Zakup samochodu z kraju UE
Opodatkowanie zakupu samochodu z kraju UE będzie różne w zależności od tego, czy kupowany samochód będzie spełniał warunki tzw. nowego środka transportu, czy też będzie innym środkiem transportu (np. używanym). Ponadto wpływ na opodatkowanie będzie mieć to, czy samochód jest kupowany przez osobę prywatną, czy przez podatnika VAT.
W pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy nabywany samochód kwalifikuje się do tzw. nowych środków transportu. Za nowy środek transportu są uważane samochody, które nie przejechały więcej niż 6000 km lub od momentu dopuszczenia ich do użytku nie upłynęło sześć miesięcy. Jeśli przedmiotem nabycia będzie samochód, który jest nowym środkiem transportu, taki zakup będzie zawsze opodatkowany VAT-em w kraju, w którym pojazd będzie używany, niezależnie od tego, czy będzie nabywany przez osobę prywatną, czy przez przedsiębiorcę podatnika VAT. A zatem w przypadku nabycia samochodu, który jest nowym środkiem transportu, również osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności, staje się w tym zakresie podatnikiem VAT i ma obowiązek zapłacić podatek VAT w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego, tj. z chwilą otrzymania samochodu, nie później niż w dniu wystawienia faktury dokumentującej sprzedaż. Taka osoba składa deklarację VAT-10 do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania.
Przedsiębiorcy dokonujący zakupu nowego środka transportu również mają obowiązek zapłacić podatek w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego, jednak zakupiony nowy środek transportu wykazują w deklaracji VAT-7 (VAT-7K). Podmioty, które nabywają nowy środek transportu lub inny środek transportu w ramach tzw. wewnątrzwspólnotowego nabycia, składają do urzędu skarbowego informację o wewnątrzwspólnotowym nabyciu środków transportu VAT-23 wraz z kopią faktury potwierdzającej nabycie środka transportu.
Jeśli osoba niebędąca podatnikiem VAT nabywa samochód używany, wówczas podatek VAT, co do zasady, zapłacony jest w cenie nabywanego samochodu w miejscu zakupu – oczywiście, jeżeli transakcja będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. Jednak nabywający taki samochód dla celów rejestracyjnych będzie zobowiązany do przedstawienia naczelnikowi urzędu skarbowego dokumentów (umowa lub faktura) potwierdzających nabycie samochodu wraz z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o braku obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług z tytułu nabycia środka transportu. Wniosek ten składa się na druku VAT-24 i należy wnieść od niego 160 zł opłaty skarbowej. Do tego wniosku należy dołączyć umowę lub fakturę stwierdzającą nabycie pojazdu przez wnioskodawcę oraz inne dokumenty, z których jednoznacznie wynika, że nie zachodzi w tym przypadku wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów.
Naczelnicy urzędów skarbowych mają obowiązek wydania zaświadczenia potwierdzającego uiszczenie przez nabywcę samochodu podatku VAT bądź też brak obowiązku uiszczenia podatku VAT. Zaświadczenie to wydawane jest na druku VAT-25 i jest niezbędne do rejestracji samochodu, ponieważ bez tego urząd komunikacji nie zarejestruje sprowadzonego samochodu!
W przypadku nabycia samochodu używanego od unijnego podatnika VAT przez polskiego przedsiębiorcę podatnika VAT dojdzie do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT), które należy rozliczyć według zasad przewidzianych dla WNT. W tym przypadku obliczenie i zapłata podatku VAT od nabycia środka transportu powinna nastąpić bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego (co do zasady obowiązek podatkowy będzie powstawał w dniu wystawienia faktury).
Podstawą opodatkowania przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu samochodu (zarówno nowego, jak i używanego) jest kwota, którą spółka nabywająca samochód jest zobowiązana zapłacić i obejmuje ona:
• podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze związane z nabyciem towarów, z wyjątkiem podatku VAT
• wydatki dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu oraz ubezpieczenia, pobierane przez dostawcę od podmiotu dokonującego wewnątrzwspólnotowego nabycia.
Wydatki dodatkowe wchodzą w podstawę opodatkowania tylko w sytuacji, gdy są pobierane przez dostawcę od podmiotu dokonującego WNT.
Poniesione wydatki w walucie obcej podatnik powinien przeliczyć, przyjmując średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień powstania obowiązku podatkowego (czyli zazwyczaj dzień poprzedzający dzień wystawienia faktury). Miejscem opodatkowania w przypadku WNT będzie Polska.
Oprócz VAT od zakupu samochodu osobowego od kontrahenta zagranicznego należy zapłacić podatek akcyzowy. Dotyczy to zarówno nowych środków transportu, jak i używanych. Obowiązek podatkowy przy zakupie samochodu od unijnego kontrahenta powstanie w dniu przemieszczenia się tego samochodu do Polski. Podstawą opodatkowania akcyzą, co do zasady, będzie cena jaką nabywca będzie zobowiązany zapłacić za zakup samochodu. Stawka akcyzy na samochody osobowe uzależniona jest od pojemności silnika i wynosi:
• 18,6% podstawy opodatkowania – dla samochodów osobowych o pojemności silnika powyżej 2000 cm3
• 3,1% podstawy opodatkowania – dla pozostałych samochodów osobowych.
Nabywca samochodu jest zobowiązany zapłacić akcyzę w ciągu 30 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego (dzień sprowadzenia samochodu), nie później jednak niż w dniu rejestracji samochodu osobowego (zgodnie z przepisami o ruchu drogowym). Akcyzę należy wpłacić na konto właściwej izby celnej. Ponadto nabywca samochodu jest zobowiązany po sprowadzeniu samochodu do Polski w ciągu 14 dni, nie później jednak niż w dniu rejestracji samochodu w Polsce, bez wezwania organu podatkowego (urzędu celnego), złożyć deklarację uproszczoną (AKC-U).
Przykład
Osoba fizyczna zakupiła używany samochód sprowadzony z Niemiec o pojemności silnika 2000 cm3, o wartości 10 tys. euro. Wartość akcyzy będzie wynosić 3,1% x 10 tys. euro = 310 euro. Przyjmując kurs euro 4,20 zł – akcyza wynosi 1302 zł. Samochód był zakupiony w cenie brutto, tzn. w cenie zawierał się należny VAT, a zatem w tym przypadku nie pobiera się podatku VAT.
Zakup samochodu z kraju spoza UE
Sprowadzanie samochodów osobowych spoza UE (np. USA) przez osoby fizyczne bądź przedsiębiorców jest uważane za import towarów i obciążone jest nie tylko akcyzą, podatkiem VAT, ale także cłem. Obliczając obciążenia finansowe związane z importem samochodu z kraju nienależącego do UE, w pierwszej kolejności należy ustalić wartość celną sprowadzanego samochodu. Następnie wartość celna powiększona o kwotę cła jest podstawą obliczenia podatku akcyzowego.
Wartość celna powiększona o cło i podatek akcyzowy jest podstawą do obliczenia podatku VAT od sprowadzanego samochodu. Stawki celne obowiązujące od importu samochodów do Polski i innych krajów UE znajdują się w Taryfie Celnej Wspólnot Europejskich. Często stawka celna wynosi 10%. Jednak z niektórymi krajami Unia Europejska zawarła umowy preferencyjne, w ramach których stawki celne na samochody zostały obniżone np. dla Turcji i Szwajcarii – 0%. Wartość celna to wartość samochodu z faktury, powiększona o dodatkowe koszty transportu pojazdu i ewentualnego ubezpieczenia do granic zewnętrznych UE. Dowodem odprawy celnej jest dokument SAD. Podatek VAT przy imporcie samochodu muszą zapłacić zarówno osoby fizyczne, jak i prawne, na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, również w przypadku, gdy na podstawie przepisów celnych importowany towar jest zwolniony od cła albo cło na towar zostało zawieszone, w części lub w całości, albo zastosowano preferencyjną, obniżoną lub zerową stawkę celną. Obowiązek podatkowy z tytułu VAT w imporcie samochodów powstaje z chwilą powstania długu celnego, a w przypadku samochodów objętych procedurą tranzytu – w chwili zakończenia tranzytu tych pojazdów. Miejscem opodatkowania jest państwo członkowskie, na którego terytorium znajduje się samochód w chwili wprowadzenia go na terytorium UE. W konsekwencji cło i podatek VAT mogą zostać zapłacone w Polsce albo innym kraju UE. W przypadku importu towarów kwotę podatku VAT nabywca samochodu wykazuje w zgłoszeniu celnym. Podatek VAT jest w tej sytuacji wpłacany do organu celnego. Podatek akcyzowy od importowanego samochodu należy zapłacić w Polsce. Obowiązek podatkowy w akcyzie powstaje z dniem powstania długu celnego, w rozumieniu przepisów prawa celnego.
Przykład
Obciążenia fiskalne trzyletniego samochodu osobowego z silnikiem o pojemności 2000 cm3, o wartości 20 tys. dol., sprowadzanego z USA. Przy założeniu kursu 1 USD – 3 zł
Cło: Wartość celna: 20 tys. dol. 10% x 20 tys. dol. = 2000 dol. X 3 zł = 6 tys. zł
Akcyza: Wartość celna + cło = 20 tys. + 2 tys. = 22 tys. dol.
22 tys. dol. (wartość celna + cło) x 3,1% = 682 dol. x 3 zł = 2046 zł
VAT: Wartość celna + cło + akcyza 20 tys.+ 2 tys. + 682 = 22682 dol.
22682 x 23% = 5216,86 dol. x 3 = 15651 zł
Łączna suma opłat celno-podatkowych: 6000 + 2046 + 15651 = 23697 zł
Ponadto od samochodów sprowadzanych z zagranicy (zarówno z UE, jak i spoza UE) przez osoby fizyczne, a także podmioty, które nie zapewniają recyklingu do kosztów związanych z nabyciem samochodu, trzeba także doliczyć opłatę recyklingową w wysokości 500 zł. Należy mieć również na uwadze opłaty związane z rejestracją samochodu.
IWONA CZAUDERNA doradca podatkowy
źródło: Eurogospodarka nr 10/2012