Po 65. roku życia dom staje się miejscem, w którym szczególnie łatwo o urazy. Doświadcza ich aż 36,2% polskich seniorów – to najwięcej ze wszystkich grup wiekowych. Takie są dane Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB. Jednym z najczęściej występujących zagrożeń są upadki, a ich ryzyko rośnie w mieszkaniach, które nie nadążają za zmieniającymi się z wiekiem potrzebami.

Nasi rodzice i dziadkowie często od lat mieszkają w tych samych, urządzonych kiedyś wnętrzach. To, co przez lata było oswojone i wygodne, z czasem może zacząć utrudniać codzienne funkcjonowanie, ograniczać samodzielność, a nawet stwarzać niebezpieczeństwo. Słabo oświetlony przedpokój, przesuwający się dywanik, wysoki próg czy wanna, do której coraz trudniej wejść potrafią odebrać osobie starszej komfort życia i samodzielność.

W przeddzień przypadającego 1 października Międzynarodowego Dnia Osób Starszych (ustanowionego przez ONZ) Fundacja Habitat for Humanity Poland zaprezentowała bezpłatny poradnik „Mieszkanie, które wspiera na lata”. To publikacja skierowana do seniorów, ich bliskich i opiekunów, dzięki której można spojrzeć na mieszkanie oczami osoby starszej i dowiedzieć się, jak za pomocą mniejszych lub większych zmian odmienić mieszkanie seniorki bądź seniora, by wciąż zapewniało komfort życia i poczucie bezpieczeństwa. Poradnik powstał we współpracy z seniorami i na postawie ich doświadczeń, uwag i rekomendacji, tak, aby odpowiadało na realne potrzeby związane z bezpiecznym i samodzielnym mieszkaniem na kolejnych etapach życia.

Poradnik można pobrać ze strony www.bezpiecznydomseniora.pl

Premiera poradnika odbyła się podczas briefingu prasowego 30 września br., który miał miejsce w siedzibie Fundacji Batorego. Fundacja wsparła wydanie wersji online poradnika w ramach Programu Równych Praw finansowanego ze środków Unii Europejskiej.

W Polsce mamy około 10 milionów osób po 60. roku życia. A jeżeli trendy statystyczne się utrzymają, to za 30 lat ta grupa będzie stanowiła prawie 40% społeczeństwa – powiedział ekspert ds. rozwoju Fundacji Habitat For Humanity Poland, Krzysztof Zieliński. Skupiamy się zatem na takich zmianach i usprawnieniach w mieszkaniach, które uczynią je bardziej bezpiecznymi, dostępnymi i komfortowymi dla osób w podeszłym wieku – podkreślił. Nie kierujemy tego poradnika tylko do osób starszych, ale także do ich rodzin, dzieci i wnuków, którzy dzięki temu mogą zastanowić się, czy na pewno mieszkanie odpowiada dzisiejszym potrzebom rodziców czy dziadków” – zaznaczył.

Publikacja poradnika otwiera kolejny etap kampanii społecznej „Bezpieczny dom prawem seniora”, realizowanej przez Habitat for Humanity Poland wspólnie z Fundacją Biedronki. Jej celem jest pokazanie, jak warunki mieszkaniowe wpływają na bezpieczeństwo, zdrowie, komfort i samodzielność seniorów, a także zachęcenie do zmian, które mogą realnie poprawić ich codzienne życie

Dom zmienia się dwa razy

Kolejna odsłona kampanii społecznej „Bezpieczny dom prawem seniora” zwraca uwagę na fakt, że mieszkanie zmienia się wraz z jego lokatorami – gdy rodzi się dziecko albo senior zaczyna wymagać wsparcia. Jak zauważyła koordynatorka programu „Rozwiązania mieszkaniowe” Fundacji Habitat For Humanity Poland, inż. arch. Magda Koźluk, przyjście na świat dziecka wywołuje konieczność przemeblowania mieszkania i dostosowania go do potrzeb nowego członka rodziny. Nie myślimy jednak o tym, jak świat seniorów zmienia się wraz z upływem czasu i co się dzieje w mieszkaniu, które przez wiele lat jest bezpiecznym azylem, odpowiada na potrzeby lokatorów, ale z biegiem lat przestaje służyć tak, jak powinno. To nie jest wina seniorów, to jest wina nieprzystosowanych mieszkań, ciemnych przedpokojów, łazienek z wannami, kuchni z wysoko zawieszonymi szafkami. Musimy zapewnić seniorom bezpieczne i godne warunki życia w ich własnych mieszkaniach po to, żeby jak najdłużej mogli zachować niezależność i komfort życia – podkreśliła Magda Koźluk.

Problem mieszkania, a nie seniora

Rodzice, babcie i dziadkowie najczęściej wprowadzali się do swoich mieszkań kilkadziesiąt lat temu. Korzystają z nich do dziś. Ale wraz z wiekiem zmieniły się ich możliwości i potrzeby. Gdy pogarsza się wzrok, maleje sprawność ruchowa i pojawiają się konkretne wyzwania zdrowotne, nawet najlepiej znane przestrzenie zaczynają być wyzwaniem dla ich lokatorów.

Poradnik „Mieszkanie, które wspiera na lata” przeprowadza czytelnika krok po kroku przez całe mieszkanie: od wejścia i przedpokoju, przez kuchnię, łazienkę i sypialnię, po pokój dzienny, okna i balkon. Do każdego z tych pomieszczeń przypisane są listy kontrolne, za pomocą których możemy sprawdzić, na ile dane pomieszczenie rzeczywiście spełnia nasze potrzeby – wyjaśniała autorka poradnika dr inż. arch. Agnieszka Cieśla. Zmiany, które proponujemy mogą być małe, takie, które możemy wprowadzić od ręki, ale opisujemy też poważniejsze zmiany, które wymagają większych robót i nakładów. Trzeba też podkreślić, że zmiany, które chcemy wprowadzić w mieszkaniu danej osoby starszej, należy wprowadzać w porozumieniu z nią. Nie powinniśmy podczas jakiegoś wyjazdu do sanatorium robić gruntownego remontu mieszkania i oczekiwać, że ta osoba będzie zadowolona i w pełni akceptować to, co myśmy pod jej nieobecność wprowadzili. Ważna jest tutaj spokojna rozmowa, wprowadzanie zmian etapami, także po to, by zdolność adaptacji była większa

– podkreśliła Agnieszka Cieśla.

Dr Małgorzata Romanowska z Fundacji Batorego odwołała się do Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, gdzie zapisane jest prawo osób w podeszłym wieku do godnego i niezależnego życia. Ten projekt realizuje to prawo i pomaga je zachować. Nawet nie chcę sobie wyobrażać, jak to jest być w pułapce własnego mieszkania, kiedy mamy takie poczucie, że odbiera nam ono poczucie własnej godności. Niedostępność architektoniczna jest rodzajem dyskryminacji, z którą systemowo należy walczyć. Jest to dyskryminacja cicha i trudna do zauważenia. Jako osoba, która wie, że będzie kiedyś starsza, cieszę się, że żyję w społeczeństwie, w którym takie poradniki powstają – powiedziała dr Romanowska.

W ramach kampanii obok działań edukacyjnych przeprowadzane są także demonstracyjne remonty pomieszczeń, dzięki którym seniorzy odzyskują komfort. Jedną z beneficjentek programu jest pani Jadwiga, u której wyremontowana została łazienka i kuchnia – między innymi wymieniono wannę na prysznic, zamontowano nową umywalkę i toaletę, wymieniono zlewozmywak oraz zamontowano nowe oświetlenie. Bardzo dobrze mi się żyje po remoncie. Jestem szczęśliwa, zadowolona. Dobrze, że jest taki program, że można coś zrobić dla takich seniorów jak ja. Bo my sobie już nie poradzimy. A tak, to lżej jest żyć – mówiła obecna na briefingu pani Jadwiga.

Polska się starzeje

Polska należy do najszybciej starzejących się społeczeństw Europy. Już dziś ponad 10 milionów Polek i Polaków ma więcej niż 60 lat. Według prognoz Głównego Urzędu Statystycznego w 2060 roku osoby w wieku 60+ będą stanowiły 38% społeczeństwa, a najszybciej rosnącą grupą będą osoby po 80. roku życia, wymagające największego wsparcia w codziennym funkcjonowaniu.

Źródło: Habitat for Humanity Poland