Po II wojnie światowej pierwszą pozycję na rynku paliw lotniczych zajęła nafta lotnicza stosowana w silnikach odrzutowych. Wytwarzana była z ropy naftowej, której niska cena napędzała dynamiczny rozwój transportu lotniczego. Kolejne światowe kryzysy paliwowe, wspomniany wzrost cen i szkodliwy wpływ na otoczenie, zwróciły powszechną uwagę na biopaliwa, najpierw zastosowane w transporcie drogowym, a obecnie znowu wkraczające do lotnictwa.
Opracowano nowe technologie produkcji biopaliw lotniczych tzw. II generacji w oparciu o rośliny nieużywane w gospodarce żywieniowej, np. palma babassu, jatropha, lnianka (Camelina) czy mikroalgi. Z polskiego punktu widzenia interesująca jest lnianka (krótki cykl produkcji na ubogich ziemiach przy wysokiej zawartości oleju). Na początku lat 90. Wstępne multidyscyplinarne prace biopaliwowe w tym obszarze prowadził Instytut Lotnictwa wspólnie ze Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego z Warszawy, niestety badania te zostały później przerwane.
Nowe syntetyczne paliwa mają niezwykle dobre właściwości – można wręcz z niewielką przesadą powiedzieć, że nadają się w niedługiej perspektywie czasowej jako jednolite paliwo dla całego lotnictwa.
Szczególnie ważną ich cechą jest wyższa wartość opałowa i niższe temperatury krystalizacji, sięgające -63°C wobec klasycznego paliwa JetA1 na poziomie -47°C, a także dobre własności smarne i niska emisja spalin. Nowe bezodpadowe technologie produkcji paliw lotniczych, wykorzystujące także jako surowiec odpady biologiczne oraz rośliny nieużywane w gospodarce żywieniowej, mogą być zastosowane w małych biorafineriach uwzględniających lokalne potrzeby i minimalizujących koszty transportu surowców.
Paliwo to może być także stosowane w małych samolotach z silnikami lotniczymi Diesla, które znowu wchodzą na rynek jako alternatywa dla transportu samochodowego. Na ten kierunek rozwoju wskazuje koordynowany przez Instytut Lotnictwa projekt pod akronimem EPATS (European Personal Air Transportation System) i jego kontynuacja w 7. Programie Ramowym „SAT-Rdmp Small Aircraft Transport – Road Map”, budująca właśnie kolejne kroki rozwoju General Aviation w Europie.
Oczywiście palma pierwszeństwa jest w rękach dużych firm. Odbyły się kilkugodzinne demonstracyjne loty kilkunastu samolotów firm Boeing i Airbus oraz loty wielu bojowych samolotów i śmigłowców wojskowych. Jako pierwsza na świecie komercyjne wyzwanie podjęła Europa i paliwo wyprodukowane przez firmę Neste Oil będzie aktualnie zastosowane przez linię lotniczą Lufthansa na trasie Hamburg – Frankfurt.
Era zielonych paliw w lotnictwie już rozpoczęta!
ZBIGNIEW PĄGOWSKI INSTYTUT LOTNICTWA
Cały artykuł w numerze 4/2011 Eurogospodarki.