Od dnia 1 stycznia tego roku gminy zobowiązane są prowadzić rejestr działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest zobowiązany uzyskać wpis do rejestru w gminie, z terenu której zamierza odbierać odpady komunalne. Wpis do rejestru zastąpi zezwolenie na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie danej gminy.
Od dnia 1 stycznia 2012 r. wpis do rejestru powinni uzyskać nowi przedsiębiorcy, którzy chcą prowadzić działalność polegającą na odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na terenie danej gminy. Natomiast przedsiębiorcy, którzy przed dniem wejścia w życie ustawy mają wydane decyzje na odbieranie odpadów komunalnych, mogą prowadzić działalność na ich podstawie do końca bieżącego roku.
Po 2013 r. będą już zobowiązani posiadać wpis do rejestru działalności regulowanej. Podmiot prowadzący działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i posiadający wpis do rejestru działalności regulowanej będzie mógł odbierać odpady komunalne na zlecenie gminy jedynie w przypadku, gdy zostanie wyłoniony w drodze przetargu. Do połowy 2013 r. gminy powinny takie przetargi przeprowadzić i wybrać podmioty do obsługi gminy w zakresie odbioru odpadów komunalnych.
W przypadku, gdy jednostki budżetowe gminy chcą prowadzić działalność polegającą na odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na zlecenie gminy, są zobowiązane stanąć do przetargu. W tym celu będą musiały przekształcić się w spółki prawa handlowego. Gminy liczące powyżej 10 tys. mieszkańców mogą podzielić swój obszar na sektory i wówczas dla każdego z sektorów muszą ogłosić odrębny przetarg.
Nowym obowiązkiem gminy, obowiązującym ją już od dnia wejścia w życie noweli Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jest dokonywanie corocznej analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi. Analiza ta ma zweryfikować możliwości techniczne i organizacyjne gminy w zakresie możliwości przetwarzania odpadów komunalnych, potrzeb inwestycyjnych, kosztów systemu gospodarki odpadami komunalnymi. Ma również dostarczyć informacji o liczbie mieszkańców, liczbie właścicieli nieruchomości, którzy nie wykonują obowiązków określonych w ustawie, a także o ilości odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie gminy, a w szczególności zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania przeznaczonych do składowania. Analiza ma dostarczyć niezbędnych informacji dla stworzenia systemu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gminy.
Od następnego roku na gminach spoczywają również, wynikające z ww. ustawy, obowiązki dotyczące prowadzenia działań informacyjnych i edukacyjnych w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi (selektywna zbiórka odpadów komunalnych).
Kolejnym terminem wskazanym we wspomnianej ustawie jest data aktualizacji wojewódzkich planów gospodarki odpadami, które powinny zostać uchwalone nie później niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, a więc do końca czerwca bieżącego roku. Wraz z uchwałą w sprawie przyjęcia wojewódzkiego planu gospodarki odpadami sejmik województwa podejmuje uchwałę w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, w której wskazuje regiony gospodarki odpadami komunalnymi wraz z gminami wchodzącymi w ich skład, regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych oraz instalacje do zastępczej obsługi regionów. Budowa, utrzymanie i eksploatacja regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, zgodnie z ww. ustawą, należą do zadań gminy. W tym celu samorządy będą w pierwszej kolejności zobowiązane wybrać podmiot, który będzie budował, utrzymywał lub eksploatował regionalną instalację w drodze przetargu, partnerstwa publiczno-prywatnego lub udzielenia mu koncesji na roboty budowlane lub usługi. W sytuacji, gdy podjęte działania nie doprowadzą do wyłonienia podmiotu, gmina będzie mogła sama realizować to zadanie.
Ograniczenia i stawki
Nowela Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku nakłada na gminy obowiązek ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, a mianowicie: do dnia 16 lipca 2013 r. – do nie więcej niż 50% wagowo całkowitej masy odpadów komunalnych, w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r., natomiast do dnia 16 lipca 2020 r. – do nie więcej niż 35% wagowo całkowitej masy odpadów komunalnych, w stosunku do masy tych odpadów wytworzonych w 1995 r.
Ponadto zgodnie z ww. ustawą gminy są zobowiązane osiągnąć do dnia 31 grudnia 2020 r. poziom recyklingu i przygotowania do ponownego użycia: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła w wysokości co najmniej 50% wagowo, natomiast poziom recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami odpadów, innych niż niebezpieczne, budowlanych i rozbiórkowych – w wysokości co najmniej 70% wagowo.
Po uchwaleniu aktualizacji wojewódzkich planów gospodarki odpadami rady gmin są zobowiązane dostosować do nich zapisy regulaminów utrzymania czystości i porządku na terenie gmin w terminie sześciu miesięcy.
Kolejnym terminem nałożonym przez ustawodawcę jest termin podjęcia uchwał. Mianowicie: w sprawie metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w sprawie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości o miejscu i terminach jej składania, a także o terminie złożenia pierwszej deklaracji, jak również w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług w związku z odbieraniem odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowaniem tych odpadów w zamian za uiszczoną opłatę. Rady gmin zobowiązane są podjąć powyższe uchwały nie później niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. do końca bieżącego roku. Natomiast uchwały te powinny zostać zastosowane nie później niż 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, tj. do połowy następnego roku.
Jedną z podstawowych uchwał będzie uchwała w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wpływy z opłat mają pokryć koszty funkcjonowania systemu. Wejście w życie powyższych uchwał do połowy następnego roku oznacza, że od tego czasu na terenie gmin zacznie funkcjonować nowy system gospodarki odpadami komunalnymi, w którym właściciele nieruchomości będą uiszczać na rzecz gminy opłaty, a gmina przejmie ich obowiązki w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi.
Monitoring i egzekwowanie
W celu monitorowania poziomów odzysku odpadów, jednym z nowych zadań nałożonych zarówno na gminy, jak i na podmioty odbierające odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, będzie obowiązek składania sprawozdań z realizacji nałożonych na te podmioty zadań. W szczególności, obowiązek ten będzie odnosił się do osiągnięcia określonych poziomów odzysku i recyklingu odpadów komunalnych oraz do redukcji masy odpadów ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska. Obowiązek składania sprawozdań spoczywa na podmiotach odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości.
W celu skutecznego egzekwowania przepisów wprowadzono szereg administracyjnych kar pieniężnych, które będą nakładane na wszystkie podmioty biorące udział w systemie gospodarowania odpadami komunalnymi, w przypadku gdy nie będą wywiązywały się ze swoich obowiązków. I tak, gminom grozi kara za: niezorganizowanie przetargu na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (od 10 tys. zł do 50 tys. zł), za nieterminowe przekazanie sprawozdania (100 zł za każdy dzień opóźnienia), a także za nieosiągnięcie poziomów odzysku, recyklingu, przygotowania do ponownego użycia oraz ograniczenia składowania odpadów ulegających biodegradacji (jako iloczyn stawki opłaty za składowanie zmieszanych odpadów komunalnych i brakującej masy odpadów komunalnych).
W przypadku przedsiębiorców odbierających odpady komunalne kary grożą za: mieszanie selektywnie zebranych odpadów komunalnych (od 10 tys. zł do 50 tys. zł), nieprzekazywanie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych, pozostałości z sortowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów (od 500 zł do 2 000 zł za pierwszy ujawniony przypadek, za kolejne – wykreślenie z rejestru na okres 3 lat), odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości bez wymaganego wpisu do rejestru (5 000 zł za pierwszy miesiąc, 10 tys. zł za kolejne), nieosiągnięcie poziomów odzysku, recyklingu, przygotowania do ponownego użycia oraz ograniczenia składowania odpadów ulegających biodegradacji (iloczyn stawki opłaty za składowanie zmieszanych odpadów komunalnych i brakującej masy odpadów komunalnych [Mg]). Ponadto, za przekazanie nierzetelnego sprawozdania grozi od 500 zł do 5 000 zł kary, natomiast za nieterminowe przekazanie sprawozdania – 100 zł za każdy dzień opóźnienia. Administracyjne kary pieniężne na podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości będą nakładali w drodze decyzji wójt, burmistrz, prezydent miasta, a wpływy z tych kar będą stanowiły dochód gminy.
ANTONI TWORKOWSKI
źródło: Eurogospodarka nr 6/2012