Z ustawy Prawo o ochronie środowiska wynika, że opłaty za korzystanie ze środowiska wnosi się za: wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (środki transportu, ogrzewanie, wszelkiego rodzaju technologie powodujące emisję do powietrza, jak np. spawanie, lakierowanie, klejenie, przeładunek paliw itp.), wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, w tym za wody roztopowe i opadowe pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych (utwardzone place, parkingi, ulice itp.), pobór wód z ujęć własnych (podziemnych i powierzchniowych) oraz składowanie odpadów.
Podmioty zobowiązane do wnoszenia opłaty
Do wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska zobowiązani są:

przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą (osoby fizyczne i prawne),
jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami (np. urzędy, szkoły, stowarzyszenia, fundacje itp.)
osoby fizyczne niebędąca podmiotem, o którym mowa w pkt. 1, korzystające ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia (np. wprowadzanie ścieków z gospodarstwa domowego lub rolnego do wód lub do ziemi w ilości większej niż 5 m3/dobę).

Obowiązki podmiotów korzystających ze środowiska
Do obowiązków podmiotów korzystających ze środowiska należy:

prowadzenie aktualizowanej co pół roku ewidencji danych zawierającej informacje o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat
ustalanie we własnym zakresie wysokości należnej opłaty, według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce
wnoszenie bez wezwania należnej opłaty do końca miesiąca po upływie każdego półrocza, na rachunek urzędu marszałkowskiego
przedstawienie marszałkowi województwa, a także wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska, wykazu zawierającego dane, na podstawie których została wyliczona opłata.

Ważne
Opłaty za korzystanie ze środowiska należy wnosić do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza, czyli do dnia 31 stycznia i 31 lipca danego roku.
Miejsce właściwe do wnoszenia opłat
Opłatę środowiskową należy wnosić w przewidzianych terminach na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska.
Jednak w przypadku opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, wynikające z eksploatacji urządzeń (np. samochodów), wnosi się ją na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji podmiotu korzystającego ze środowiska.
Ustalenie wysokości opłaty
Wysokość należnej opłaty za korzystanie ze środowiska ustala we własnym zakresie podmiot korzystający ze środowiska. W przypadku wyliczania opłat za korzystnie ze środowiska należy zastosować stawki obowiązujące w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce. Stawki za korzystanie ze środowiska w 2012 r. zostały ogłoszone w obwieszczeniu ministra środowiska z 26 września 2011 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012 („MP” nr 94, poz. 958). Za I półrocze 2012 r. należy wyliczyć i wpłacić opłatę środowiskową do 31 lipca 2012 r., natomiast za II półrocze 2012 r. do 31 stycznia 2013 r. W załączniku nr 1 do obwieszczenia zostały zamieszczone górne jednostkowe stawki opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012. Natomiast w załączniku nr 2 do obwieszczenia zamieszczono jednostkowe stawki opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2012. W zależności od przedmiotu podlegającego opłacie środowiskowej, podmiot zobowiązany do jej uiszczenia będzie dokonywał obliczenia opłaty według jednostkowej stawki wziętej z odpowiedniej tabeli zamieszczonej w załączniku.
Przykład – Opłata środowiskowa od emisji gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza z procesów spalania paliw silnikowych będzie zależna od posiadanych w firmie środków transportu (jeśli przekroczy kwotę wolną). Opłatę oblicza się poprzez pomnożenie zużycia ilości paliwa (zużycie paliwa wyrażone w jednostce objętości przelicza się na jednostkę masy) i jednostkowej stawki opłaty. Należy zauważyć, że przy naliczaniu opłaty za spaliny z samochodów stawki opłat jednostkowych podane są za megagram, a paliwo (benzynę, olej czy gaz) tankuje się w litrach i to one podawane są na fakturach. Należy zatem przeliczać litry na tony. Aby to uczynić, trzeba znać gęstość paliw. Z Rozporządzenia ministra środowiska z 18 czerwca 2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat wynika, że litr paliwa należy przeliczać, przyjmując, że gęstość:

benzyny silnikowej wynosi 0,755 kg/l
oleju napędowego wynosi 0,84 kg/l
sprężonego gazu ziemnego wynosi 0,74 kg/m3
biodiesla wynosi 0,84 kg/l
gazu płynnego propan-butan wynosi 0,5 kg/l.

Opłata za korzystanie ze środowiska obliczana jest od wielkości wprowadzanego do środowiska ładunku zanieczyszczeń. Obliczenia opłaty środowiskowej dokonasz przy użyciu wzoru: Opłata = ilość spalanego paliwa × jednostkowa stawka opłat.
Przy obliczeniu opłaty środowiskowej warto skorzystać z kalkulatorów ułatwiających jej obliczenie zamieszczonych na stronach internetowych niektórych urzędów marszałkowskich w informacjach o ekologii i środowisku. Jeśli obliczona opłata środowiskowa za dane półrocze nie jest wyższa niż 400 zł, podmiot jest zwolniony z obowiązku wniesienia tej opłaty.
Obowiązki dokumentacyjne
Podmiot korzystający ze środowiska, nawet jeśli jest zwolniony z uiszczenia opłaty środowiskowej, musi wypełnić obowiązki dokumentacyjne. Musi przedstawić wykaz o zakresie korzystania ze środowiska sporządzony na podstawie rozporządzenia ministra
środowiska z 18 czerwca 2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (Dz. U. nr 97, poz. 816; dalej: rozporządzenie w sprawie wzorów). W rozporządzeniu zamieszczono wzory wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat, a także sposób przedstawiania tych informacji i danych.
W terminie wniesienia opłaty środowiskowej należy również przedstawić marszałkowi województwa oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat. Wykaz, na podstawie którego ustalono opłaty za składowanie odpadów, podmiot korzystający ze środowiska przedkłada także wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta
właściwemu ze względu na miejsce korzystania ze środowiska.
Podmiot zobowiązany do sporządzenia wykazu sporządza:

wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat (który stanowi załącznik nr 1 do tego rozporządzenia), a także
wykaz zawierający informacje o tym elemencie środowiska, z którego podmiot zobowiązany do składania informacji korzysta (wzory informacji zostały zamieszczone w załącznikach nr 2-5 do rozporządzenia).

Przykład – W przypadku podmiotu odpowiadającego za emisję gazu lub pyłów wprowadzanych do powietrza z procesów spalania paliw silnikowych (np. firma transportowa mająca 15 samochodów ciężarowych). Podmiot zobowiązany do sporządzenia wykazu składa wykaz zawierający zbiorcze zestawienie informacji o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat oraz z załącznika nr 2 do rozporządzenia wypełnia tabelę D (dotyczy pojazdów). Przy wypełnianiu tabeli D należy skorzystać z objaśnień do załącznika nr 2. Prawidłowe wyliczenie opłaty środowiskowej będzie możliwe dopiero po wypełnieniu załącznika nr 2 wraz z tabelą D, z niej bowiem wynika rodzaj pojazdu i ilość emitowanych substancji. Tę ilość należy pomnożyć przez stawkę opłaty środowiskowej dla danego rodzaju paliwa.
Zwolnienie z opłaty środowiskowej
Jeśli kwota wyliczonej opłaty środowiskowej za dane półrocze, np. za I półrocze 2012 r., będzie niższa niż 400 zł, nie ma obowiązku wpłaty (jest zwolnienie), jeśli wyższa, to obliczoną kwotę należy wpłacić do 31 lipca 2012 r. na odpowiedni rachunek urzędu marszałkowskiego.
Zwolnienie z opłaty środowiskowej przysługuje w dwóch sytuacjach:

jeżeli naliczona opłata za korzystanie ze środowiska za dany komponent środowiska nie przekracza 400 zł na półrocze, podmiot jest zwolniony z obowiązku wniesienia opłaty, ale nie jest zwolniony z obowiązku przedstawienia wykazu o zakresie korzystania ze środowiska (art. 289 ust. 1 Prawo ochrony środowiska); sejmik województwa może, w drodze aktu prawa miejscowego, uchwalić podwyższenie kwoty zwalniającej od opłaty, jednak nie więcej niż do 50%
jeżeli są prowadzone działania ratownicze np. pobór wody przez straż pożarową na cele przeciwpożarowe (art. 2 ust. 2 pkt 2) Prawo ochrony środowiska – przepisów ustawy nie stosuje się w zakresie ponoszenia opłat w razie prowadzenia działań ratowniczych).

Kompetencje marszałka województwa
Marszałek województwa ma prawo dokonywania własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska w zakresie należnej opłaty. Jeżeli podmiot nie wywiązuje się ze swoich obowiązków lub zamieści w wykazie zawierającym informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat informacje lub dane nasuwające zastrzeżenia, wówczas marszałek województwa wymierza należną opłatę wraz z odsetkami, w drodze decyzji.
Ważne
Do wyliczenia zaległej opłaty środowiskowej stosuje się zasady i stawki, które obowiązywały w okresie, którego wyliczana zaległość dotyczy. Obowiązek uiszczenia opłaty przedawnia się, podobnie jak inne zobowiązania podatkowe, z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej wniesienia.
Nieuiszczenie opłaty środowiskowej w terminie powoduje powstanie zaległości, od której naliczane są odsetki za zwłokę zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.
IWONA CZAUDERNA doradca podatkowy
Podstawa prawna – ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 ze zm.).
źródło: Eurogospodarka nr 7/2012