Jednym z nich jest Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w ZUS, do którego wpłacane są i waloryzowane składki pracownicze. Drugim jest dowolnie wybrany OFE – fundusz tworzący kapitał z otrzymywanej części składek (aktualnie toczy się debata, kto będzie wypłacał tę część emerytury i czy środki z OFE nie powinny być dostępne w całości w wieku emerytalnym – przyp. red.)
Utworzenie uzupełniających środków na emeryturę ustawodawca zaplanował w formie III filaru – to dobrowolne oszczędności na Indywidualnych Kontach Emerytalnych lub w formie zbiorowej przez Pracownicze Programy Emerytalne. Podstawą prawną do ich funkcjonowania jest ustawa o PPE z 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U. nr 116).
Jak działa PPE?
PPE tworzony jest w firmie przez pracodawcę w formie umowy zakładowej wynegocjowanej z reprezentacją pracowników, np. przedstawicieli związków zawodowych. Jest zakładany w celu gromadzenia środków jego uczestników z przeznaczeniem na wypłatę po ukończeniu 60 lat i podlega zwolnieniu z podatku od zysków kapitałowych. Składkę podstawową wnosi pracodawca. Jej wysokość to nie więcej niż 7 proc. pensji uczestnika, która jest zwolniona z opłaty na ubezpieczenie społeczne w ZUS.
Od składki podstawowej odprowadzany jest podatek, ponieważ jest ona przychodem uczestnika. Ale może on zadeklarować składkę dodatkową pobieraną z opodatkowanej pensji. Pracodawca wybiera formę prowadzenia programu i zawiera stosowną umowę z instytucją finansową. Najczęściej są to wpłaty do funduszu inwestycyjnego lub polisy grupowego ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym.
Utworzenie PPE podlega wpisowi do rejestru w Komisji Nadzoru Finansowego, która nadzoruje prawidłowość jego funkcjonowania przez coroczne raportowanie pracodawcy. Zgromadzony fundusz może przejść wraz z pracownikiem do nowego pracodawcy lub do utworzonego IKE. Ustawowo nie może zostać wypłacony przed upływem 5 lat.
Korzyści dla pracowników
PPE nie cieszą się popularnością w naszym kraju – zarejestrowano ich niespełna 1,5 tys. Ugruntowaną tradycję mają natomiast w niektórych krajach europejskich: w Holandii, Szwecji czy Danii ponad 80 proc. pracodawców finansuje zakładową emeryturę swoim pracownikom. W Wielkiej Brytanii jest tak w połowie firm.
Gdyby przy pensji w wysokości 2 tys. zł pracodawca wpłacał na zakładowy fundusz emerytalny ustawowo maksymalną składkę przez 40 lat, to przy zebranym kapitale 214 tys. zł dodatkowe świadczenie emerytalne mogłoby wynosić ok. 1000 zł, przy pensji 3 tys. zł – ok. 1500 zł miesięcznie do końca życia. Tak wynika z prostych rachunków przy zyskowności funduszu na poziomie średnio 5 proc. rocznie.
Skalę korzyści można porównać z przykładem: przechodząca na emeryturę pracownica, np. w rolniczym przemyśle przetwórczym z pensją 2000 zł, za 30 lat spodziewać się może świadczenia w wysokości 900 zł. Ale tyle albo mniej może dostawać jej pracodawca jako prowadzący działalność gospodarczą.
Korzyści dla pracodawcy
Sponsorowanie programu emerytalnego jest ważne, gdy potrzebni są wykwalifikowani pracownicy i wymagana jest stabilizacja zatrudnienia. Może się okazać, że koszty fluktuacji pracowników, ponownego szkolenia nowo zatrudnionych, a nawet straty, jakie powodować mogą niedoświadczeni, przewyższają koszty finansowania PPE. W niektórych branżach brak na rynku wykwalifikowanych pracowników. Ich pozyskanie oraz zatrzymanie już zatrudnionych wymaga przedstawienia konkurencyjnej oferty. Zdarza się, że młodzi pracownicy oczekują czegoś więcej oprócz pensji od pracodawcy, z którym chcą związać się na przyszłość.
Pracodawca powinien też brać pod uwagę, że PPE jest tańszy niż wyższa płaca, ponieważ nie podlega składkom na ZUS, a w tym programie może wreszcie uczestniczyć on sam, aby zapewnić sobie godne świadczenie na starość. Tworząc PPE w formie grupowej polisy ubezpieczeniowej, pracodawca zapewnia pracownikom dodatkowo ochronę w razie wypadku, poważnego zachorowania czy leczenia szpitalnego. Tak więc wprowadzenie sponsorowanego programu socjalnego może być wyróżnikiem nowoczesnej firmy. Prestiżu może jej dodać związanie się z renomowanym towarzystwem ubezpieczeniowym.
LESZEK PAWŁOWSKI
Według tworzonych szacunków wysokość świadczenia emerytalnego z obu źródeł nie będzie przekraczać 60 proc. ostatnich pensji dla mężczyzn i 45 proc. dla kobiet. Wynika z tego, że nastąpi znaczne pogorszenie poziomu życia po przejściu na emeryturę. Dotyczy to zwłaszcza kobiet.
źródło: Eurogospodarka 4/2010
