynarodowej. Komisja będzie też dążyć do ściślejszej koordynacji między państwami członkowskimi UE a partnerami o podobnym podejściu. UE sfinansuje projekty w zakresie normalizacji w państwach afrykańskich oraz w krajach objętych europejską polityką sąsiedztwa.
4. Wspieranie innowacji: Komisja proponuje lepsze wykorzystanie potencjału badań finansowanych przez UE w celu waloryzacji projektów innowacyjnych poprzez działania normalizacyjne i wczesnego przewidywania potrzeb w zakresie normalizacji. Uruchomione zostanie „wsparcie normalizacyjne”, aby pomóc naukowcom w ramach programów „Horyzont 2020” i „Horyzont Europa” w testowaniu wyników na potrzeby normalizacji. Do połowy 2022 r. rozpocznie się opracowanie kodeksu postępowania dla naukowców w zakresie normalizacji w celu wzmocnienia powiązań między normalizacją a badaniami i innowacjami w ramach europejskiej przestrzeni badawczej (EPB).
5. Zapewnienie następnej generacji ekspertów ds. normalizacji: normy opierają się na najlepszych ekspertach, a Europa stoi w obliczu zmiany pokoleń. Komisja będzie popularyzować wiedzę na temat norm w środowisku akademickim, na przykład za pośrednictwem planowanej organizacji Dni Uniwersyteckich UE i szkolenia naukowców.

Źródło: Przedstawicielstwo UE w Polsce. Zdjęcie ilustracyjne – fot. Shutterstock,