Podczas konferencji przedstawiono doświadczenia Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) w zakresie ochrony oznaczeń geograficznych na produkty rolne i wyroby przemysłowe. Omówiono także tematykę ochrony polskich oznaczeń geograficznych zarówno na produkty rolne, środki spożywcze, jak i wyroby przemysłowe.
Zagadnienia te stanowiły przedmiot wystąpień przedstawicieli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz ekspertów Urzędu Patentowego RP. Tematyka konferencji obejmowała także przedstawienie możliwości promocji polskich wyrobów tradycyjnych i regionalnych poprzez stosowanie oznaczeń geograficznych przez producentów lokalnych. Ponadto uczestnicy obrad mogli zapoznać się z doświadczeniami Czeskiego Urzędu Patentowego w zakresie ochrony oznaczeń geograficznych w Republice Czeskiej, a także z wybranym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawach dotyczących oznaczeń geograficznych. Konferencji towarzyszyły ekspozycje galanterii i biżuterii z krzemienia pasiastego, ludowego rękodzieła artystycznego, wyrobów rzemiosł tradycyjnych oraz regionalnych produktów żywnościowych.
Na rynku polskim stosowanie chronionych oznaczeń geograficznych stanowi stosunkowo nową praktykę, która rozwija się obecnie w odniesieniu do tradycyjnych regionalnych wyrobów spożywczych. Regulacje unijne umożliwiły polskim producentom uzyskiwanie i stosowanie w żywności takich rodzajów oznaczeń, jak „Chroniona Nazwa Pochodzenia”, „Chronione Oznaczenie Geograficzne” i „Gwarantowana Tradycyjna Specjalność”. Ze stosowania tych oznaczeń ochronnych producenci wyrobów tradycyjnych odnoszą różnorodne korzyści polegające m.in. na utrwalaniu pozytywnego wizerunku produktu, zwiększaniu zaufania klientów, promocji produktów wysokiej jakości oraz zachowaniu oryginalnych metod wytwarzania gwarantujących unikalny charakter wyrobu. Prowadzenie listy produktów tradycyjnych leży w kompetencjach Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Debata na temat problematyki oznaczeń geograficznych miała na celu m.in. zwrócenie uwagi na fakt, że na podstawie ustawy Prawo własności przemysłowej istnieje także możliwość uzyskania ochrony na oznaczenia geograficzne na wyroby przemysłowe w wyniku udzielenia przez Urząd Patentowy RP prawa z rejestracji. Z nutą goryczy i pesymizmu Krzysztof Ardanowski (doradca prezydenta RP ds. rolnictwa i wsi), zwrócił uwagę na szanse rozwoju polskiego rolnictwa, głównie ekologicznego. – Produkcja żywności jest bardzo ważnym elementem i szansą rozwoju naszego kraju. Około miliarda ludzi na świecie żyje za mniej niż 10 eurocentów dziennie, a 25 tys. ludzi na świecie codziennie umiera z głodu! To jest wyzwanie dla potrzeb produkcji żywności. Wzrost populacji ludzkiej powoduje wzrost zapotrzebowania na żywność. To zwiększenie popytu wymusza, aby żywność była produkowana na bardzo wysokim poziomie. Już teraz musimy rozwiązać problemy bezpieczeństwa żywności. Ale musimy też patrzeć na to, w jakim sektorze produkcji żywności umieścić nasze rolnictwo. Biorąc pod uwagę regionalność rolnictwa, nie możemy stwierdzić, że jest to cofanie się w rozwoju rolniczym! Nowoczesne rolnictwo to rolnictwo stawiające na regiony. Żywność wysokiej jakości jest poszukiwana nie tylko w Polsce, ale i na świecie. Dlatego powinniśmy bardzo intensywnie wykorzystać grunty rolne i postawić na rolnictwo ekologiczne. Mamy mnóstwo gospodarstw ekologicznych i firm produkujących wyroby tradycyjne i regionalne, które musimy wesprzeć, ponieważ pod szyldem „żywność ekologiczna” funkcjonuje wielu oszustów. Trzeba też zmienić system wsparcia. Powinniśmy postawić na to, co jest naszą szansą rozwoju – na regionalne produkty rolnicze. I przygotowanie rolników, i oczekiwania konsumentów muszą być wykorzystane.
Natomiast Dariusz Goszczyński, dyrektor Departamentu Rynków Rolnych, przedstawił możliwości ochrony i promocji produktów regionalnych i tradycyjnych. Wskazał m.in. metody wsparcia uczestnictwa rolników w systemie jakości żywności. Jedną z takich metod jest nadawanie certyfikatów, takich jak „Chroniona Nazwa Pochodzenia”, „Chronione Oznaczenie Geograficzne” oraz „Gwarantowana Tradycyjna Specjalność”.
Zdaniem ministra Sawickiego, producenci i konsumenci ze wszystkich krajów europejskich doceniają możliwości, jakie oferuje im polityka jakości żywności Unii. W połowie 2009 r. w systemie zarejestrowano 870 unikatowych produktów, w tym: 462 Chronione Nazwy Pochodzenia, 383 Chronione Oznaczenia Geograficzne i 21 Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności. Minister uważa, że system certyfikacji produktów daje możliwość ochrony i promocji specjałów, których w Polsce nie brakuje. Posługiwanie się odpowiednim unijnym oznaczeniem pozwoli mocniej zaakcentować obecność polskich produktów na rynku wspólnotowym.
Niestety, przedsiębiorcy i producenci żywności ekologicznej, tradycyjnej i regionalnej skarżą się na brak zbytu swoich produktów. Aby w pełni wykorzystać potencjał rynku żywności ekologicznej, warto czasem połączyć siły i działać wspólnie.
Rynek żywności ekologicznej łączy siły
Rynek zdrowej żywności rozwija się w Polsce w tempie 20 proc. rocznie, ale zarówno deklaracje konsumentów, jak i niewykorzystane możliwości polskiego rolnictwa wskazują na potrzebę szybszego rozwoju tego rynku. Uprawiany areał na ponad pół miliona ha oraz liczba specjalistycznych gospodarstw z certyfikatem ekologicznym (ponad 15 tys.) jest imponująca, ale to nie wystarczy do osiągnięcia sukcesu. Pilnie potrzebne są przetwórnie, przechowalnie, hurtownie i centra logistyczne pozwalające na obniżenie kosztów dostaw oraz duża sieć sklepów sprzedaży detalicznej. Firma Organic Farma Zdrowia przez cztery lata swojej działalności odegrała istotną rolę w rozwinięciu sieci sprzedaży i konsolidacji rynku. Dzięki wejściu na rynek alternatywny, czyli New Connect, i dokapitalizowaniu kwotą ponad 10 mln zł, spółka mogła zainwestować w szybki rozwój sieci specjalistycznych delikatesów ze zdrową żywnością oraz jej sprzedaż przez internet (www.ekosfera.pl).
Na terenie dziewięciu miast działa 17 delikatesów. Oferta handlowa firmy zawiera 4 tys. produktów od najlepszych producentów żywności ekologicznej i naturalnej w Polsce i Europie, w tym 150 produktów marek własnych. W dniu 5 maja br. Fundusz AVALLON MBO Fund i Organic Farma Zdrowia (OFZ) połączyły swoje siły. Fundusz wsparł OFZ kwotą 9,3–13,3 mln zł. W 2011 r. Fundusz zamierza jeszcze zainwestować 4 mln zł na cele emisyjne, do których zalicza się m.in. rozwój sieci sprzedaży, inwestycje w kanały dystrybucji – czyli ułatwienie rolnikom i producentom zbytu – oraz rozwój platformy internetowej. W planach jest też otwarcie w Warszawie pierwszego w Polsce supermarketu ekologicznego.
BARBARA WOŹNIAK
źródło: Eurogospodarka 6/2010