Członek zarządu odpowiada
Kiedy członek zarządu odpowiada za zobowiązania wobec kontrahentów spółki? Zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych (art. 299 ksh), jeżeli egzekucja przeciwko spółce z o.o. okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Kiedy można uznać, że egzekucja jest bezskuteczna? Niewątpliwie jest to sytuacja, w której wierzyciel uzyskał od komornika postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na brak środków. Orzecznictwo sądowe wskazuje jednak, że nie tylko. Sąd Najwyższy w wyroku z 9 kwietnia 2008 r. (sygn. akt V CSK 527/07) stwierdził, że: „Bezskuteczność egzekucji może być wykazana przez wierzyciela spółki kierującego roszczenie przeciwko jej zarządcom według ogólnych zasad obowiązujących w procesie, a zatem wszelkimi środkami dowodowymi”.
Może to być np. umorzenie postępowania komorniczego ze względu na brak majątku dłużnika innego wierzyciela, który w tym samym czasie próbował przeprowadzić egzekucję. Na tym etapie dłużnik może się skutecznie bronić także w sytuacji, gdy wierzyciel ma postanowienie komornika o umorzeniu postępowania ze względu na bezskuteczność egzekucji, dzieje się tak m.in. jeśli wykaże, że w rzeczywistości egzekucja skierowana została tylko do niektórych składników majątku spółki i nie objęła innych składników, z których egzekucja mogłaby się okazać skuteczna – nawet jeśli jest to majątek, który trudno jest sprzedać.
Uniknąć zapłaty
Kiedy można uniknąć zapłaty odszkodowania? Członek zarządu spółki z o.o. ma możliwość uniknięcia odpowiedzialności za długi spółki, jeśli wykaże, że zaszła jedna z następujących sytuacji:
1) we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub zostało wszczęte postępowanie układowe;
2) fakt, że nie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości oraz nie zostało wszczęte postępowanie układowe, nastąpił nie z jego winy;
3) pomimo tego, że nie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości oraz nie zostało wszczęte postępowanie układowe, wierzyciel nie poniósł szkody.
Zgłoszenie wniosku
Kiedy należy zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości? Członek zarządu może uniknąć odpowiedzialności, jeśli złoży wniosek o ogłoszenie upadłości „we właściwym czasie”. Zgodnie z przepisami ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (puin), wniosek o ogłoszenie upadłości należy złożyć, jeżeli spółka stała się niewypłacalna (przestała spłacać swoje wymagalne zobowiązania) lub popadła w stan tzw. nadmiernego zadłużenia, a więc gdy jej majątek nie wystarczy na pokrycie jej zobowiązań, nawet jeśli na bieżąco wykonywała swoje zobowiązania (art. 10 i 11 puin). Przyjmuje się, że „właściwy” jest termin wynikający z przepisów ww. ustawy. Tymczasem zgodnie z przepisami puin wniosek o ogłoszenie upadłości składa się w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości.
Członek zarządu spółki z o.o. może także uniknąć odpowiedzialności, jeśli wykaże, że choć wniosek nie został złożony na czas, to nie ma w tym jego winy. Jeśli np. członek zarządu jest chory (przebywa w szpitalu) i nie jest w stanie pełnić swojej funkcji w czasie, gdy wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, to nie ma jego winy w tym, że wniosek nie został złożony na czas.
Odpowiedzialność za zobowiązania
Członek zarządu spółki z o.o. odpowiada nie tylko za długi spółki wobec jej kontrahentów, ale także za jej zobowiązania podatkowe oraz niezapłacone składki na ZUS. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z o.o. odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu. Dzieje się tak, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie nie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub nie zostało wszczęte postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) fakt, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony lub nie zostało wszczęte postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), nastąpił bez jego winy
2) nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie znacznej części jej zaległości podatkowych (art. 116 Ordynacji podatkowej). Odpowiedzialność ta obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upłynął w czasie pełnienia obowiązków członka
zarządu.
MICHAŁ KURYŁEK radca prawny
źródło: Eurogospodarka nr 2/2011
