W Polsce są miasta i regiony, w których z tego powodu co roku straty liczy się w milionach złotych. Gdzie lokalne społeczności płacą wysoką cenę w imię postępu gospodarczego i przekraczania kolejnych granic wydobycia.
Jak wygląda szkoda górnicza spowodowana ruchem zakładu górniczego, wie chyba każde dziecko na Górnym Śląsku, a także w Zagłębiu Lubelskim czy tzw. Dolnośląskim Zagłębiu Miedziowym. Nie brakuje tam miejsc noszących ślady intensywnej eksploatacji podziemnych złóż, a większość ludzi – jeśli sama nie doświadczyła podobnego nieszczęścia – zna osobiście kogoś, kogo dobytek ucierpiał w wyniku niespodziewanych ruchów pod powierzchnią ziemi.
Szkody te wyglądają zazwyczaj bardzo podobnie. To najczęściej pęknięcia pojawiające się na ścianach budynków, szczeliny na powierzchni dróg czy zawaliska. Niektóre zaledwie powierzchowne i stosunkowo łatwe do naprawy. Inne całkowicie uniemożliwiające dalsze korzystanie ze zrujnowanych miejsc.
Przez długie lata prawo geologiczne i górnicze obowiązywało w myśl zasady, według której podstawową formą naprawienia szkody było przywrócenie przez odpowiedzialne za jej powstanie przedsiębiorstwo stanu poprzedniego. Od 1 stycznia 2012 r. przepisy uległy jednak zmianie i dziś osoby poszkodowane mogą same zdecydować, jaka forma naprawienia szkody będzie dla nich najbardziej optymalna. Do wyboru pozostaje naprawienie szkody lub wypłata odszkodowania.
Skala zjawiska jest ogromna. Najlepiej obrazuje ją liczba budynków objętych nadzorem i obserwacją, która tylko na terenie 180-tysięcznego Bytomia wyniosła w 2013 r. blisko 700! Jeszcze większe wrażenie robią kwoty, jakie przeznacza się na naprawę szkód górniczych. W okresie od stycznia do końca września 2013 r. Kompania Węglowa usunęła na terenie wspomnianego Bytomia szkody w 265 obiektach o łącznej wartości 19 mln zł. Jak wynika z szacunków spółki, za cały rok kwota może wynieść ok. 30 mln zł! Mimo wszystko jest to zaledwie ziarenko piasku w stosunku do pieniędzy, jakie wielkie przedsiębiorstwa uzyskują ze sprzedaży węgla. Dla porównania: ogólny przychód Kompanii Węglowej w 2012 r. przekroczył 11 730 mln zł.
WOJCIECH KUDER
Cały artykuł w numerze 1/2014 Eurogospodarki.