W ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 ponad 30 tys. osób skorzystało w 2011 r. z porad obywatelskich udzielonych przez doradców z 32 Biur Porad Obywatelskich. W tym samym roku ponad 12 tys. osób zgłosiło się do poradni prawnych działających na wydziałach prawa uniwersytetów, w celu uzyskania bezpłatnej porady prawnej. Na przykład Biuro Porad Obywatelskich w Krakowie udziela rocznie średnio 15 tys. porad w czterech punktach konsultacyjnych. Znacząca, chociaż nieznana, jest liczba porad prawnych udzielanych w biurach posłów i senatorów w ramach rozpatrywania składanych w tych biurach skarg i wniosków oraz próśb o podjęcie stosownych interwencji.
Porady prawne i obywatelskie są realizowane według pewnych utrwalonych reguł. W ramach biur poradnictwa obywatelskiego i prawnego udziela się zainteresowanym jedynie wsparcia, nie realizuje się klasycznej pomocy prawnej, jak np. pisanie pism procesowych, reprezentowanie interesów zainteresowanego przed sądami i organami administracji publicznej. Realizowane poradnictwo obejmuje wsparcie w sprawach: mieszkaniowych, rodzinnych, świadczeń socjalnych, świadczeń z ubezpieczenia społecznego, zatrudnienia i bezrobocia, imigracji i repatriacji, finansów, niepełnosprawności, relacji obywatel-instytucja, pozbawienia wolności, spadków, spraw konsumenckich, stosunków międzyludzkich oraz postępowania sądowego i administracyjnego.
Biura Porad Obywatelskich (BPO) nie udzielają porad z zakresu prawa bankowego, prawa geodezyjnego i kartograficznego, nie dokonują wyceny majątku i nieruchomości. Doradcy nie dokonują interpretacji wyroków sądowych, legalności umów zawieranych przed notariuszem ani nie reprezentują stron w postępowaniu, o co klienci najczęściej mają do nich pretensję. Przy skomplikowanych problemach, w razie konieczności, w określonych przypadkach, doradcy BPO korzystają ze wsparcia specjalistów zewnętrznych, którzy pomagają w rozwiązaniu trudnych kwestii prawnych. W sytuacji, gdy sprawa wykracza poza kompetencje BPO i potrzebna jest pomoc płatnej kancelarii prawnej, obywatel jest informowany o takiej konieczności, jednak bez wskazania konkretnego adresu i konkretnej osoby.
Ponieważ porady doradztwa obywatelskiego i prawnego są oferowane na terenie całego kraju, adresy jednostek ich udzielających najłatwiej można uzyskać w miejscach, gdzie spotykają się biedni, np. w Ośrodkach Pomocy Społecznej, domach noclegowych, jadłodajniach przy parafiach i innych. Można też poszukiwać w Internecie, gdzie ogłaszają się różne jednostki udzielające porad.
KAZIMIERZ ANDRZEJEWSKI
Cały artykuł w numerze 6/2013 Eurogospodarki.