W amerykańskim portalu The National Interest 30 marca 2026 ukazał się artykuł, którego autorem jest Prezydent Kazachstanu Kassym-Jomart Tokayev. Przedstawia w nim swoje refleksje związane z wynikami niedawnego referendum konstytucyjnego Kazachstanu. Prezentujemy go w całości
Nowa konstytucja dla sprawiedliwego, silnego i dostatniego Kazachstanu
Niedawne referendum konstytucyjne Kazachstanu podkreśla zaangażowanie kraju w rozwój narodowy.
Kazachstan wchodzi w jeden z najważniejszych momentów swojej politycznej transformacji, co nie nastąpiło przez 35 lat niepodległości. Niedawne referendum — trzecie z rzędu głosowanie w całym kraju — pokazało rosnącą dojrzałość naszego systemu politycznego oraz gotowość naszych obywateli do bezpośredniego zaangażowania się w kształtowanie przyszłości kraju. Przy rekordowej frekwencji 73,12 procent i 87,15 procent głosujących za, referendum wyraźnie odzwierciedlało silne poparcie społeczne dla odnowy konstytucji.
Nasi obywatele zatwierdzili nową Konstytucję Republiki Kazachstanu, która odzwierciedla prawdziwe aspiracje narodu kazachskiego do życia w sprawiedliwym i uczciwym kraju opartym na zasadach prawa i porządku, niezachwianym poszanowaniu i ochronie podstawowych praw człowieka oraz wolności, zmodernizowanym społeczeństwie oraz silnym zaangażowaniu w promowanie edukacji, nauka, technologia, kultura, ekologia, wolontariat i patriotyzm. Ważne jest, że Kazachstan został ogłoszony państwem świeckim.
Jednocześnie to ogromny krok naprzód, by sprostać oczekiwaniom przyszłych pokoleń. Dlatego jestem przekonany, że nowa Konstytucja będzie dla naszej młodzieży „mapą drogową” na wiele lat.
Konstytucja ta została przygotowana starannie i z najwyższą starannością. Osobiście pracowałem nad każdym słowem tekstu. Komisja Konstytucyjna, z bezprecedensową reprezentacją 129 obywateli Kazachstanu, dokładnie przeanalizowała każdy szczegół, przeanalizowała około 12 000 propozycji różnych ekspertów i organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz nadzorowała sześć miesięcy publicznych dyskusji.
Nowa konstytucja tworzy solidne fundamenty i dodatkowo wzmacnia naszą strategiczną wizję „Silnego Prezydenta, Wpływowego Parlamentu i Odpowiedzialnego Rządu.”
Zniesienie kwoty prezydenckiej wzmacnia niezależność władzy ustawodawczej. Przejście na jednoizbowy parlament (Kurultaj) umożliwi tworzenie ustaw szybciej i z większą odpowiedzialnością. Nowa konsultacyjna Rada Ludowa (Khalyk Kenesi) poszerzy udział społeczny i dialog.
Reformy instytucjonalne w ramach nowych ram konstytucyjnych wzmacniają również rozwój zarządzania i zapewniają regularną odnowę przywództwa. Ich praktyczne efekty obejmują wprowadzenie stanowiska wiceprezydenta, odzwierciedlające dojrzałość naszego systemu zarządzania, oraz wprowadzenie limitów kadencji dla kluczowych urzędników państwowych.
Nowa konstytucja dotyczy ludzi, a nie tylko lepszego rządu. Po raz pierwszy największa część Ustawy Podstawowej poświęcona jest ochronie praw człowieka i wolności. Dokument zapewnia silne gwarancje prywatności, danych osobowych oraz nienaruszalności warunków mieszkaniowych. Wzmacnia także niezależność sądownictwa, dzięki czemu każdy obywatel ma dostęp do wykwalifikowanej i niezależnej obrony prawnej. Wreszcie, wymaga, aby przyszłe poprawki były zatwierdzane w referendum krajowym, tak aby fundamentalne decyzje pozostały w rękach obywateli.
Ponadto nowa konstytucja zapewnia strategiczne ramy rozwoju kraju, promuje stabilność i zwiększa jego globalną konkurencyjność. Na przykład konstytucja wzmacnia prawa własności, chroni własność intelektualną i ustala jasne zasady działalności gospodarczej. Wprowadza także specjalne reżimy prawne dla szybko rozwijających się regionów, aby pobudzić innowacje i wzrost przemysłowy.
Kazachstan jest już wiodącym miejscem bezpośrednich inwestycji zagranicznych (FDI) w Azji Centralnej, przyciągając niemal 70 procent regionowych BIP. A jednak jest wiele do zrobienia. Reformy te były potrzebne, aby przyspieszyć transformację Kazachstanu w kierunku w pełni cyfrowego państwa i gospodarki opartej na innowacjach.
Dają również sygnał naszym międzynarodowym inwestorom i partnerom o długoterminowym, konstytucyjnym zaangażowaniu w biznes, innowacje i partnerstwo.
Trzy dekady samodzielności i pomimo globalnych zawirowań, nasz kraj kwitnie: gospodarka z pierwszej 50 świata, trzydziesta w rządzie cyfrowym, kraj bogaty w ropę i gaz, a także odnawialne źródła energii, minerały krytyczne i produkty rolne. Jesteśmy krajem podróżującym w kosmosie, który przewodniczył OBWE i zasiadał w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Obecnie kraj otwiera nowe szlaki handlowe wzdłuż Korytarza Środkowego, współpracując ściślej niż kiedykolwiek z naszymi sąsiadami z Azji Centralnej, wdrażając nowe technologie i wykorzystując najnowszy superkomputer regionu do opracowywania własnych kazachskich modeli językowych dużych języków.
Jest także domem dla młodej, coraz bardziej wykształconej społeczności, która wykształciła dynamiczną kadrę znanych artystów i wykonawców, a nawet niedawnych złotych medali olimpijskich w łyżwiarstwie i judo.
Jeśli konstytucja z 1995 roku dotyczyła niepodległości i przetrwania, to konstytucja z 2026 roku dotyczy dojrzałości, odnowy i wielkiego zakładania na przyszłość. Od teraz będziemy obchodzić 15 marca — dzień, w którym nasz naród dokonał historycznej decyzji — jako Dzień Konstytucji Kazachstanu.
W tym przełomowym momencie kładziemy podwaliny pod silniejszy naród, który szanuje swoją historię, jednocześnie wspierając sprawiedliwość, postęp technologiczny, otwartość gospodarczą i odpowiedzialne globalne partnerstwo.
Kassym-Jomart Tokayev – Prezydent Republiki Kazachstanu
Źródło: Materiał otrzymany od Ambasady Kazachstanu w RP
