W przededniu 34. rocznicy Niepodległości (1 września) Naszego Kraju, Rada Wykonawcza Międzynarodowego Funduszu Walutowego zakończyła konsultacje w 2025 r. zgodnie z art. IV porozumienia MFW. Głównym wnioskiem co do istoty trwających reform są pozytywne perspektywy rozwoju gospodarczego Uzbekistanu w kontekście ciągłych postępów w przechodzeniu do gospodarki rynkowej. Zgodnie z opublikowanym dokumentem, wskaźniki ekonomiczne pozostają silne, w tym trwałe tempo wzrostu, redukcja skonsolidowanego deficytu budżetowego, deficyt na rachunku obrotów bieżących oraz wystarczający poziom rezerw walutowych.

Pomyślne i skuteczne wdrożenie reform strukturalnych, zdaniem specjalistów Funduszu, pozwala stwierdzić, że perspektywy są korzystne. W kontekście wysokiego stopnia niepewności w światowej polityce handlowej scenariusz bazowy MFW przewiduje, że w nadchodzących latach wzrost realnego PKB pozostanie stabilnie wysoki. Tendencje te są wynikiem otwartości gospodarczej, uprzemysłowienia, aktywnej polityki inwestycyjnej oraz wspierania kształtowania potencjału eksportowego perspektywicznych branż.

Zestaw reform i skutecznie wdrożonych decyzji jest spójny z dostępnymi zasobami wewnętrznymi i rezerwami na rzecz długoterminowego zrównoważonego rozwoju kraju i regionów. Kurs w kierunku nieodwracalnych przemian rynkowych pozwala umiejętnie łączyć instrumenty ukierunkowanego wsparcia państwa z możliwościami inicjatywy przedsiębiorczej na drodze do budowy Nowego Uzbekistanu.

W ostatnich latach, w wyniku otwartości i rosnącego zaufania do naszego kraju, następuje postępujący wzrost inwestycji kapitałowych. W latach 2017-2024 łączny wolumen wchłoniętych inwestycji zagranicznych przekroczył 113 mld USD. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne i kredyty stanowią ponad 80 proc. z nich. Aktywność w pozyskiwaniu finansowania obserwuje się w wiodących branżach oraz kompleksie paliwowo-energetycznym, co ma analogiczny wpływ na przyspieszenie procesów uprzemysłowienia w niemal wszystkich regionach.

Rosnąca współpraca inwestycyjna z Chinami, Rosją, Niemcami, Turcją, Arabią Saudyjską, Holandią, USA, Wielką Brytanią i innymi krajami staje się źródłem przyciągania zaawansowanych rozwiązań technologicznych i wiedzy specjalistycznej, metod zarządzania, lokalizacji produkcji oraz wzmacniania potencjału eksportowego perspektywicznych branż i regionów Uzbekistanu. Pozyskane środki inwestowane są głównie w technologiczne doposażenie i modernizację istniejących zakładów produkcyjnych oraz tworzenie nowych zakładów produkcyjnych, które wcześniej nie istniały.

W ciągu ostatnich ośmiu lat w ramach programów inwestycyjnych uruchomiono ponad 96 000 projektów o wartości około 100 miliardów dolarów, tworząc 1,8 miliona miejsc pracy. W 2024 r., w porównaniu z 2017 r., wartość oddanych do użytku projektów inwestycyjnych wzrosła prawie ośmiokrotnie, a liczba miejsc pracy wzrosła 2,6-krotnie.

Podkreślamy czynnik aktywnego zaangażowania naszej głowy państwa w ten proces. W wyniku wizyt i wydarzeń na najwyższym szczeblu, od początku tego roku zawarto 366 umów inwestycyjnych o wartości 75 miliardów dolarów. W szczególności w tym roku zatwierdzono mapy drogowe dla 222 projektów inwestycyjnych o wartości około 45 miliardów dolarów.

W ramach IV Międzynarodowego Forum Inwestycyjnego w Taszkiencie (czerwiec br.) osiągnięto porozumienia w sprawie inwestycji o wartości ponad 30 mld USD (na realizację 144 wspólnych projektów). W kwietniu 2025 roku, przy okazji V Międzynarodowej Wystawy Przemysłowej „INNOPROM. Azja Środkowa”, odbywającej się w Taszkiencie, w ramach 43 zawartych porozumień inwestycyjnych planuje się przyciągnięcie dodatkowego miliarda dolarów do sektora przemysłowego kraju.

W ostatnich latach istnieje aktywna praktyka organizowania wydarzeń mających na celu informowanie społeczności międzynarodowej o możliwościach realizacji wspólnych projektów. Dlatego w tym roku w ramach Dnia Inwestora w Uzbekistanie odbyły się fora w 13 krajach, w których wzięli udział przedstawiciele 700 znanych firm zagranicznych. Potencjalnym partnerom zaprezentowano ponad 200 projektów inwestycyjnych o wartości sześciu miliardów dolarów.

Jednym z ważnych elementów nowoczesnej polityki przemysłowej Uzbekistanu jest lokalizacja produkcji wysokiej jakości i konkurencyjnych produktów, ograniczenie importu wyrobów gotowych i komponentów. Zgodnie z Programem Lokalizacyjnym, który objął ok. 10 tys. projektów, w latach 2020-2024 wyprodukowano prawie 300 bilionów produktów o wartości prawie 300 bilionów soum. Doprowadziło to do substytucji importu w wysokości około 25 miliardów dolarów. Program Lokalizacyjny pozwolił na stworzenie nowych zakładów produkcyjnych dla wcześniej importowanych towarów, przyczynił się do zmiany struktury sektorowej przemysłu oraz zmniejszenia zależności od dostaw zewnętrznych poprzez poszerzenie asortymentu produktów i usług.

LICZBA EKSPORTERÓW ROŚNIE

Ukształtowanie orientacji eksportowej stało się jednym z głównych warunków powodzenia w realizacji planów uprzemysłowienia Uzbekistanu. W latach 2017-2024 całkowity wolumen eksportu przekroczył 132 mld USD. Warto zauważyć, że średnioroczna dynamika eksportu tego kraju w tym okresie wyniosła 12-23 proc. W wyniku systematycznego i ukierunkowanego wsparcia dla eksporterów, w 2024 r. geografia eksportu produktów krajowych rozszerzyła się o 55 państw i w ciągu ostatnich ośmiu lat dotarła do 186 krajów. W ubiegłym roku liczba przedsiębiorstw eksportujących zwiększyła się o 3 143, a ich łączna liczba wyniosła 7 343.

Tylko ze względu na wzrost udziału eksportu produktów o wyższej wartości dodanej w 2024 r. wysyłki na rynki zagraniczne wzrosły o miliard dolarów. Wejście na nowe, perspektywiczne rynki wymaga z kolei znacznej poprawy jakości wytwarzanych produktów i ich zgodności z międzynarodowymi standardami. W ramach programu GSP+ wdrożyliśmy szereg środków organizacyjnych i technicznych mających na celu uzyskanie certyfikatów Global G.A.P., Organic, OEKO-Tex, BSCI, oznakowania CE dla naszych produktów oraz przejście na normy ISO w ponad pięciu tysiącach przedsiębiorstw. Tylko w ubiegłym roku udało się zapewnić dodatkowy eksport do Unii Europejskiej 617 rodzajów produktów o wartości 1,4 mld USD.

Przejście na bardziej wymagające standardy i procesy technologiczne umożliwia osiągnięcie celów, jakimi jest wytwarzanie i sprzedaż produktów o zupełnie innej jakości na nowych rynkach. Dostawy eksportowe towarów do krajów rozwiniętych potwierdzają słuszność obranej strategii, demonstrując jej niezaprzeczalne efekty. Na przykład, ze względu na rozszerzenie geografii eksportu i właściwą reakcję na koniunkturę, ceny sprzedaży owoców i warzyw z Uzbekistanu wzrosły w ubiegłym roku średnio o 14 procent.

Przemysłowy trend rozwoju gospodarczego, który zapewnił skok technologiczny w wielu sektorach, wywarł znaczący wpływ na ewolucję nomenklatury towarowej wywozu. Jeszcze do niedawna Uzbekistan kojarzył się jako kraj o monokulturze bawełny, a jej produkty były praktycznie jedynym liderem eksportu z absolutną dominacją surowców. W związku z tym, zdaniem ekspertów MFW, w dłuższej perspektywie nastąpił spadek udziału eksportu włókien bawełnianych z 0,2 proc. PKB do zera od 2021 r. Dziś Uzbekistan eksportuje coraz więcej produktów high-tech, a do 2024 roku jego nomenklatura osiągnęła cztery tysiące sztuk.

Dla przykładu, w porównaniu z 2017 r. eksport dóbr podstawowych spadł w ubiegłym roku o 22 proc., podczas gdy udział eksportu wyrobów gotowych wzrósł 3,3-krotnie, półproduktów – 4,4-krotnie, a eksportu usług – 2,9-krotnie. Jednocześnie przejście na zaawansowane przetwarzanie bawełny przyczyniło się do podwojenia eksportu wyrobów odzieżowych i dzianinowych do miliarda dolarów. Dzięki temu nasz kraj stał się drugim dostawcą wyrobów włókienniczych na rynku rosyjskim.

Rodzime produkty stają się rozpoznawalną marką krajową, cieszącą się zaufaniem i popularnością wśród zagranicznych konsumentów. W ubiegłym roku towary około 300 uzbeckich przedsiębiorstw zostały zarejestrowane na znanych elektronicznych platformach handlowych Alibaba, Wildberries i Ozon. W efekcie sprzedaż naszych spółek osiągnęła poziom 680 mln USD.

Na koniec pierwszego półrocza 2025 r. wolumen eksportu wzrósł o 33 proc. rok do roku i zbliżył się do 17 mld dolarów. Od początku roku do grona eksporterów dołączyło 1557 krajowych firm, których wartość wynosi 650 milionów dolarów w przesyłkach.

Utrzymuje się stała tendencja odchodzenia od eksportu surowców w kierunku gotowych produktów i usług high-tech (turystyka, transport, budownictwo, IT i inne).

DIALOG INWESTYCYJNY

Należy zauważyć, że nasz kraj buduje i skutecznie funkcjonuje otoczenie instytucjonalne, aby zająć się strategicznie ważnymi kwestiami rozwoju przemysłowego z wyraźną orientacją eksportową poprzez przyciąganie kapitału zagranicznego. W tym celu powołano odpowiednie ministerstwa i agencje państwowe odpowiedzialne za ten kompleks zagadnień, a także organizacje promujące współdziałanie między państwem a sektorem prywatnym.

Rada Inwestorów Zagranicznych przy Prezydencie Republiki Uzbekistanu jest instytucjonalną platformą bezpośredniego dialogu między rządem a inwestorami (w tym międzynarodowymi instytucjami finansowymi). Działalność Rady jako organu doradczego i konsultacyjnego skutecznie promuje przyciąganie bezpośrednich inwestycji zagranicznych w priorytetowych sektorach gospodarki oraz organizację wysokiej jakości dialogu biznesowego, z uwzględnieniem najlepszych praktyk międzynarodowych.

Rada działa pod patronatem Prezydenta Uzbekistanu, który osobiście uczestniczy w posiedzeniach tego gremium. W celu zorganizowania systematycznych prac nad przyciągnięciem inwestycji przyjęto stosowny dekret przywódcy państwa w celu realizacji ustaleń wypracowanych na ostatnim posiedzeniu Rady. Dokument zakłada również zapewnienie systematycznej realizacji inicjatyw i propozycji zgłaszanych przez uczestników spotkania, a także działań mających na celu usprawnienie działalności Sekretariatu Rady Inwestorów Zagranicznych.

Równolegle z tworzeniem efektywnego otoczenia instytucjonalnego prowadzone są konsekwentne prace nad poprawą ram legislacyjnych zapewniających zaawansowany rozwój przemysłowy, intensyfikację procesów inwestycyjnych oraz zwiększenie potencjału eksportowego branż i regionów kraju. Proces ten odbywa się pod ścisłą uwagą i jest bezpośrednio zaangażowany przez uzbeckich parlamentarzystów. W efekcie w ostatnich latach zlikwidowano ponad 500 funkcji państwa w zakresie regulacji działalności gospodarczej, a około 70 funkcji przekazano partnerstwu publiczno-prywatnemu i zlecono sektorowi prywatnemu. Siedemdziesiąt dwa rodzaje licencjonowanej działalności i 40 zezwoleń zostało prawnie zniesionych w celu poprawy klimatu biznesowego i uproszczenia otoczenia biznesowego.

POZYTYWNA OCENA

Przemiany te są pozytywnie oceniane przez zagraniczne agencje i organizacje ratingowe. Tym samym, zgodnie z Indeksem Ograniczeń Regulacyjnych dotyczących Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych (Organizacja Rozwoju Gospodarczego i Współpracy), nasz kraj ma najlepszą ocenę wśród regionu Azji Środkowej. W tym roku wyniki tego kraju w Indeksie Wolności Gospodarczej Heritage Foundation, wskaźnikach „Swoboda handlu” i „Swoboda inwestycji” uległy znacznej poprawie.

Wróćmy do oceny perspektyw dynamiki i skuteczności reform w oparciu o wyniki ostatnich konsultacji MFW z Uzbekistanem, zgodnie z art. IV Porozumienia MFW. Zgodnie z dokumentem końcowym Funduszu, możliwości wynikające z przyspieszonych reform strukturalnych, zwiększonych dochodów i napływu kapitału oraz korzystnej dynamiki cen surowców są korzystne dla zrównoważonego rozwoju Uzbekistanu.

Analiza wskaźników uprzemysłowienia, aktywności inwestycyjnej i ekspansji eksportu świadczy o rzeczywistej skuteczności Strategii „Uzbekistan – 2030” oraz zestawu środków towarzyszących mających na celu wzmocnienie potencjału gospodarczego i pozycji międzynarodowej kraju. To z kolei staje się demonstracją nieodwracalności reform mających na celu budowę niepodległego Nowego Uzbekistanu.

Zastępca Izby Ustawodawczej  Olij Madżlis Republiki Uzbekistanu,  Doktor nauk ekonomicznych, prof. Durbek Akhmedov

Artykuł z Ambasady Uzbekistanu. Zdjęcie – archiwum.