Ten stopień wykorzystania instrumentów finansowych polityki strukturalnej w Unii Europejskiej osiągnie swoje apogeum w roku bieżącym i przyszłym. Później liczba konkursów będzie malała aż do roku 2013, zamykającego bieżącą perspektywę finansową.
Doskonale zdają sobie z tego sprawę przedsiębiorcy. Konkursy, w ramach których mieli szanse na realizację dużych projektów, zostały już zamknięte, a w wielu przypadkach nie będzie kolejnych naborów. Dotyczy to na przykład Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka i Działania 4.4. finansującego wysokoinnowacyjne (i kosztowne) inwestycje, w ramach którego najprawdopodobniej w ogóle nie będzie już rund aplikacyjnych. Przedłużające się terminy ocen wielu konkursów finansowanych ze źródeł krajowych (oprócz wspomnianego 4.4. także Działanie 1.4.–4.1. wspierające badania i wdrożenia innowacji), rozparcelowanie znacznej części środków, coraz mniejsza ilość konkursów POIG i POIŚ oraz przesuwanie ich w czasie coraz częściej skłaniają przedsiębiorców do poszukiwania źródeł finansowania we wcześniej niedocenianych regionach.
Każde województwo wdraża swój własny program operacyjny, uzgodniony odrębnie z Komisją Europejską, w związku z czym każdy z nich rządzi się własnymi prawami. Teoretycznie są one przeznaczone dla przedsiębiorców z danego regionu, ale praktyka, (a przede wszystkim prawne regulacje) pozwala na finansowanie inwestycji realizowanej w danym województwie.
Często, choć nie zawsze, jedynym wymogiem jest wcześniejsze prowadzenie tam działalności. Oznacza to, że przedsiębiorca z Katowic może teoretycznie realizować projekt na Podlasiu czy w okolicach Szczecina. A to z kolei oznacza, że programy regionalne są lub w najbliższym czasie będą dla przedsiębiorców równie ciekawe jak ogólnopolskie. Źródeł wsparcia jest tam jednak zdecydowanie więcej.
Wszystkie projekty realizowane na poziomie regionalnym dzielą się na inwestycyjne, których jest zdecydowanie więcej, oraz nastawione na innowacje i nowe technologie, które występują niestety rzadziej w przekroju wszystkich polskich województw. Z uwagi na odrębność każdego województwa i programu operacyjnego terminy konkursów w poszczególnych regionach nie są zbieżne, przez co dla przedsiębiorców szansa na dofinansowanie różnych przedsięwzięć jawi się w różnych rejonach kraju w różnym czasie.
Warmińsko-mazurskie – koniec naborów z początkiem wiosny
Marzec i kwiecień były najbardziej intensywnymi miesiącami dla przedsiębiorców chcących pozyskać wsparcie finansowe na Warmii i Mazurach. Odbywały się bowiem wtedy konkursy wspierające inwestycje w infrastrukturę badawczą B+R oraz finansujące wsparcie inwestycyjne w przedsiębiorstwa działające na terenie województwa. Niestety, w bieżącym roku nie przewiduje się już dodatkowych naborów dla sektora przedsiębiorczości.
Małopolskie – małe przedsiębiorstwa
W kilku regionach rundy aplikacyjne dla przedsiębiorców jeszcze trwają. W Małopolsce pomoc dla przedsiębiorców jest podzielona w zależności od ich wielkości. Nabory dla mikroprzedsiębiorstw rozpoczną się w trzecim kwartale tego roku, a średni przedsiębiorcy w tym roku w ogóle pomocy nie doświadczą. Do 19 maja trwał nabór projektów w ramach Poddziałania 2.1. Schemat A wspierający małych przedsiębiorców. W ramach tego działania przedsiębiorcy mogli ubiegać się o dofinansowanie projektów mających na celu poprawienie konkurencyjności przedsiębiorstw, związanej z unowocześnieniem sposobu działania oraz oferty produktowej lub usługowej. Oznacza to, że beneficjenci będą mogli sfinansować nabycie lub rozbudowę przedsiębiorstwa i zasadnicze zmiany procesu produkcyjnego: stosowane rozwiązania produkcyjne, technologiczne i organizacyjne, unowocześnienie wyposażenia, zmianę wyrobu, usług i sposobu ich świadczenia, a także modernizację środków produkcji. Alokacja środków na bieżący konkurs wynosi ponad 46 mln zł, przy czym jeden wnioskodawca może liczyć na maksymalne dofinansowanie rzędu 1 mln zł. Minimalna kwota wsparcia to 100 tys. zł, a jeden beneficjent może złożyć tylko jeden wniosek. Maksymalny udział dofinansowania w wydatkach kwalifikowanych dla projektów inwestycyjnych małych przedsiębiorstw wynosi 40 proc. Może on zostać podniesiony o 5 proc. dla podmiotów, których projekt zlokalizowany jest w powiecie o najniższym poziomie przedsiębiorczości. Całkowita wartość projektu nie może przekroczyć 8 mln zł. Mikroprzedsiębiorcy będą korzystali z tego samego źródła i będą mogli realizować takie same projekty. Zmieni się jednak dla nich maksymalna wysokość udzielanej pomocy – wsparcie dla jednego podmiotu nie będzie mogło przekroczyć 200 tys. zł i być nie mniejsze niż 20 tys. zł. Na przygotowanie swoich aplikacji mikroprzedsiębiorcy będą też mieli zdecydowanie więcej czasu.
Mazowieckie – wsparcie dla wszystkich grup przedsiębiorców
W połowie maja ogłoszono oczekiwany od półtora roku konkurs dla przedsiębiorców mazowieckich. W ramach Działania 1.5. o wsparcie mogą ubiegać się projekty zajmujące się realizacją nowych inwestycji obejmujących środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne związane z utworzeniem nowego podmiotu, rozbudową istniejącego czy dywersyfikacją produkcji albo też nabyciem środków trwałych związanych bezpośrednio z przedsiębiorstwem, które zostało zamknięte lub zostałoby zamknięte, gdyby ów zakup nie nastąpił. Nową inwestycją nie jest w tym wypadku odtworzenie zdolności produkcyjnych firmy i nabycie udziałów lub akcji danego podmiotu. Całkowita wielkość projektu, podobnie jak w Małopolsce, nie będzie mogła przekroczyć 8 mln zł, a poziom wsparcia będzie zgodny z mapą pomocy regionalnej i wyniesie 40 proc. kosztów kwalifikowanych w projekcie dla dużych podmiotów, małe i średnie będą mogły liczyć na 50 proc., a mikroprzedsiębiorstwa na 60-procentowe wsparcie. Trzeba pamiętać, że dla podmiotów zlokalizowanych w samej Warszawie dofinansowanie będzie za każdym razem o 10 proc. niższe. Na rozstrzygnięcie konkursu przedsiębiorcom przyjdzie poczekać do końca roku.
Podlaskie – letnie wsparcie przedsiębiorczości
Na Podlasiu zakończył się 7 czerwca nabór wniosków o dofinansowanie inwestycji planowanych do realizacji przez mikroprzedsiębiorstwa. W jego ramach do rozdysponowania było prawie 20 mln zł. Minimalna kwota wsparcia wynosiła 30 tys. zł, a górnych ograniczeń nie było. Wyjątek stanowiły inwestycje o wysokim potencjale innowacyjnym, gdzie kwota wydatków kwalifikowanych nie mogła przekroczyć 8 mln zł. Maksymalna kwota wsparcia dla projektu wynosi 500 tys. zł, a beneficjenci mogą liczyć na wsparcie rzędu 70 proc. albo 50 proc. w przypadku firm transportowych lub wystąpienia pomocy de minimis. Bieżący konkurs (w ramach Działania 1.4.1. RPO) zakłada udzielanie pomocy tylko na nową inwestycję, czyli inwestycję w środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne związane z rozbudową przedsiębiorstwa, utworzeniem nowego, dywersyfikacją produkcji i usług czy zasadniczą zmianą procesu produkcyjnego. Podobnie jak w przypadku Mazowsza nową inwestycją nie jest taka, która prowadzi jedynie do odtworzenia zdolności produkcyjnych lub skupia się na nabyciu udziałów lub akcji przedsiębiorcy. Na przełomie II i III kwartału planowane jest ogłoszenie rozpoczęcia rundy aplikacyjnej w ramach Działania 1.4.2. RPO, w ramach której o wsparcie będą mogły wystąpić podmioty małe i średnie. Zakres możliwych inwestycji jest identyczny jak w przypadku Działania 1.4.1. Różnice, wynikające z wielkości przedsiębiorstwa, dotyczą wysokości wsparcia. Minimalna wartość projektu dla tej grupy podmiotów wynosi 100 tys. zł, a intensywność wsparcia wynosi 70 proc. i 60 proc., odpowiednio dla małych i średnich przedsiębiorstw. Maksymalny poziom wsparcia dla nich nie będzie mógł natomiast przekroczyć 4 mln zł. Alokacja środków na daną rundę zostanie podana w ogłoszeniu konkursowym.
Zachodniopomorskie – wiosenne przesilenie
W maju zakończono nabór dla mikroprzedsiębiorców na rozszerzenie zakresu działalności gospodarczej (Działanie 1.1.1.), dywersyfikację produkcji i sposobu świadczenia usług, finansowanie zasadniczych zmian sposobów świadczenia usług lub uruchomienie działalności nowopowstałego podmiotu. Na dofinansowanie mogą liczyć projekty zlokalizowane na terenie woj. zachodniopomorskiego, których całkowita wartość nie przekracza 200 tys. zł. Minimalna wartość projektu nie może być mniejsza niż 20 tys. zł, zaś maksymalna nie większa niż 8 mln zł. Projekty jednak nie będą aż tak kosztowne, ponieważ ich górna granica to 1 mln zł. Łączna kwota środków przeznaczonych na konkurs wynosi 15 mln zł. Maksymalny poziom dofinansowania wynosi 60 proc. kosztów kwalifikowanych, a w przypadku branży transportowej 40 proc. Analogiczny nabór dla małych i średnich przedsiębiorstw odbył się w czerwcu w ramach Działania 1.1.2. Mogły one realizować inwestycje rozszerzające zakres działalności gospodarczej, zdywersyfikować gamę produktów i usług, czy też realizować działania zogniskowane na dokonywanie zasadniczych zmian produkcyjnych i usługowych. Priorytetowo traktowano przedsięwzięcia mające na celu tworzenie nowych miejsc pracy i te zlokalizowane na obszarach o szczególnie niekorzystnej sytuacji społeczno-gospodarczej. Wartości dofinansowanych projektów nie mogły być niższe niż 40 tys. zł i wyższe niż 8 mln zł. Maksymalna wartość dofinansowania mogła wynieść tylko 2 mln zł. Małe przedsiębiorstwa mogły liczyć na 60 proc. dofinansowania, średnie na 50 proc., a firmy z branży transportowej na 40 proc.
Łódzkie pod znakiem B+R i dywersyfikacji usług
W Łódzkiem przedsiębiorcy także mogli uzyskać wsparcie z dwóch źródeł, ponieważ podzielono tam unijne środki na projekty podnoszące konkurencyjność i innowacyjność przedsiębiorstw (Działanie 3.2. RPO) oraz wspierające w nich rozwój prac B+R (Działanie 3.3. RPO). Celem pierwszego jest wspieranie inwestycji polegających na modernizacji przedsiębiorstw, wsparcie ich zaplecza infrastrukturalnego. Dzięki temu w ramach naborów przedsiębiorcy mogli finansować m.in. bezpośrednie inwestycje w przedsiębiorstwach, mające na celu dywersyfikację produkcji, czy przedsięwzięcia w zakresie transportu intermodalnego, w zależności od naboru. Na dofinansowanie mogły liczyć szczególnie mikroprzedsiębiorstwa, ale także partnerstwa małych i średnich firm. W łódzkim Centrum Obsługi Przedsiębiorcy do końca maja składano wnioski o dofinansowanie projektów dotyczących transportu intermodalnego. Maksymalny poziom dofinansowania wyniósł 50 proc. całkowitych kosztów kwalifikowanych, podobnie jak minimalny wkład własny beneficjenta. Maksymalna wartość projektów w zakresie transportu multimodalnego to 20 mln zł. Rozstrzygnięcie konkursu planowane jest na październik br. Rozpocznie się pierwszy nabór do projektów finansujących rozwój prac B+R w przedsiębiorstwach (drugi zaplanowano na jesień). O dofinansowanie będą się tu mogły starać małe i średnie przedsiębiorstwa i ich partnerstwa (oraz te uwzględniające jednostki naukowe i konsorcja). Poza sztandarowym rodzajem projektów polegających na zakupie i wdrożeniu wyników prac B+R dofinansowane będą także same wdrożenia projektów celowych, zakup środków trwałych związanych z badaniami oraz certyfikacja w zakresie zgodności z normami produktu lub świadczonej usługi.
Opolskie – nakierowane na innowacje
W woj. opolskim przedsiębiorcy mogą aplikować o dofinansowanie dwóch rodzajów projektów (w ramach Działania 1.1.2, finansującego projekty inwestycyjne, oraz 1.3.2.), w ramach których można aplikować o wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach. Pierwszy z nich ma na celu aktywne wspieranie zatrudnienia poprzez stymulowanie i rozwój mikroprzedsiębiorstw oraz zwiększanie konkurencyjności mikroprzedsiębiorstw Opolszczyzny przez unowocześnianie ich oferty. Osoby fizyczne mogą liczyć na dofinansowanie rzędu co najmniej 40–80 tys. zł. Pomoc dla funkcjonujących już przedsiębiorstw będzie mieściła się w przedziale 20–550 tys. zł. Celem Działania 1.3.2. jest natomiast poprawa konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez wsparcie inwestycji prowadzących do wzrostu innowacyjności podmiotów. W tym wypadku aplikować mogą wszystkie podmioty z grupy MSP oraz grupy i zrzeszenia przedsiębiorstw. Poziom dofinansowania uzależniony jest od wielkości podmiotu, i tak projekty innowacyjne w mikroprzedsiębiorstwach mogą liczyć na wsparcie od 550 tys. zł do 7,5 mln zł. W przypadku pozostałych firm dolną granicę obniżono do 200 tys. zł.
DARIUSZ JĘDRZEJEWSKI specjalista ds. funduszy unijnych MCG SA
źrodło: Eurogospodarka 7/2010