Umowa dożywocia skutkuje przeniesieniem własności nieruchomości, dlatego musi być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Przeniesienie własności nieruchomości jednocześnie powoduje obciążenie nieruchomości prawem dożywocia.
Umowa o dożywocie jest umową zobowiązującą, wzajemną i odpłatną. Zawiera element losowy, ponieważ czas trwania obowiązków nabywcy nieruchomości uzależniony jest od długości życia dożywotnika. Od darowizny różni ją wzajemność świadczenia, od sprzedaży brak ustalonej ceny. Wykazuje podobieństwa do tzw. odwróconej hipoteki.
W dawnym prawie polskim dożywociem (łac. advitalitium) nazywano dożywotnią rentę. W tym znaczeniu słowo to użyte jest w komedii Aleksandra Fredry „Dożywocie”.