Na postanowienie sądu o egzekucji z dochodów uzyskiwanych z tej działalności przez ustanowienie zarządu przymusowego przysługuje dłużnikowi zażalenie. Przysługuje ono jednak także pozostałym wierzycielom (nie składającym takiego wniosku). Dla dłużnika istotne jest, że egzekucję przez zarząd przymusowy można ograniczyć do części przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, jeżeli ta część jest gospodarczo wyodrębniona, a dochód uzyskany z przymusowego zarządu tej części majątku dłużnika wystarczy na zaspokojenie egzekwowanych roszczeń. Dłużnik może więc, szczególnie jeśli jego przedsiębiorstwo da się odpowiednio podzielić, próbować w ten sposób ograniczyć utratę zarządu nad nim.
Dłużnik musi zdawać sobie sprawę, że wydając postanowienie o wszczęciu egzekucji przez zarząd przymusowy, sąd prześle do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej dla nieruchomości wchodzącej w skład przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego wniosek o dokonanie wpisu o ustanowienie zarządu przymusowego we właściwej księdze wieczystej lub o złożenie wniosku do zbioru dokumentów. Co więcej, wszelkie czynności prawne dłużnika dotyczące mienia objętego zarządem dokonane po wszczęciu egzekucji są nieważne. Jeśli chodzi o osobę zarządcy, to powołuje go sąd, będzie to osoba wskazana przez strony spośród osób posiadających licencję do wykonywania obowiązków syndyka, nadzorcy lub zarządcy w postępowaniu upadłościowym i naprawczym. W wypadku braku porozumienia stron zarządcę wyznaczy sąd. Dłużnik powinien więc na tym etapie postępowania wykazywać inicjatywę – istotne jest, kto będzie zarządzał przedsiębiorstwem.
Oczywiście dłużnik, podobnie jak wierzyciele, zawsze może wystąpić o zmianę zarządcy. Jest to o tyle ważne, że zarządca ma znaczące uprawnienia – od jego działań zależy w dużej mierze to, w jakim stanie dłużnikowi po zakończeniu egzekucji zostanie zwrócone przedsiębiorstwo. W szczególnie uzasadnionych wypadkach zarządca może nawet sprzedać nieruchomości, ruchomości lub prawa wchodzące w skład zarządzanego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego w części przekraczającej zakres zwykłego zarządu oraz oddać je w najem lub dzierżawę, musi jednak na to uzyskać zgodę sądu. W razie zarządzenia sprzedaży sąd określi jej warunki. Do wyceny sprzedawanych składników majątkowych sąd może powołać biegłego. Jeśli zarządca uzyska taką zgodę, dłużnik ma możliwość jej zaskarżenia.
Co do samego sposobu prowadzenia egzekucji to nadwyżkę dochodów, po pokryciu wydatków, zarządca wypłaca wierzycielowi. Jeśli wierzycieli jest wielu, to wypłata następuje z zachowaniem stosowanych odpowiednio przepisów ogólnych o podziale sumy uzyskanej z egzekucji oraz przepisów o podziale sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości. Kwoty niewypłacone zarządca umieszcza na rachunku depozytowym sądu.
Dla dłużnika istotne jest to, że po wszczęciu egzekucji przez zarząd przymusowy prowadzenie egzekucji świadczeń pieniężnych innymi sposobami z majątku dłużnika wchodzącego w skład przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest niedopuszczalne. Inni wierzyciele mogą tylko przyłączyć się do egzekucji przez zarząd przymusowy. Jednak prowadzenie egzekucji w ten sposób nie stanowi przeszkody do prowadzenia przeciwko dłużnikowi egzekucji świadczeń niepieniężnych oraz egzekucji w celu zniesienia współwłasności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej. Jeżeli w toku tych egzekucji dłużnik obowiązany jest do wydania ruchomości, statku lub nieruchomości albo do opróżnienia pomieszczeń, które znajdują się we władaniu zarządcy, obowiązki te ciążą na zarządcy.
Jeżeli dochody uzyskane z egzekucji przez zarząd przymusowy wskazują, że niemożliwe jest zaspokojenie wszystkich wierzycieli w okresie sześciu miesięcy, licząc od dnia przyłączenia się do egzekucji ostatniego wierzyciela, wierzyciel, który w tym okresie nie będzie zaspokojony, może żądać wszczęcia egzekucji ze składników mienia wchodzącego w skład przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego objętego zarządem przymusowym.
Wyłączenie mienia do osobnych egzekucji według powyższych zasad nie stanowi przeszkody do dalszego prowadzenia egzekucji przez zarząd przymusowy, chyba że z uwagi na zakres wyłączeń dalsze jej prowadzenie jest bezcelowe. W takim przypadku sąd umorzy egzekucję przez zarząd przymusowy. Wierzyciele, którzy prowadzili w ten sposób egzekucję, mogą w terminie dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu tej egzekucji żądać skierowania egzekucji do mienia, które objęte było tą egzekucją, a które nie zostało wcześniej z niej wyłączone. Do tego czasu mienie to podlega z mocy prawa zajęciu.
MICHAŁ KURYŁEK radca prawny
źródło: Eurogospodarka nr 7/2011