Czy jednak dokładnie wiemy, skąd pochodzą środki unijne i – co najważniejsze dla samorządów i przedsiębiorców – jak można z nich skorzystać? Najprościej rzecz ujmując, środki finansowe gromadzone są przez państwa członkowskie i przekazywane do wspólnego unijnego budżetu. Następnie te pieniądze są „przydzielane” dla poszczególnych państw w dokładnie określony sposób, na dokładnie określone priorytety. Duża część wpłat do budżetu Unii Europejskiej uzależniona jest od poziomu rozwoju gospodarczego poszczególnych państw członkowskich. Oznacza to, że państwa bogatsze wpłacają do Unii Europejskiej więcej niż kraje biedniejsze, mimo to nie otrzymują więcej dotacji unijnych.Przykładowo, Polska należy do tych krajów, które wpłacają mniej niż otrzymują od Unii Europejskiej. Szacuje się, iż w latach 2007-2013 Polska otrzyma od Unii Europejskiej w sumie 87 mld euro, a do wspólnotowego budżetu odda tylko 22 mld euro – co oznacza, że „na czysto” zostanie nam 65 mld euro.
Często słyszę pytania – jak nasza gmina (moje przedsiębiorstwo) może skorzystać z funduszy? Sąsiednie miasta i gminy korzystają, ja też chcę. Mamy tyle potrzeb, na pewno jakieś pieniądze Unia na to przeznacza… Zatem, co ja mogę za nie np. wybudować? Moja odpowiedź zawsze jest jednakowa – NIC. Środki unijne nie są przyznawane dlatego, że gmina jest biedna i ma potrzeby, tylko na dofinansowanie konkretnej inwestycji, która np. podniesie jakość życia mieszkańców. Jeśli pan burmistrz nie wie, co chce budować, to nie ma o co się ubiegać! Przestrzegam przed takim „jakoś tam będzie”, bo spowoduje to lawinę komplikacji – poczynając od wypełnienia wniosku aplikacyjnego, w którym trzeba odpowiedzieć na wprost postawione pytanie: dlaczego właśnie nasz projekt ma otrzymać dofinansowanie? A uzasadnienie wcale nie jest łatwe, jeśli pomysł był nieco naciągany. Trudno będzie też przy sporządzaniu harmonogramu realizacji projektu i na każdym kolejnym etapie. Może to skończyć się koniecznością zwrotu dofinansowania z odsetkami.
Zatem najpierw należy się zastanowić, co konkretnie chcemy zrobić? Od odpowiedzi zależy całe dalsze postępowanie, ponieważ tylko w ten sposób można określić dziedzinę wsparcia i uzyskanie odpowiedzi na dalsze pytania:
• Czy możesz starać się o dofinansowanie (czy jesteś jednym z wymienionych potencjalnych realizatorów projektów)?
• Z jakich działań możesz skorzystać?
• Czy Twój projekt zasadniczo ma szansę na uzyskanie dofinansowania (spełnia wymogi kwalifikowalności)?
Poruszone tematy to zaledwie początek ścieżki ubiegania się o środki unijne. Pieniądze wspólnotowe są przydzielane w ściśle określony sposób, aby każdy wspierany projekt przyczyniał się do realizacji celów zawartych w dokumentach programowych. Trzeba też od początku mieć świadomość, że godzimy się na twarde warunki. Niestety, nie zawsze dość jasno określone, łatwo nie będzie, a rozliczyć się należy dosłownie co do grosza.
LUDMIŁA WESOŁOWSKA
Cały artykuł w numerze 2/2012 Eurogospodarki.