Przeciętnemu polskiemu biznesmenowi kojarzy się ona zapewne z bogatymi szejkami w pałacach otoczonych szpalerami palm, karawanami wielbłądów i beduińskimi jeźdźcami na wspaniałych koniach arabskich w pustynnym krajobrazie pełnym szybów naftowych. Czy tak jest?
Obrazy takie można ujrzeć w rzeczywistości wraz z dominującymi przejawami konserwatywnej obyczajowości islamskiej, jednak życie codzienne Arabii Saudyjskiej wypełnione jest nowoczesnym rozwojem gospodarczym, budową nowych miast i centrów handlowych, kombinatów petrochemicznych i metalurgicznych, infrastruktury komunikacyjnej w postaci nowych portów, lotnisk, linii kolejowych i autostrad oraz nowych uczelni mających kształcić profesjonalne kadry dla saudyjskiego przemysłu.
Zmienia się też obyczajowość, choć z oczywistymi oporami i niekonsekwencjami w zderzeniu starych tradycji i zwyczajów z wymogami życia oraz technologii XXI w. Kobiety wprawdzie nie mogą nadal prowadzić samochodów, ale stopniowo zdobywają kwalifikacje i stanowiska zawodowe w świecie zdominowanym dotychczas przez ich ojców, braci i mężów. Saudyjskie media pełne są prezentacji wielomiliardowych projektów gospodarczych i społecznych. Co u nowego polskiego odbiorcy może wywoływać uczucie zamętu i niedowierzania, ale większość z nich wcześniej lub później znajduje swoją realizację.
Wystarczy porównać drogę, jaką przeszła Arabia Saudyjska od dnia zdobycia niepodległości w 1932 r., od zacofanego kraju feudalnego do rozwiniętej gospodarki rynkowej liczącej się wśród największych uczestników rynku światowego, a saudyjskie miasta – od miasteczek i wiosek arabskich do nowoczesnych, zamerykanizowanych metropolii. Najbardziej widocznym świadectwem jest obecność w tym kraju milionów cudzoziemców, nie tylko pracowników fizycznych z Azji i Afryki, ale przede wszystkim wysoko wykwalifikowanych specjalistów z Ameryki Północnej, Japonii i Korei Południowej oraz z Europy, w tym coraz częściej z Polski. Oczywiście, nie byłoby rozwoju w takiej skali i takim tempie bez cudownego daru ropy naftowej. Dochody z jej eksportu finansują życie codzienne oraz rozwój społeczny i gospodarczy kraju.
Jednak same petrodolary nie czynią cudów, o czym boleśnie przekonały się niektóre inne potęgi naftowe. W przypadku tym zostały one w większości wykorzystane do budowy nowej infrastruktury społecznej i gospodarczej, zwłaszcza pozanaftowych gałęzi przemysłowych, mających w coraz większym stopniu napędzać rozwój gospodarczy kraju i zapewniać miejsca pracy rzeszom bezrobotnych młodych Saudyjczyków. Na inwestycyjnym, usługowym i handlowym rynku saudyjskim obecne są praktycznie wszystkie liczące się firmy i marki świata (wiele z nich od dziesięcioleci), walczące coraz zacieklej o swój udział i zyski w obliczu kryzysu w macierzystych krajach. Warto, aby i polscy przedsiębiorcy w coraz większym zakresie znajdowali swoje miejsce na tym rynku, odpowiednich partnerów miejscowych, zbyt na polskie towary, usługi i technologie, a także potencjalne inwestycje kapitałowe w swoją działalność w Polsce. Droga do osiągnięcia tych celów nie jest prosta, jak pokazuje dotychczasowa praktyka stosunków polsko-saudyjskich, ale istnieją przykłady, że jest to możliwe – przy odpowiednich determinacji, wysiłku i wiedzy.
Osiągnięty przez Polskę proeksportowy potencjał gospodarczy oraz rosnące zapotrzebowanie Arabii Saudyjskiej zarówno na import maszyn i urządzeń oraz artykułów konsumpcyjnych, jak i kooperację technologiczno-inwestycyjną sprzyjają rozszerzaniu skali dwustronnej współpracy gospodarczej i aktywizacji polskich przedsiębiorców na tym rynku. Należy pamiętać, że AS jest najbardziej rozwiniętym gospodarczo krajem arabskim (25% PKB całego świata arabskiego), dysponującym znacznymi zasobami kapitałowymi (750 mld dol. rezerw zagranicznych) i największym w regionie potencjałem importowym.
Polsko-saudyjskie obroty handlowe w 2012 r. osiągnęły poziom 640,6 mln dol., w tym polski eksport – 358,25 mln dol., który wzrósł o ponad 29% w stosunku do 276,45 mln dol. w 2011 r. Główne pozycje w polskim eksporcie do AS stanowią: urządzenia mechaniczne i elektryczne (części zamienne, wały napędowe, łożyska, osprzęt do telefonii, akumulatory, turbiny, spycharki, sprzęt oświetleniowy) – 29% eksportu ogółem; artykuły spożywcze (w tym produkty mleczarskie) – 13,1% oraz wyroby cukiernicze i piekarnicze – 11,0%; wyroby różne (meble, w tym medyczne; materace, stelaże, art. pościelowe) – 10,9%; wyroby przemysłu papierniczego – 8,4%; wyroby z gumy i tworzyw sztucznych – 7,9%; produkty przemysłu chemicznego (leki, kosmetyki, wody toaletowe) – 6,9%; produkty pochodzenia roślinnego (jęczmień i warzywa mrożone) – 5,4%.
Coraz częściej polskie firmy przybywają do AS wyposażone w nawiązane wcześniej kontakty i konkretne propozycje handlowe, oparte o uprzednią analizę miejscowego rynku. Korzystny wpływ na intensyfikację kontaktów biznesowych ma utworzenie w ostatnim czasie bezpośrednich połączeń lotniczych ze stolic państw sąsiadujących z AS do Warszawy. Bliższemu poznaniu kraju i potencjalnych partnerów sprzyja udział w misjach gospodarczych oraz międzynarodowych targach i wystawach branżowych, w których powinny uczestniczyć polskie firmy zainteresowane długoterminową współpracą z bogatym, choć trudnym, rynkiem Arabii Saudyjskiej.
BOGUSŁAW KISIEL
Cały artykuł w numerze 10/2013 Eurogospodarki.